Hồn của chữ

Chương 3: Hồn của chữ

Cô đứng trước vách đá cao mười trượng, nhỏ như một con chim sẻ đứng trước sườn núi.

Cô không nhìn lên vách. Cô nhắm mắt lại, và trong đầu cô hiện ra Bia Tổ dưới mưa, những vạch khắc nước chảy theo từng rãnh. Xiên lên. Xiên xuống. Móc. Sóng. Chấm. Trống.

Cô chụm môi.

Tiếng huýt đầu tiên của Sẻ không to. Nó mảnh, cao, lên giọng ở đầu rồi rơi xuống, như tiếng chim chích chòe gọi bầy lúc sáng sớm. Người ngồi dưới sân ngơ ngác nhìn nhau. Đó là gì? Đó không phải chữ. Chẳng có chữ nào trong đó.

Nhưng những ai đã đọc Thanh Tâm Chú mỗi sáng suốt bảy năm, bỗng thấy môi mình mấp máy theo. Người đầu tiên là Đổng Thu Cúc, đứng ở hàng đầu những người vừa đỗ, đọc thầm theo từng giọng, tới câu một trăm mười bảy thì gật đầu rất khẽ. Không ai bảo, nhưng họ nghe ra. Từng câu một. Cái giọng lên xuống ấy, họ đã quen đến mức không cần cái vỏ nữa.

Câu thứ mười. Câu thứ hai mươi. Vách Âm Bích vẫn im. Có người thở dài.

Tới câu thứ ba mươi, có một âm thanh rất trầm từ trong lòng núi đi ra. Không phải tiếng ngân nhỏ như tiếng gõ chén sứ. Đó là một tiếng ù, như tiếng sóng ngầm, như tiếng nồi đồng lớn bắt đầu sôi.

Sẻ không dừng. Hơi trong ngực cô cạn dần. Môi cô khô, nứt, rỉ máu. Ba trăm chữ là ba trăm cái giọng, không có phụ âm nào để nghỉ hơi giữa chừng. Cô huýt như ngày xưa huýt qua ba quả đồi gọi ông về ăn cơm, dồn cả lồng ngực vào.

Câu cuối cùng.

Vách Âm Bích ngân lên.

Cả sân ôm tai. Tiếng ngân không phát ra từ mặt đá, nó phát ra từ chân núi, từ những tảng đá dưới chân người đứng xem, từ chính xương sườn mỗi người. Chim trong rừng thông bay vụt lên thành một đám đen. Trên bục đá, chén trà trước mặt trưởng lão Nhâm Đức Huyền rung lên lanh canh, nước sóng sánh tràn ra án thư.

Tiếng ngân kéo dài hết một tuần trà mới tắt. Về sau, người làng dưới chân núi kể lại rằng sáng rằm năm ấy, chuông đồng trong đình làng tự kêu lên một tiếng không ai đánh, đàn trâu đang gặm cỏ ngoài bãi đồng loạt ngẩng đầu nhìn về phía núi, đứng im như nghe ai gọi.

Sẻ khuỵu xuống, chống tay trên nền đá, thở dốc. Máu từ môi nhỏ xuống thành mấy chấm đỏ.

Không ai nói gì. Rồi có tiếng xì xào, to dần. Người thì bảo vách hỏng. Người thì bảo con bé dùng tà thuật. Một vị trưởng lão ngồi cạnh Nhâm Đức Huyền đứng dậy, nói to rằng đó không phải là đọc chú, luật nói phải đọc, huýt sáo không phải đọc, không thể tính.

Trưởng lão Nhâm Đức Huyền không trả lời. Ông nhìn con bé câm đang quỳ trên nền đá, rồi nhìn vách núi, như người đang cân hai thứ không cân được với nhau.

Lúc ấy, có một người bước ra khỏi hàng đệ tử vừa đỗ. Đổng Thu Cúc. Mặt cô ta đỏ bừng, hai tay nắm chặt vạt áo, nhưng giọng thì trong và vang như tiếng chuông nhà cô ta đúc.

– Thưa trưởng lão. Đêm qua con thấy cô ấy huýt trước Bia Tổ. Bia ấm lên. Con đã đặt tay vào. Con không biết thế là gì. Nhưng con nghĩ… cô ấy không nói được thì phải có người nói hộ.

Cả sân quay sang nhìn cô ta. Cô ta cúi đầu, nhưng không lùi về hàng.

Trưởng lão Nhâm Đức Huyền đứng dậy, chống gậy, bước xuống bục đá, bước rất chậm qua sân, đi thẳng về phía trước núi. Cả sân lục tục đi theo ông.

Ông dừng lại trước Bia Tổ.

Ông đứng nhìn những hàng vân khắc rất lâu, những hàng vân mà bảy mươi năm nay ông đi qua mỗi ngày, chắp tay vái, chưa một lần đọc. Rồi ông quay lại, tìm trong đám đông, ngoắc tay gọi Sẻ.

Cô bước tới, môi vẫn còn máu.

Ông chỉ vào hàng vân đầu tiên trên bia. Không nói gì.

Sẻ đặt tay lên mặt đá. Cô chụm môi, huýt khẽ hàng đầu tiên. Câu mở đầu Thanh Tâm Chú. Dưới bàn tay cô, mặt Bia Tổ ấm lên, và những rãnh khắc của hàng ấy sáng mờ như có nước chảy qua.

Trưởng lão Nhâm Đức Huyền đặt bàn tay già nua của mình lên mặt bia, cạnh tay cô. Ông nhắm mắt. Một lúc lâu, ông mở mắt ra, và Sẻ thấy mắt ông ướt.

Ông thều thào, đủ cho những người đứng gần nghe:

– Tổ sư không khắc vỏ. Không khắc ruột. Ngài chỉ khắc hồn.

Ông quay lại nhìn cả sân đông người, những đệ tử trẻ đọc chú to nhất, những trưởng lão già đã mất giọng như ông.

– Bốn mươi năm, ta đọc vỡ cả cổ họng. Hóa ra phần đọc to ấy… là phần không cần.

Rằm tháng tám năm ấy, Ngọc Âm Tông nhận mười ba đệ tử nội môn. Người thứ mười ba ghi tên bằng mực son, không có chữ "đọc" bên cạnh mà có chữ "huýt".

Ba tháng sau, Tàng Âm Các mở một lớp mới, lớp học huýt, mỗi tuần hai buổi chiều. Người dạy không nói được câu nào. Học trò đầu tiên, ngồi hàng đầu, là một ông già bảy mươi tuổi đã mất giọng.

Tiếng huýt đầu tiên của trưởng lão Nhâm Đức Huyền xì ra như ấm nước sôi bị rò, cả lớp cố nín cười. Ông không giận. Ông thử lại, lần nữa, lần nữa, môi chụm lại nhăn nheo như quả táo khô. Tới buổi thứ chín, ông huýt được một tiếng tròn, ngắn, lên giọng ở cuối. Ông ngồi im, nghe nó tắt, rồi cười, lần đầu tiên sau hai mươi năm có một âm thanh thật sự từ miệng ông đi ra.

Cuối năm ấy, Sẻ được nghỉ hai tháng về quê. Cô đi bộ mười hai ngày đường xuống cao nguyên. Lá khộp đã rụng vàng đầy lối.

Chiều ngày thứ mười hai, đứng trên quả đồi cuối cùng trước làng Chòm Khộp, cô thấy cái nhà sàn của ông ở bên kia thung, nhỏ như một cái hộp diêm. Trên hiên có một người ngồi, lưng còng, nhìn về phía bắc.

Cô chụm môi, huýt một tiếng dài, lên giọng ở cuối. Tiếng ấy ở làng cô nghĩa là "ông ơi, con đây".

Bên kia thung, rất lâu, có một tiếng huýt run run đáp lại. Tiếng ấy nghĩa là "về ăn cơm".

— Hết —