Chị Lành

Chương 2: Chị Lành

Tôi giã chả cho nhà cô Huyền từ năm đầu tiên cô mở xưởng. Trước đấy tôi giã cho nhà khác, ba mươi năm cầm chày, hai cánh tay tôi to như đàn ông. Ở cái đất Hạ Long này, ai giã chả lâu năm thì nghe tiếng chày là biết người giã đang vui hay đang buồn.

Tuần ấy tiếng chày của cô Huyền nặng hẳn. Cô không nói gì, tôi cũng không hỏi.

Đến thứ Năm, anh Thắng gọi tôi ra quán nước đầu ngõ. Anh gọi cho tôi cốc trà đá, châm thuốc, nói chuyện rất ngọt.

– Chị Lành, em mời chị sang xưởng mới bên Hùng Thắng. Lương em trả gấp rưỡi bên này. Chị không phải giã nữa, chị chỉ đứng trông mấy đứa trẻ chạy máy, chỉ cho chúng nó cách nêm, cách thử độ dẻo. Chị là người lâu năm, chị nói một câu là chúng nó nghe.

– Thế bên này cô Huyền ai giã?

– Thì cô ấy tự lo. – Anh rít thuốc. – À, còn cái này nữa, chị ký giúp em.

Anh đưa tôi một tờ giấy đánh máy. Tôi đeo kính vào đọc. Tờ giấy xác nhận rằng tôi làm thuê cho hộ kinh doanh của anh Trần Văn Thắng từ năm ấy năm ấy, rằng anh Thắng là chủ xưởng, người đưa ra công thức chế biến, quản lý sản xuất, còn chị Huyền chỉ "phụ giúp công việc gia đình".

Tôi đặt tờ giấy xuống bàn, lấy cái cốc trà đá chặn lên.

– Anh Thắng này. Anh có biết một mẻ chả thì cho bao nhiêu tiêu không?

Anh nhìn tôi.

– Thì... mỗi cân một thìa?

– Mỗi cân mực thì hai thìa cà phê tiêu, giã dập chứ không xay, cho vào lúc chả bắt đầu dẻo, không cho từ đầu. Cái đó cô Huyền dạy tôi, không phải tôi dạy cô ấy, mà cũng không phải anh dạy ai. Mười hai năm anh vào xưởng được mấy lần, anh đếm được không?

Anh không trả lời. Tôi đứng dậy, trả tiền cốc trà đá của tôi, để lại tờ giấy dưới đáy cốc.

– Tôi không sang đâu. Già rồi, tôi giã quen tay ở đây.

Chiều hôm ấy, tôi kể với cô Huyền. Cô nghe xong thì ngồi im một lúc, rồi hỏi tôi một câu:

– Chị Lành, nếu ra tòa người ta hỏi, chị có nói lại đúng như vậy được không?

– Được. Mà không chỉ mình tôi đâu.

Không chỉ mình tôi thật. Cái Mơ, cái Thoa, bà Hiền, cả thằng Tùng chuyên bóc mực, sáu người chúng tôi đều đã được anh Thắng mời sang xưởng mới. Cả sáu đều được đưa cho tờ giấy ấy. Không ai ký. Thằng Tùng còn bảo anh Thắng là cháu có ký thì cũng chỉ ký được tên, chứ cháu không biết công thức nào khác ngoài công thức của cô Huyền.

Tôi không biết luật. Nhưng tôi biết một điều mà ai làm thuê lâu năm cũng biết: người trả lương chưa chắc là người làm chủ. Người làm chủ là người mà khi họ vắng mặt một buổi, cả xưởng không biết làm gì.

Tuần sau, cô Huyền đi gặp luật sư. Cô về, kể với chúng tôi rằng luật sư bảo xưởng chả, cối đá, tủ đông, xe giao hàng, cả mối hàng làm ra trong thời kỳ hôn nhân, dù hộ kinh doanh đứng tên ai, đều là tài sản chung của vợ chồng. Ra tòa thì chia theo công sức. Công sức thì phải chứng minh.

– Chứng minh bằng gì cô? – Cái Mơ hỏi.

Cô Huyền chỉ vào cái tủ gỗ ở góc xưởng. Trong đó là những cuốn sổ nhập mực, mười hai năm, chữ cô viết, ngày nào nhập bao nhiêu cân, của nậu nào, giá bao nhiêu. Là bảng chấm công của chúng tôi, cô ký trả lương từng tháng. Là những tin nhắn đặt hàng của các nhà hàng gửi thẳng vào điện thoại cô, ghi rõ "chị Huyền ơi mai cho em mười cân như cũ". Và là chúng tôi.

Tôi chưa ra tòa bao giờ. Hôm cô Huyền hỏi ai đi làm chứng được, sáu cánh tay giơ lên cùng một lúc.

— Hết chương 2 —