Bản ghi số một đến số ba

Chương 1: Bản ghi số một đến số ba

Bản ghi số một. Chín giờ tối.

Mạn ơi, bác đây. Bác ghi âm gửi cháu vì ở đây sóng yếu, gọi không được, nhắn chữ thì bác lười. Cháu nghe cái tiếng ồn ồn đằng sau là tiếng ếch. Hàng nghìn con. Bác đặt máy ở lan can trạm nghỉ, hướng ra đồng nước, cháu bảo phải để máy chạy suốt đêm thì mới bắt được tiếng chim ăn đêm, bác làm đúng như cháu dặn. Pin dự phòng bác cắm đủ, thẻ nhớ bác lắp cái to nhất.

Tình hình là thế này. Mưa từ chiều qua không ngớt. Kiểm lâm bảo nước lên, đường đất ra cổng vườn ngập quá yên xe, xuồng máy thì phải chờ mưa ngớt mới chạy. Bác với năm người khách nữa ở lại trạm nghỉ giữa rừng tràm thêm một đêm. Trạm là một dãy nhà sàn gỗ, có cầu gỗ dài nối từ trạm ra cái đài quan sát chim. Dưới cầu là nước nổi, đen như mực, sâu tới ngực.

Sáu người, bác kể cháu nghe cho nhớ.

Chị Mã Kim Huyền, bốn mươi lăm tuổi, nhiếp ảnh gia chim, ảnh chị in trên lịch, trên sách. Chị mang một cái ống kính tê-lê dài như khúc tre, nặng gần năm ký, chị bảo hơn ba trăm triệu. Chị nói to, cười to, ai hỏi gì về chim chị cũng biết.

Anh Mạch Tuấn, bốn mươi tuổi, cũng chụp chim, ảnh chị Huyền được giải năm ngoái thì ảnh anh xếp thứ hai. Hai người chào nhau như hai con gà chọi đứng hai đầu sân.

Anh Tôn Đức Quyền, ba mươi lăm tuổi, có cửa hàng mua bán máy ảnh cũ ở Sài Gòn. Tối nay ăn cơm, anh hỏi chị Huyền cái ống kính ấy mua bao giờ, còn bảo hành không, hỏi kỹ quá, chị Huyền nhíu mày.

Cô Phi Yến, hai mươi hai tuổi, sinh viên sinh học, đi làm khoá luận về loài cò. Cô ít nói, ghi chép suốt.

Ông Văn Bá Kiệt, sáu mươi sáu tuổi, bác sĩ nhi về hưu ở Cần Thơ. Ông đi xem chim bốn mươi năm, từ hồi chưa ai gọi việc ấy là "ngắm chim". Ông không mang máy ảnh. Ông mang ống nhòm và một cái đèn pin bọc giấy kiếng đỏ, bảo soi đèn đỏ thì chim không giật mình.

Còn người thứ bảy là anh Út Rạng, kiểm lâm, người dẫn đoàn. Anh sinh ra ở xã bên, nói tiếng chim nào cũng giống.

Thôi, bác đi ngủ.

Bản ghi số hai. Mười giờ tối.

Bác chưa ngủ được, kể thêm cháu nghe một chuyện. Lúc ăn cơm, anh Út Rạng nói chuyện về các loài chim ở đây mùa nước nổi. Anh bảo mùa này sếu không về, sếu về mùa khô, mà mấy năm nay cũng ít lắm. Rồi anh hạ giọng, nói ở phía cuối khu A năm nay có một đàn giang sen về làm tổ, mấy chục cặp, lâu lắm mới có. Anh chưa dẫn ai vào, mai mưa tạnh thì anh dẫn đoàn đi, ai muốn chụp thì chụp, nhưng phải hứa không đăng vị trí lên mạng.

Chị Huyền mắt sáng rỡ. Chị nói chị chờ đàn giang sen làm tổ ở miền Tây mười năm nay.

Ông Kiệt hỏi anh Út Rạng một câu: năm ngoái đàn cò ốc ở khu C đi đâu rồi. Anh Út Rạng im một lúc, rồi bảo: có người đăng ảnh kèm vị trí, ba tuần sau người ta vào giăng lưới. Cả bàn im.

Chị Huyền nói: ảnh đó đâu phải của em.

Không ai bảo là của chị cả, Mạn ạ. Nhưng chị nói câu ấy.

Cho đỡ ngượng, anh Út Rạng chuyển sang trò nhại tiếng chim. Anh kêu tiếng le le, tiếng trích, tiếng cồng cộc, cô Yến đoán trúng được ba. Rồi ông Kiệt cũng góp một tiếng. Ông chụm hai bàn tay lên miệng, thổi ra một tiếng "quạc" khàn khàn, trầm, như ai gọi đò trong đêm. Anh Út Rạng vỗ đùi: con vạc, y chang. Ông Kiệt cười, bảo hồi nhỏ ở quê ông, chăn vịt ngoài đồng, không có gì chơi thì học tiếng chim, học được hai chục tiếng. Bốn mươi năm đi xem chim, ông bảo, cái tai với cái miệng là hai món đồ nghề rẻ nhất mà tốt nhất.

Bản ghi số ba. Mười một giờ đêm.

Ông Kiệt vừa ra lan can đứng cạnh bác. Ông hỏi bác thu âm gì. Bác bảo thu tiếng chim đêm cho cuốn sách nói về chim đồng Tháp Mười. Ông cười, bảo đêm mưa thế này chim nằm im cả, chỉ có ếch nhái với con cuốc, mà cuốc thì mùa này kêu thưa rồi. Ông đứng nghe một lúc, rồi đi ngủ.

Phòng để đồ ở đầu dãy, cạnh cầu gỗ, cửa không khoá vì ở giữa rừng ai lấy gì. Mọi người để máy ảnh, ống kính, ủng, áo mưa ở đó. Chị Huyền đặt cái ống kính khúc tre trong hộp chống nước màu đen, kê ngay cạnh cửa.

Bác để máy chạy. Bác ngủ đây.

— Hết chương 1 —