Cuộn băng số 117

Chương 1: Cuộn băng số 117

Tú đeo tai nghe, kéo con trỏ trên màn hình, dừng ở phút thứ bốn mươi mốt. Trên dải sóng âm xanh lục, giọng người đàn bà vút lên ở câu sáu bản vọng cổ, rồi rơi xuống chữ xề.

Bà nội ngồi trên cái ghế xếp bên cạnh, hai tay đặt trên đầu gối, nghe qua cái loa nhỏ Tú để trên bàn. Bà nghe từ đầu cuộn băng tới đó, mắt nhắm, môi mấp máy theo lời ca. Tới chữ xề, bà mở mắt ra.

– Tắt đi con.

Tú bấm dừng. Phòng số hoá của trung tâm văn hoá ở Cần Thơ im phăng phắc, chỉ còn tiếng máy lạnh chạy rì rì.

– Sao vậy nội? Nội mệt hả?

– Không phải giọng nó, – bà nội nói. – Đó không phải con Út.

Ba tháng trước, ông Ba Đờn, một người mê cải lương tám mươi lăm tuổi ở Sóc Trăng, hiến tặng cho trung tâm hơn ba trăm cuộn băng cassette ông tự thu từ thập niên tám mươi. Ông mang theo cái máy cát-xét nhỏ đi coi hát khắp miền Tây, ngồi hàng ghế đầu, đặt máy lên đùi. Mỗi cuộn băng đều có nhãn viết tay: tên gánh, tên tuồng, ngày, nơi diễn.

Cuộn số 117 ghi: Gánh Bông Sen, đêm 14-3-1988, Bạc Liêu, Út Huệ đào chánh. Đêm cuối.

Út Huệ là em gái út của bà nội Tú.

Ai trong nhà cũng biết câu chuyện. Năm 1988, cô Út hai mươi sáu tuổi, đào chánh của gánh Bông Sen, giọng ngọt như mía lùi, cả miền Tây đi coi. Cô lấy ông bầu gánh Năm Sang hơn cô mười lăm tuổi. Ông ghen, ông say, có lần cô diễn với cái kính râm vì một bên mắt bầm. Đêm mười bốn tháng Ba, gánh diễn suất cuối ở Bạc Liêu. Sáng mười lăm, cô Út biến mất.

Ông Năm Sang khai với công an là cô theo một ông lái lúa giàu có, bỏ đi trong đêm. Không ai tin. Người trong gánh kể đêm trước nghe vợ chồng cãi nhau. Công an mời ông Năm Sang làm việc nhiều lần, lục soát cả xe chở đồ của gánh, dò khắp các con kênh quanh Bạc Liêu. Không tìm thấy gì. Ông có chứng cứ ngoại phạm: sau suất diễn, ông ngồi nhậu với ba người trong gánh tới bốn giờ sáng. Còn đêm diễn thì cả rạp nghe cô Út ca tới mười một giờ đêm. Hồ sơ ghi người mất tích. Không kết luận được gì hơn.

Gánh Bông Sen tan năm 1990. Ông Năm Sang sống ba mươi năm trong tiếng xì xào của cả giới cải lương: thằng cha giết vợ rồi phi tang. Ông mất năm 2019, không con cái, đám tang không mấy người tới.

– Nội chắc không? – Tú hỏi. – Ba mươi tám năm rồi đó nội. Băng cũ, giọng có thể bị méo.

Bà nội Tú lắc đầu. Bà bảy mươi sáu tuổi, tai còn thính hơn Tú.

– Con Út ca vọng cổ, tới câu sáu là nó nấc một cái. Nhỏ lắm, như người ta khóc mà nuốt vô. Hồi nhỏ nó bị má đánh vì tội hát hoài không chịu học, nó vừa khóc vừa hát, rồi quen luôn. Ông thầy dạy ca nói cái nấc đó là ông trời cho nó, đừng có bỏ. Không ai nhái được cái nấc đó. Con mở lại đi, coi có không.

Tú mở lại. Cô phóng to dải sóng âm ở câu sáu, kéo chậm, nghe đi nghe lại. Giọng ca đẹp, ngọt, xuống xề rất chuẩn. Nhưng không có chỗ ngắt. Không có cái hụt hơi nhỏ xíu mà bà nội tả.

Rồi cô lục trong kho, tìm những cuộn khác của ông Ba Đờn có ghi tên Út Huệ. Có năm cuộn. Cuộn sớm nhất năm 1985 ở Cần Thơ. Cuộn gần nhất là đêm mười hai tháng Ba năm 1988, ở Sóc Trăng, hai đêm trước đêm cuối.

Cô mở cả năm cuộn, kéo tới câu sáu.

Cả năm cuộn đều có. Một khoảng lặng ngắn chưa tới một phần mười giây, ngay trước chữ cuối của câu. Trên dải sóng âm, nó hiện ra như một vết khía nhỏ trên thân cây.

Chỉ có cuộn số 117 là không.

Tú ngồi nhìn màn hình rất lâu. Nếu người hát đêm mười bốn không phải cô Út, thì cô Út đã biến mất từ trước đó. Và cái chứng cứ ngoại phạm của ông Năm Sang, cái điều duy nhất cứu ông khỏi bị truy tố suốt ba mươi năm, đã đứng trên một đêm diễn mà nhân vật chính không có mặt.

— Hết chương 1 —