Vạch nước năm nay

Chương 3: Vạch nước năm nay

– Anh ơi! – Huy gọi xuống. – Anh chở ai đó?

Người đàn ông trẻ giật mình ngẩng lên. Anh ta nhìn Huy, nhìn ô cửa sổ, rồi nhìn bà già. Bà già không động đậy.

– Dạ, bà nội em. – Anh ta nói, giọng Duy Xuyên, ngập ngừng. – Bà em chín mươi bốn rồi. Mùa lũ năm mô bà cũng bắt em chở bà lên đây. Bà nói bà coi nước. Em xin lỗi anh, tụi em đi liền.

– Khoan đã. – Huy nói.

Anh quay vào. Cha anh vẫn ngồi bên lỗ ròng rọc, nhưng ông đã quay đầu lại, nhìn ra phía cửa sổ, nhìn ánh đèn. Mặt ông trong ánh đèn bão vàng đục trông như mặt một đứa trẻ vừa ngủ dậy, chưa biết mình đang ở đâu.

– Ba. – Huy nói. – Ba ra đây.

Ông Liêm không đứng dậy được. Huy và Kiều phải xốc nách ông, dìu ông ra cửa sổ. Ông bám vào khung gỗ, nhoài người ra ngoài, nheo mắt nhìn xuống chiếc ghe.

Bà già trên ghe đã cởi nón. Tóc bà bạc trắng, vấn gọn. Bà ngửa mặt lên, và Huy thấy dưới ánh đèn bão một gương mặt nhăn nheo, gầy guộc, móm mém, không còn chút gì giống tấm ảnh trên bàn thờ. Trừ đôi mắt. Đôi mắt vẫn cười, như trong ảnh.

Bà già giơ một tay lên. Bàn tay run run, khô như que củi.

Hai người già nhìn nhau qua ba mét không khí lạnh và mưa bụi. Không ai nói gì. Huy nghe tiếng nước vỗ vào mạn ghe, tiếng mưa trên mái ngói, tiếng thở của Kiều sau lưng anh.

Rồi ông Liêm nói, rất khẽ, bằng giọng của thằng bé mười tuổi:

– Nước chưa tới vạch mà mạ.

Bà già trên ghe khóc. Không thành tiếng. Vai bà rung lên dưới tấm chăn len. Người cháu ngồi đuôi ghe buông mái chèo, lúng túng không biết làm gì, nhìn Huy như hỏi chuyện gì đang xảy ra.

Huy không trả lời anh ta. Anh vịn bậu cửa sổ, nói vọng xuống:

– Anh cho ghe sát vô đây. Đưa bà lên.

Người đàn ông trẻ nhìn anh một lúc, như đang cân nhắc xem người trên gác có tỉnh táo không. Rồi anh ta chống mái chèo, đẩy chiếc ghe dạt vào sát tường nhà. Mặt nước lúc này chỉ còn cách bậu cửa sổ gác chưa tới một mét. Ngọn đèn bão chao đi chao lại, hắt bóng ba người lên tường vôi vàng.

Đỡ một bà cụ chín mươi bốn tuổi từ chiếc ghe chòng chành lên một ô cửa sổ giữa đêm lũ là việc Huy nhớ mãi về sau, từng chi tiết. Tấm chăn len ướt sũng tuột khỏi vai bà. Bàn tay bà bám vào cổ áo anh, nhẹ hều, như bàn tay một đứa trẻ. Phú, tên người cháu, đứng dưới ghe đẩy lên, miệng lẩm bẩm bà ơi bà từ từ. Kiều trải sẵn tấm chăn trên sàn gác. Bống ngồi trong góc, hai tay ôm con gấu, không khóc, mắt mở to.

Bà già không nhìn ai trong số họ. Vừa đặt chân lên sàn gác, bà đã lần đi, vịn tường, vịn cột, tới bên lỗ ròng rọc, nơi ông Liêm đã ngồi lại xuống từ lúc nào.

Bà quỳ xuống bên cạnh ông. Hai người già ngồi bên một cái lỗ vuông trên sàn gỗ, cùng nhìn xuống.

Dưới kia, trong ánh đèn sạc Kiều vừa bật lại, mặt nước đục ngầu vỗ nhẹ vào thân cột lim. Mặt nước nằm dưới vạch không ghi năm đúng một đốt ngón tay.

Bà già thò tay xuống. Ông Liêm cũng thò tay xuống. Hai cánh tay gầy guộc vươn qua lỗ ròng rọc, chạm vào thân cột, lần tìm. Huy thấy những ngón tay già của bà lần theo đường khắc nông, run, xiêu vẹo mà một thằng bé mười tuổi đã khắc bằng cái đinh sáu mươi hai năm trước. Ngón tay ông Liêm cũng tìm tới đó. Hai bàn tay gặp nhau trên vạch nước.

Rồi bà nói, giọng khàn, nhỏ, như nói với chính cái cột:

– Nước chưa tới. Mà mạ về rồi nghe con.

Huy biết những chuyện còn lại qua lời Phú, khi hai người ngồi uống trà với anh ba ngày sau, khi nước đã rút và phố cổ ngổn ngang bùn đất. Bà nội Phú tên Lê Thị Mận. Năm Thìn bà xuống ghe về lại Duy Xuyên, ba năm sau lấy chồng khác, có thêm bốn đứa con. Bà có lén lên Hội An tìm con trai một lần, năm sáu mươi tám. Ông nội của Huy ra tận cửa, nói thằng Liêm đã biết mạ nó chết, đừng làm nó khổ thêm, và bà đã đi, vì bà tin vậy là thương con. Từ đó, mùa lũ năm nào bà cũng đi ghe lên coi nước, coi có tới cái vạch mình đã hứa không.

– Bà em nói, nước không tới thì bà không có lý do gì mà vô. – Phú nói, gãi đầu. – Em cũng không hiểu. Em tưởng bà lẫn.

Hai tuần sau, Huy chở cha xuống Duy Xuyên. Ông Liêm đã quên trận lũ, quên đêm đó, quên chiếc ghe. Ông ngồi bên giường bà Mận suốt buổi chiều, hai người già nắm tay nhau, không nói gì nhiều. Ông gọi bà là mạ. Bà gọi ông là Liêm. Có lúc ông hỏi Huy bà già này là ai mà tay ấm quá.

Huy về nhà, cạo lớp bùn bám trên thân cột lim. Vạch nước năm nay nằm ngay dưới vạch không ghi năm, cách một đốt tay. Anh lấy dao khắc nó cho sâu, ghi số bên cạnh như mọi năm.

Rồi anh cầm dao, đứng lâu trước vạch cao nhất. Anh đã định khắc thêm chữ năm Thìn vào đó. Cuối cùng anh không khắc. Anh để nguyên nó như vậy, nông và run và xiêu vẹo, như một lời hứa vẫn chưa ai giữ xong.

— Hết —