Đêm thứ mười tám

Chương 1: Đêm thứ mười tám

Keng. Keng. Keng.

Út Nhỏ ngồi bật dậy trên cái võng mắc giữa hai cây cột tràm, tim đập thình thịch. Tiếng sắt gõ vào gạch vọng xuống từ trên cao, đều đặn, ba tiếng một, ngừng, rồi lại ba tiếng. Nó dội vào vòm lò rồi lan ra, ù ù, như tiếng chuông gõ trong một cái lu khổng lồ. Ngó đồng hồ điện thoại: một giờ mười bảy.

Cô ngước nhìn lên. Lò gạch số ba, cái lò mà nhà cô đang nung, sừng sững trong bóng đêm như một cái nón lá khổng lồ úp xuống đất, cao bằng nhà ba tầng, gạch đỏ sẫm đã ám khói đen. Trên đỉnh vòm, cái ống khói ngắn phả ra một làn khói mỏng, xám nhạt dưới trăng. Không có ai trên đó.

Keng. Keng. Keng.

Rồi tiếng bước chân. Lạo xạo, chậm, trên mặt gạch vòm lò. Một bước, ngừng. Một bước, ngừng.

Út Nhỏ cầm cây đèn pin, đi một vòng quanh chân lò. Lò gạch Mang Thít có một cái cầu thang gạch nhỏ xây men theo thân vòm, dẫn lên tới nóc, để thợ lên coi khói. Cái cầu thang đó cô đã khoá cửa sắt dưới chân từ chiều, chìa giắt trong túi quần. Cửa vẫn khoá. Cô rọi đèn lên. Ánh đèn chạy dọc mấy bậc gạch, lên tới mép vòm. Không có ai.

Cô đứng đó, nghe. Tiếng bước chân đã im. Chỉ còn tiếng lửa trấu reo trong bụng lò, rì rào như tiếng mưa, và tiếng nước sông Mang Thít vỗ ì oạp vào bờ.

Út Nhỏ hai mươi bốn tuổi. Cô học kế toán ở Sài Gòn, làm cho một công ty xuất khẩu ở Bình Tân được hai năm thì công ty cắt giảm, cô ôm ba lô về quê. Về tới nhà đúng lúc ba cô, ông Hai Sển, bị thoát vị đĩa đệm, nằm một chỗ. Lò gạch số ba đang nung dở ngày thứ chín. Thợ canh lửa đêm của lò là chú Sáu Tửng thì vừa bỏ ngang lên Bình Dương làm công nhân. Lò gạch Mang Thít mà tắt lửa giữa chừng là hư nguyên mẻ, hai chục ngàn viên gạch thành đống đất nung dở, mất trắng mấy chục triệu.

Thế là Út Nhỏ canh lửa.

Xứ Mang Thít hai bên bờ sông là lò gạch, lò nối lò, cả trăm cái vòm đỏ sẫm nhấp nhô như một bầy rùa khổng lồ nằm phơi lưng. Hồi cô còn nhỏ, lò nào cũng đỏ lửa, khói bay mù mịt cả khúc sông, ghe chở trấu từ Cần Thơ, Sóc Trăng về đậu kín bến. Bây giờ phần lớn lò đã tắt, nhiều cái bỏ hoang, rêu phủ xanh, dây leo bò kín. Người ta bảo gạch lò thủ công giờ chỉ còn bán được cho mấy công trình làm nhà kiểu xưa, mấy quán cà phê sân vườn. Lò nhà cô là một trong mấy cái lò hiếm hoi trong xóm còn đốt, mỗi năm bốn năm mẻ.

Một mẻ lò nung ba mươi ngày. Mười ngày đầu đốt nhỏ lửa cho gạch ráo nước, gọi là ủ. Mười ngày giữa đốt lớn dần. Mười ngày cuối là lúc lửa mạnh nhất, cũng là lúc dễ hư nhất. Lửa yếu thì gạch sống, bóp vụn. Lửa mạnh quá thì gạch chảy, dính vào nhau thành một khối. Lửa lệch thì nửa lò sống nửa lò cháy. Người canh lửa đêm là người giữ cái mẻ lò ấy trong tay.

Cô không biết gì về lửa. Hồi nhỏ cô chạy chơi quanh lò, coi người lớn làm, chỉ vậy. Ba cô nằm trên giường dặn từng chút: trấu đổ vô cửa lò mỗi giờ bao nhiêu thúng, nhìn màu lửa qua lỗ thăm thế nào là đủ, ngửi mùi khói thế nào là lò đang chín đều. Ban ngày có anh thợ phụ. Ban đêm thì một mình cô, ngồi trên võng, cái đồng hồ hẹn giờ réo mỗi tiếng, dậy đổ trấu, nhìn lửa, ghi lên tấm bảng gỗ treo ở cột: giờ nào, mấy thúng.

Tám đêm đầu không có gì. Tiếng gõ trên nóc lò bắt đầu từ đêm thứ mười bảy, tức là đêm qua. Đêm qua cô nghĩ mình nghe nhầm, nghĩ là tiếng gạch co giãn trong lửa. Gạch nung nứt kêu tách tách là chuyện thường.

Nhưng gạch nứt không kêu keng keng như sắt. Gạch nứt không bước đi.

Gần sáng, tiếng gõ lại vang lên lần nữa, lần này từ phía bắc vòm lò. Keng. Keng. Keng. Rồi tắt hẳn.

Sáng ra, cô kể với ba. Ông Hai Sển nằm nghiêng trên giường, nghe xong, nhìn lên trần nhà một lúc lâu.

– Ở xứ lò gạch này người ta nói lò nào cũng có ông lò. – Ông nói. – Thợ đốt lò chết rồi không chịu đi, cứ ở lại canh lửa. Ba làm lò ba chục năm, ba không tin. Mà ba cũng chưa nghe ai kể tiếng gõ.

– Ba biết lò mình có ai chết không ba?

Ông Hai lắc đầu.

– Lò số ba là lò của ông nội con xây, năm tám mươi. Ổng đốt lò bốn chục năm. Không ai chết ở đó hết.

Ông nội cô, ông Tám Lò, tám mươi sáu tuổi, nằm ở buồng trong. Ông bị lẫn từ ba năm nay, không nhận ra ai, cả ngày nằm trên giường hoặc ngồi trên xe lăn nhìn ra vườn, không nói chuyện, không đi lại được. Út Nhỏ đi ngang buồng ông. Ông đang ngủ, hai tay đặt trên ngực, những ngón tay chai cứng, đen xạm như than, giật giật trong giấc ngủ, như đang cầm nắm một thứ gì.

— Hết chương 1 —