Lần nghe thứ nhất

Chương 1: Lần nghe thứ nhất

“Ừ, cái đó thì... năm chục... anh chuyển trước cho tôi, điểm học bạ của cháu thì tôi sẽ lo.”

Tôi nghe câu ấy lần đầu trên chuyến tàu từ Huế ra Hà Nội, qua cái tai nghe con gái tôi mua cho, tai nghe xịn mà tôi vẫn đeo lệch. Cậu cán bộ điều tra gửi đoạn ghi âm kèm theo quyết định trưng cầu giám định. Năm mươi giây. Một người đàn ông nói chuyện điện thoại, giọng trầm, hơi khàn, chữ “tôi” bật hơi mạnh kiểu người vùng biển. Phía sau là tiếng tivi rất nhỏ, tiếng quạt, thỉnh thoảng một tiếng xe máy chạy qua ngoài đường.

Tôi tên Lã Hoài Chi. Ba mươi năm làm giám định, tôi đã học được rằng lần nghe đầu tiên không bao giờ dùng để tìm lỗi. Lần nghe đầu tiên là để biết người ta muốn mình tin điều gì.

Đoạn ghi âm này muốn tôi tin rằng thầy Ninh Đức Tường, năm mươi tư tuổi, hiệu trưởng một trường trung học phổ thông ở Hải Phòng, đã đòi một phụ huynh năm mươi triệu đồng để sửa điểm học bạ cho con. Nó được gửi vào nhóm nhắn tin của hội phụ huynh lúc nửa đêm, từ một tài khoản lập ra cùng ngày, tên là Phụ Huynh Bức Xúc. Sáng hôm sau, cả thành phố biết. Hai ngày sau, thầy Tường bị đình chỉ công tác. Cơ quan điều tra vào cuộc.

Thầy Tường thừa nhận giọng trong đoạn ghi âm là giọng mình. Thầy chỉ nói, câu ấy thầy chưa từng nói bao giờ.

Tàu tới ga Hà Nội lúc chiều. Tôi đổi xe khách xuống Hải Phòng, tới nơi trời đã nhá nhem. Gió từ biển thổi vào mang mùi muối và mùi khói bánh đa cua từ mấy hàng quán ven đường. Thượng úy Mạc Đình Long, người phụ trách vụ việc, đón tôi ở bến xe. Cậu ta còn trẻ, ít nói, đeo cặp kính gọng đen, mở cửa xe cho tôi rồi mới tự mở cửa xe cho mình.

– Cô muốn gặp thầy Tường trước hay xem hồ sơ trước ạ?

– Cô muốn đi coi cái trường trước.

Sáng hôm sau, chúng tôi tới trường lúc sáu giờ bốn lăm. Ngôi trường ba tầng hình chữ U, sân trồng mấy cây phượng già, lá đã rụng gần hết vì đang cuối đông. Học trò áo trắng đạp xe vào cổng như đàn cò. Ở gốc phượng to nhất, cạnh phòng bảo vệ, có một cái giá gỗ, trên đặt một chiếc trống da trâu đường kính gần một mét, mặt da đã ngả màu mật ong, có vết dùi lõm xuống thành vòng tròn mờ ở chính giữa.

Ông bảo vệ già, người ta gọi là bác Ruộng, cầm dùi trống đứng chờ, mắt nhìn đồng hồ treo tường trong phòng bảo vệ. Đúng bảy giờ theo cái đồng hồ ấy, ông đánh trống vào lớp. Điện thoại trong túi tôi mới chỉ sáu giờ năm mươi chín.

Tôi đứng ngay cạnh, và tôi nghe thấy một điều lạ.

Trống vào lớp ở mọi trường tôi từng biết thường đánh ba hồi, mỗi hồi dồn dần rồi chấm. Bác Ruộng cũng đánh ba hồi. Nhưng trong mỗi hồi, cứ sau tiếng thứ hai, dùi trống của ông lại hụt đi một nhịp, chậm hơn một chút, rồi mới đánh tiếp. Tùng, tùng... tùng, tùng tùng. Như người đi bị cà nhắc.

– Tay bác làm sao vậy bác? – Tôi hỏi khi ông đặt dùi xuống.

Ông cười, xoa bả vai phải:

– Hồi trẻ đi bốc vác ở cảng, ngã từ trên container xuống, vai trật khớp, bó thuốc nam, lành mà lệch. Giơ dùi lên cao là nó vướng. Đánh trống ở đây mười chín năm rồi, học trò nghe quen, đứa nào cũng bảo trống trường mình đi cà nhắc.

Tôi ghi lại điều đó vào trí nhớ, như ghi lại màu một cái áo của người đi qua đường. Lúc đó, tôi chưa biết nó để làm gì.

Lúc tôi chuẩn bị ra về, một người đàn ông chừng bốn mươi lăm tuổi đi nhanh từ dãy nhà hiệu bộ ra, tay cầm một tập hồ sơ bìa xanh. Anh ta mặc sơ mi kẻ ô, đeo kính cận, tóc chải gọn, cười rất tươi.

– Cô là cô giám định ạ? Em là Kha, tổ trưởng tổ Toán, năm nay làm thư ký hội đồng. Cơ quan điều tra có hỏi em xin biên bản các buổi họp, em mang ra luôn đây cho cô tiện.

Anh ta đưa tập hồ sơ cho cậu Long, rồi quay sang tôi, nói nhỏ như chia sẻ một điều khó nói:

– Chuyện của thầy Tường cả trường đau lòng lắm cô ạ. Thầy ấy nghiêm khắc, có người ghét, nhưng em không tin thầy ấy làm thế. Cô cần gì cứ bảo em. Họp nào em cũng ghi âm lại cả, để chép biên bản cho đúng từng chữ, không ai cãi được. Ghi âm là thói quen của em từ hồi đi học, nghe giảng không kịp chép.

Anh ta chìa cho tôi xem cái điện thoại, trong đó một thư mục dài những tệp ghi âm đặt tên theo ngày. Tôi cảm ơn. Anh ta tiễn chúng tôi ra tận cổng, dặn cậu Long đi đường cẩn thận, đoạn cầu đang sửa.

Trên xe, cậu Long nói:

– Thầy Kha là người nhiệt tình nhất trường, cô ạ. Từ hôm xảy ra chuyện, thầy ấy là người duy nhất chủ động gọi cho bên cháu để hỏi có cần giúp gì không.

Tôi không nói gì. Ba mươi năm, tôi gặp nhiều người nhiệt tình. Phần lớn họ nhiệt tình thật.

Chiều hôm ấy, tôi gặp thầy Tường ở nhà thầy, một căn nhà ống bốn tầng trong ngõ sâu. Thầy ngồi trong phòng khách, tivi tắt, quạt tắt. Thầy gầy và đen hơn tấm ảnh trong hồ sơ. Vợ thầy pha trà rồi đi vào bếp, nhưng tôi nghe tiếng bà ngồi sát cửa.

– Cô giám định là người cuối cùng tôi có thể nói. – Thầy Tường nói. – Tôi đã nói với tất cả mọi người, không ai tin. Giọng là giọng tôi. Nhưng tôi chưa bao giờ nói câu đó. Tôi đi dạy ba mươi mốt năm.

– Thầy có nhớ đã nói chuyện điện thoại buổi tối nào mà có mấy chữ “anh chuyển trước cho tôi” không?

Thầy nhíu mày.

– Tôi nói câu đó chắc cả nghìn lần. Hiệu trưởng thì cả ngày bảo người ta chuyển cho tôi cái này, cái kia. Danh sách, kế hoạch, biên bản.

– Rứa còn hai chữ “năm chục”?

– Năm chục học sinh, năm chục bộ bàn ghế, năm chục cuốn sổ. Cũng cả nghìn lần.

Tôi gật. Đó chính là cái khó. Một người nói cả nghìn câu mỗi ngày, thì người muốn hại anh ta có cả nghìn mảnh ghép để chọn.

— Hết chương 1 —