Ba trăm chữ

Chương 2: Ba trăm chữ

Người chủ khảo năm ấy là trưởng lão Nhâm Đức Huyền.

Ông là người đọc chú hay nhất Ngọc Âm Tông suốt bốn mươi năm. Người ta kể hồi trẻ ông đứng trên đỉnh núi đọc một câu Hô Phong Chú, gió thổi bạt cả rừng thông bên kia thung. Giờ ông bảy mươi, giọng mất từ hai chục năm trước. Ông nói bằng hơi, thều thào, người ngồi cạnh phải ghé sát tai mới nghe được. Đó là cái giá ông đã trả cho bốn mươi năm đọc chú, và ông trả không một lời than.

Ông là người tin luật hơn ai hết.

Chiều hôm trước ngày thi, ông cho gọi Sẻ lên Tàng Âm Các. Ông ngồi sau cái án thư gỗ mít, tay cầm tờ giấy ghi tên cô, ngắm cô một lúc. Rồi ông thều thào, chậm, từng chữ:

– Ta nghe nói con huýt sáo tu lên tầng sáu.

Sẻ gật đầu.

– Ta không tin. Nhưng ta không có ý làm khó con. – Ông đặt tờ giấy xuống. – Thanh Tâm Chú là nền của mọi chú. Tổ sư dạy: chữ có vỏ, có ruột. Vỏ là phụ âm, ruột là vần, hồn là giọng. Thiếu một thứ là chú què. Con không có vỏ, không có ruột. Con chỉ có hồn. Chú què đứng trước Âm Bích thì vách không ngân, mà người đọc thì bị dội ngược, nhẹ thì hộc máu, nặng thì hỏng kinh mạch.

Ông ngừng lại thở. Mỗi câu nói dài làm ông mệt.

– Con không đọc được thì ngày mai đừng đứng lên. Ở ngoại môn, quét sân, cũng là một đời.

Sẻ đứng đó. Cô không có cách nào nói với ông về Bia Tổ. Cô biết viết vài chữ, ông nội không dạy nhưng bảy năm ở tông môn cô tự học lỏm được, nhưng viết thì chậm, và viết thì ông sẽ đọc như đọc lời một đứa ngoại môn bịa chuyện để được thi.

Cô cúi chào ông rồi lui ra.

Đêm ấy cô ngồi ở góc sân, cạnh Bia Tổ, rất lâu. Ba con chích chòe ngủ trên mái hiên. Trăng mười bốn sáng tới mức đếm được từng vạch khắc trên bia.

Cô nghĩ tới ông nội. Ông giờ đã ngoài tám mươi, mắt mờ, không còn đi rừng được nữa, ngồi cả ngày ở hiên nhà sàn nhìn ra đồi khộp. Lá thư cuối cùng làng gửi lên, do ông thầy giáo trường làng viết hộ, kể rằng chiều nào ông cũng huýt một tiếng về phía bắc, phía núi Ngọc Âm, rồi ngồi chờ. Chẳng ai huýt đáp lại. Núi xa quá.

Cô nghĩ tới hơi khàn khàn còn sót lại trong cổ họng mình. Bảy năm nay cô không dùng tới nó, cô có tiếng huýt rồi. Nhưng nếu ngày mai Âm Bích dội ngược, thì cái tiếng huýt ấy cũng sẽ mất.

Có tiếng chân trên nền đá. Sẻ ngẩng lên. Đổng Thu Cúc đứng cách đó vài bước, tay cầm quyển chú chép tay, mắt thâm quầng. Cô ta cũng không ngủ được.

– Cô cũng thức à? – Thu Cúc hỏi, rồi như sực nhớ ra Sẻ không trả lời được, cô ta ngượng ngùng ngồi xuống bậc đá bên cạnh. – Tôi đọc đi đọc lại cả tối, cứ tới câu một trăm mười bảy là vấp. Nhà tôi bán chuông, cha tôi bảo đỗ nội môn thì cả họ được nhờ. Tôi mà vấp ngày mai thì chẳng còn mặt mũi nào về.

Sẻ nghe. Cô nghĩ một lúc, rồi chụm môi huýt rất khẽ câu một trăm mười bảy, chậm, từng giọng một.

Thu Cúc ngơ ngác. Rồi cô ta mở quyển chú ra, dò theo, môi mấp máy. Cô ta đọc lại câu ấy, lần này không vấp.

– Ơ… cô nhớ giọng cả câu ấy à?

Sẻ gật đầu. Cô cầm bàn tay Thu Cúc, đặt lên mặt Bia Tổ. Thu Cúc giật tay lại như chạm phải bếp.

– Sao đá ấm thế?

Sẻ đưa ngón tay viết lên lớp bụi trên bậc đá, chậm rãi, nét chữ xiêu vẹo như chữ trẻ con: "hồn chữ".

Thu Cúc nhìn dòng chữ ấy rất lâu. Cô ta không hiểu. Nhưng cô ta cũng không cười.

Sáng rằm tháng tám, sân trước vách Âm Bích chật người. Vách là một tấm đá xám liền khối, cao mười trượng, nhẵn như mặt gương, dựng đứng sau núi như một cái tai khổng lồ. Ba mươi bảy đệ tử ngoại môn dự thi, lần lượt bước lên, đọc.

Đổng Thu Cúc lên thứ năm. Cô ta là con gái một nhà buôn chuông đồng ở phủ, giọng trong như tiếng chuông của nhà, đọc ba trăm chữ không vấp một chữ. Vách Âm Bích ngân lên một tiếng dài, nhỏ, như tiếng ai gõ vào chén sứ. Đỗ. Cả sân vỗ tay.

Mười hai người đỗ. Hai mươi bốn người không. Có hai đứa đọc sai, bị vách dội ngược, ôm ngực ho sặc sụa, phải khiêng xuống.

Người cuối cùng trong sổ là Lương Thị Sẻ.

Sân im phăng phắc. Ai cũng biết con bé câm. Có tiếng cười khúc khích ở cuối hàng, rồi tắt.

Trưởng lão Nhâm Đức Huyền ngồi trên bục đá, nhìn cô. Ông không nói gì, chỉ lắc đầu thật chậm.

Sẻ bước lên.

— Hết chương 2 —