Cuốn sổ bìa xanh

Chương 3: Cuốn sổ bìa xanh

Sáng hôm sau, phòng mẫu của kho đông hơn mọi ngày. Khải ngồi ghế nhựa, chân bắt chéo, vẫn áo sơ mi trắng. Ông Ba Thắng ngồi cạnh, mặt đỏ gay. Chị Diệp đứng sau cái bàn có mười trái sầu riêng bổ đôi, cơm trắng nhợt, bốc lên một mùi hăng hắc không giống mùi trái chín.

– Tôi bán bao cho Khải. – Ông Ba nói trước khi ai kịp hỏi. – Khải nói vườn tôi có đội thằng Toàn kiểm. Giờ kho trả hàng, Khải đòi tôi trả cọc, còn bắt đền. Toàn, mày làm ăn vậy hả con?

Toàn chưa đặt chân vào vườn ông Ba lần nào kể từ hôm bị đuổi. Anh nhìn Khải.

– Anh Khải, anh có giấy kiểm của em không?

Khải rút trong cặp ra một tờ giấy photo. Đúng mẫu sổ đội Toàn, cột người cắt ký tên có một chữ ký nguệch ngoạc ghi "Toàn".

– Đội em cầm sổ đi khắp nơi, ai mà chẳng có mẫu. – Khải nói nhẹ. – Anh mướn thợ, thợ khai là người của em. Anh đâu biết.

Chị Diệp nhìn Toàn, không nói gì. Hợp đồng của chị, tiếng tăm của kho chị, cũng đang nằm trên cái bàn này.

Toàn không cãi. Anh đặt cuốn sổ bìa xanh và cái điện thoại nứt màn hình lên bàn.

– Chú Ba, vườn chú một trăm tám mươi cây. Đợt hoa thứ nhất xổ nhụy mùng hai tháng Tư, con buộc dây vàng. Đợt hai ngày mười bốn, dây đỏ. Đợt ba ngày hai lăm, dây xanh. Ảnh đây, có ngày giờ, có số cây sơn ở gốc.

Anh lướt từng tấm. Những chùm hoa sầu riêng trắng ngà, nhụy rủ như râu, phía sau là gốc cây có số sơn trắng: bốn bảy, bốn tám, một trăm mười hai.

– Rồi sao? – Khải hỏi.

– Giấy của anh ghi ngày cắt mười tám tháng Bảy. Tính từ đợt dây đỏ tới hôm đó là chín mươi lăm ngày. Monthong chín mươi lăm ngày thì cơm như bông gòn, đúng như mười trái trên bàn. Đợt dây xanh mới tám mươi tư ngày. – Toàn quay sang chị Diệp. – Chị coi cuống mấy trái này giùm em. Có dây không?

Chị Diệp lật từng trái. Trên bốn cái cuống còn sót một khúc dây dù, trái thì dây đỏ, trái dây xanh. Không trái nào dây vàng.

– Đội em có một luật. – Toàn nói. – Chỉ cắt trái dây vàng, cắt xong tháo dây bỏ vào bao, tối đếm dây phải bằng số trái. Trái nào còn dây trên cuống là trái không phải đội em cắt. Người cắt vườn này không biết luật đó, nên mới để dây lại.

Không ai nói gì. Ngoài sân, xe nâng chạy qua kêu bíp bíp.

– Còn chữ ký. – Chị Diệp nói chậm. – Chữ ký của em trong sổ đội khác cái này.

Toàn lật cuốn sổ của đội, chìa ra. Chữ ký của anh có một nét móc ngược ở chữ T, cha anh dạy từ năm lớp một, bảo ký sao cho người ta khó giả. Tờ giấy của Khải thì chữ T thẳng đơ như cây cọc.

Khải đứng dậy, đẩy ghế ra sau.

– Chuyện mua bán của tôi với ông Ba, tôi giải quyết riêng.

– Anh giải quyết với kho trước. – Chị Diệp nói. – Bên tôi lập biên bản, giữ mẫu trái và tờ giấy này, gửi lên cơ quan chức năng. Khai sai tên người kiểm hàng xuất khẩu là chuyện của pháp luật, không phải chuyện riêng.

Khải bỏ đi. Lần đầu tiên Toàn thấy vạt sau cái áo sơ mi trắng ấy dính một vệt đất đỏ.

Ông Ba Thắng ngồi lặng trên ghế nhựa rất lâu. Hai trăm triệu tiền cọc ông đã trả nợ ngân hàng từ tuần trước. Trên cây còn chừng bảy tấn, nửa vườn đã bị cắt non tơi tả, cành gãy chưa ai dọn.

– Toàn. – Ông nói, giọng khàn. – Chỗ còn lại, con cắt giùm chú. Con lấy công bao nhiêu chú cũng chịu.

Toàn nhìn ông, nhớ cái tiếng nhổ bã trầu xuống đất bữa nọ. Rồi anh nhớ tới cha mình, cũng từng đứng dưới gốc một vườn khác, nghe chủ vườn và thương lái bàn nhau cắt cho kịp giá, rồi cũng leo lên.

– Con lấy công như mọi vườn, chú. Nhưng phải theo sổ. Trái nào chưa đủ ngày, chú có năn nỉ con cũng không cắt.

– Được. Theo sổ.

Hai tuần sau, bảy tấn sầu của ông Ba vào kho, mẫu bổ ra vàng ươm, cơm khô, hạt lép. Giá lúc đó đã xuống còn tám mươi lăm nghìn, nhưng không trái nào bị trả. Ông Ba ngồi đếm tiền ngay trên nắp thùng xe, đếm xong đưa Toàn thêm một xấp, Toàn đẩy lại.

– Chú để dành sửa cái vườn. Mấy cây bị bẻ cành phải quét vôi chỗ gãy, không là mùa sau nấm vô.

Mùa đó đội của Toàn lên mười bốn người. Mùa sau thành hai mươi sáu, có thêm một cái kho nhỏ thuê lại ở đầu xã, nơi trái được cân và ghi mã từng vườn, từng đợt hoa trước khi chở đi. Chị Diệp ký hợp đồng ba năm. Toàn mua một chiếc xe tải nhẹ cũ, sơn lại thùng, không lót bao tải mà lót xốp. Anh vẫn đeo que gõ bên hông. Khúc ruột xe đạp ở đầu que đã thay ba lần.

Có lần một tay thương lái trẻ ở Gia Lai xuống tận nơi, hỏi anh bí quyết.

Toàn đưa cho cậu ta một cuốn sổ trắng mới in, bìa xanh, kèm cây bút bi.

– Ghi đi. Ghi từ ngày hoa nở. Hết bí quyết rồi đó.

Cậu kia cười, tưởng anh giấu nghề. Toàn cũng cười, rồi xách thang đi ra vườn. Nắng mới lên khỏi rặng muồng. Anh leo lên chạc ba, gõ vào trái đầu tiên của buổi sáng. Cốc. Tiếng đục và ngắn.

— Hết —