Tháng thứ hai: trả bằng võ

Chương 2: Tháng thứ hai: trả bằng võ

Tôn Bảo, đứa bé ra mở cổng hôm đầu, là em trai Thục Lan. Từ hôm thấy Trực bổ củi, ngày nào nó cũng ngồi xổm ở góc sân xem, có hôm xem đến quên ăn cơm.

Sang tháng thứ hai, nó đến đứng trước cửa buồng sau, khoanh tay, hỏi một câu như người lớn:

– Chú dạy cháu đánh đao, cháu trả chú tiền được không?

– Cháu có tiền à?

– Cháu có ba mươi đồng. Cháu để dành từ Tết.

Trực đưa nó ra hiên, hỏi nó muốn học võ để làm gì. Thằng bé bảo học để bảo vệ chị. Hỏi bảo vệ khỏi ai, nó bảo khỏi mấy người hay đến nhà hỏi mua lại cửa hàng, có người còn đến hỏi cưới chị, mà nói chuyện thì toàn giọng như đang mặc cả cá.

Trực không lấy tiền của thằng bé. Anh nói với Thục Lan, nếu anh dạy Bảo mỗi sáng một canh giờ, thì nàng có tính vào tiền thuê không.

Thục Lan gẩy bàn tính rất lâu.

– Một canh giờ dạy võ, ở trấn này thầy võ lấy năm đồng. Nhưng tướng quân dạy, tôi không biết tính bao nhiêu.

– Thì cũng năm đồng.

– Tướng quân là Đô úy, chỉ huy hai nghìn quân. Lấy năm đồng là tôi được hời.

Trực ngạc nhiên.

– Sao cô biết ta là Đô úy?

Thục Lan cúi xuống sổ, ghi một dòng.

– Ba năm trước, quan trấn thủ đọc bảng tuyên công ở cửa chợ, có tên tướng quân. Nhà này xưa là nhà họ Vũ, người ta đọc đến tên ấy là cả chợ quay sang nhìn cổng nhà tôi. – Nàng ngừng một chút. – Thôi thì bốn đồng. Tôi trả bốn đồng, phần còn lại coi như tướng quân cho em tôi.

– Cô bảo nhà cô không nhận của cho không.

– Của cho em tôi thì nó nhận. Nó chưa học đến chữ "không".

Tháng thứ hai, mỗi sáng Trực dạy Bảo đứng tấn ở góc sân, giữa những cuộn chiếu cói. Thằng bé đứng tấn run chân, ngã ba lần một buổi, nhưng không khóc. Thục Lan thì ngồi ở quầy ghi sổ, nhưng Trực để ý thấy cứ đến lúc thằng bé ngã, cây bút của nàng lại dừng lại.

Có một buổi chiều, Trực đi mua cói cùng nàng ở chợ Bến Cói. Nàng mặc cả từng bó, bó nào ẩm là nàng bẻ thử sợi cói, nghe tiếng gãy là biết. Một ông lái cói lớn tuổi nói với Trực, giọng nửa đùa nửa thật:

– Cô Lan nhà này mặc cả ác lắm. Ông Tôn ngày trước còn dễ, cô ấy thì không bỏ một đồng.

– Bởi vì ông Tôn để lại nợ – Thục Lan nói, không ngẩng lên. – Ba trăm lạng. Tôi trả hết năm ngoái.

Trên đường về, Trực hỏi nàng về món nợ. Nàng kể ông Tôn cả đời buôn muối, cuối đời ham buôn lớn, mua liền ba ngôi nhà ở trấn Thạch Bàn để cho thuê, rồi gặp năm lụt, khách thuê bỏ đi hết. Hai ngôi kia nàng đã bán đi trả nợ.

– Sao không bán luôn ngôi này?

Thục Lan đi thêm mấy bước mới trả lời.

– Ngôi này có cái cột.

Trực chưa kịp hỏi thêm thì trời đổ mưa. Hai người chạy về đến cổng thì nước đã ngập sân. Kho cói phía sau dột ba chỗ, nước tràn vào chân những cuộn chiếu xếp dưới cùng. Thục Lan không nói không rằng, xắn tay áo, ôm từng cuộn chiếu lên gác. Trực vác mỗi lần hai cuộn, Bảo cầm đèn soi. Gần nửa đêm mới xong.

Thục Lan ngồi bệt xuống bậc thềm, áo the ướt sũng, đếm đi đếm lại những cuộn chiếu bị ướt chân. Mười một cuộn. Nàng nhẩm tính, môi mấp máy.

– Mười một cuộn, phơi ba nắng thì bán được nửa giá – Nàng nói, như nói với chính mình. – Lỗ năm trăm đồng.

– Năm trăm đồng thôi mà.

– Năm trăm đồng là mười ngày cơm của hai chị em tôi. – Nàng ngẩng lên. – Năm cha tôi mất, chủ nợ đến ngồi đầy cái sân này. Có người ngồi từ sáng đến tối không về, cứ chốc chốc lại hỏi tôi định bán cái gì trước. Từ ngày ấy tôi không nợ ai được một đồng. Ai cho gì tôi cũng sợ, vì cho là phải trả.

Trực ngồi xuống cạnh nàng. Anh nhớ câu của viên quân sư già. Người hay nói không là người sợ nợ.

– Củi ta bổ thừa, cô không nhận, cũng vì thế?

– Ừ. – Nàng cười, lần đầu tiên anh thấy nàng cười. – Anh mà biết giữ củi thừa cho tôi cả tháng thì tôi nợ anh mất.

Sáng hôm sau, Trực ra chợ Bến Cói một mình, tìm ông lái cói lớn tuổi, đổi ba ngày bổ củi cho ông lấy một tấm phên lợp. Anh lợp lại ba chỗ dột trong kho, không nói với ai. Thục Lan thấy, đứng nhìn mái kho rất lâu, rồi vào ghi sổ. Anh không biết nàng ghi gì.

Đầu tháng thứ ba, Thục Lan nhờ anh đứng tựa lưng vào cây cột cái, để nàng ướm xem chồng chiếu mới xếp cao đến đâu thì vừa. Nàng đứng lên ghế, tay cầm cái thước gỗ đặt ngang đầu anh, lẩm bẩm tính toán gì đó rất lâu. Trực đứng im, nghĩ bụng cô gái này đến xếp chiếu cũng phải đo.

Chú Lộc xuất hiện vài ngày sau đó.

Chú Vũ Đình Lộc đứng chờ ở đầu ngõ, áo dài lụa mới, quạt giấy phe phẩy. Chú ôm chầm lấy Trực như ôm vàng, khóc mấy tiếng về người anh đã khuất, rồi kéo anh ra quán rượu đầu chợ. Ở đó, chú hạ giọng:

– Nhà ấy là nhà thờ họ Vũ, cháu ạ. Tổ sản. Luật triều ta, tổ sản bán đi mà không có chữ ký của trưởng nam thì việc mua bán không thành. Lúc chú cầm cố, cháu đang ở biên ải, cháu chưa ký gì cả. Chỉ cần cháu lên huyện đường khai một câu là cháu không biết, không đồng ý, thì nhà trả về họ Vũ. Con bé họ Tôn ấy mất trắng.

Trực đặt chén rượu xuống.

– Thế rồi sao, chú?

– Thì nhà về tay cháu. – Chú Lộc cười. – Chú chỉ xin một phần nhỏ, gọi là công chú nghĩ ra.

— Hết chương 2 —