Giờ Dần

Chương 1: Giờ Dần

Trời chưa sáng, bà Ấu đã nghe được tiếng vó ngựa đầu tiên lên dốc chợ.

Bà không cần nhìn. Mắt bà mờ từ năm năm nay, nhìn người cách ba bước chỉ thấy một cái bóng. Nhưng ngựa của ông Sùng Khai ở bản Lũng Mây đi nặng chân trái, vì một lần trượt dốc. Ngựa của nhà lão Vàng Dìn thì đeo cái chuông đồng rè rè như mõ trâu. Còn tiếng vó lóc cóc nhẹ tênh, lúc nhanh lúc chậm, là con ngựa con của nhà thằng Pó, nó cưỡi lên chợ từ năm lên mười, giờ đã mười tám.

Bà Ấu nhóm bếp than, đặt ấm nước lên. Quán nước của bà dựng ở cổng chợ phiên Mường Khoa đã bốn mươi năm, chỉ là một mái lá, hai cái ghế dài, một chạn bát, và cái cối đá. Cái cối đá xanh to bằng thúng, ngày trước chồng bà dùng giã gạo, chồng mất rồi thì bà để đó làm bàn, đặt ấm chè lên. Nhưng người chợ Mường Khoa biết cái cối đá ấy vì một chuyện khác.

Bà Ấu nghe được bạc.

Bạc thật thả lên mặt cối kêu một tiếng trong, ngân dài, như con chim chích kêu buổi sáng. Bạc pha chì kêu cụt, đục, như tiếng con cóc nhảy xuống ao. Bạc pha đồng thì kêu chua, rè rè, như cái chuông nứt. Bà học được từ chồng, người cả đời làm thợ bạc ở phố Châu, rồi theo bà lên đây mở quán.

Hồi mới về làm dâu, bà ngồi cạnh ông bên lò bạc, ông bắt bà nhắm mắt lại, rồi thả từng mẩu xuống mặt đe. Bà đoán sai mười lần, ông bắt nghe lại mười lần. Ông bảo mắt người ta dễ lừa, bạc pha chì mạ một lớp ngoài thì sáng hơn cả bạc thật, nhưng cái tiếng ở trong ruột nó thì không ai mạ được. Ông mất hai mươi năm rồi. Cái đe sắt thì bà bán đi lấy tiền làm ma cho ông, chỉ còn cái cối đá. Mắt bà mờ dần đi, tai thì sáng ra. Người bản trên xuống chợ bán con lợn, con gà, nhận bạc của ai, thường ghé quán bà gọi một bát chè, rồi đặt mẩu bạc lên cối. Bà nghe, gật đầu hay lắc đầu. Không lấy tiền. Một bát chè ba đồng, vậy thôi.

Năm nay rét sớm. Gió từ đỉnh núi thổi xuống buốt như lưỡi dao. Bà Ấu khoác thêm cái áo bông cũ, ngồi chờ nước sôi, nghe chợ thức dậy. Tiếng người gọi nhau bằng tiếng bản. Tiếng lợn kêu eng éc. Tiếng khèn ai thổi thử ở góc chợ. Mùi khói bếp, mùi rượu ngô, mùi phân ngựa.

Rồi có tiếng chân nhỏ, bước vội, dừng lại trước quán.

– Bà ơi, cho cháu ngồi nhờ.

Giọng con gái, nói tiếng Kinh còn ngọng. Bà Ấu nghe ra ngay. Con bé Nậm nhà ông Thào Lử ở bản Sáng Mây, mười sáu tuổi, năm nào cũng theo cha xuống chợ bán mật ong. Năm nay chỉ thấy nó.

– Cha mày đâu?

– Cha cháu ngã núi, gãy chân từ tháng Tám. – Nậm nói. – Năm nay cháu đi một mình. Mẹ dặn bán năm bình mật thì mua muối, mua một tấm vải chàm về may áo cho em.

Bà Ấu rót cho nó một bát chè nóng. Con bé cầm bát bằng hai tay, thổi phù phù. Bà nghe tiếng năm cái bình gốm cụng vào nhau lách cách trong cái gùi đặt dưới chân nó.

– Mật năm nay thế nào?

– Mật hoa bạc hà, bà ạ. Cha cháu lấy từ tháng Chín, trước khi ngã.

Mật hoa bạc hà là thứ mật ngon nhất vùng, mỗi năm chỉ lấy được một mùa, khi cả núi trổ hoa tím. Một bình được hai lạng bạc, nếu gặp người mua biết hàng.

Bà Ấu chưa kịp dặn gì thì đã có người khác ngồi xuống ghế dài bên cạnh, nặng như một bao thóc. Mùi thuốc lào. Mùi dầu lạc trên tóc. Giọng đồng bằng.

– Bà Ấu, cho bát chè.

Lái Ngoạn. Lão buôn mật ong, nhung hươu, thảo quả, mỗi phiên chợ đều lên Mường Khoa từ đồng bằng, đã mấy năm nay. Lão trả tiền bát chè bằng một mẩu bạc vụn nhỏ như móng tay. Bà Ấu cầm mẩu bạc, theo thói quen thả xuống mặt cối.

Tiếng kêu trong, ngân dài.

Bà gật đầu, thối lại cho lão mấy đồng tiền kẽm. Lái Ngoạn húp chè xì xụp, rồi quay sang con bé Nậm.

– Mật gì đấy em? Bạc hà à? Bán anh cả năm bình, mỗi bình hai lạng, trả bạc ngay. Khỏi phải ngồi chợ cả ngày rét.

Nậm nhìn bà Ấu. Bà Ấu chỉ thấy cái bóng của nó. Bà không nói gì. Hai lạng là giá phải chăng.

Con bé gật đầu. Lái Ngoạn đếm bạc ngay trên ghế dài, bạc vụn đựng trong cái túi da, đếm đi đếm lại, mười lạng. Nậm cầm bạc gói vào khăn, xốc cái gùi rỗng lên vai, chạy vào chợ mua muối, mua vải.

Bà Ấu nghe tiếng chân nó xa dần. Bà nghĩ một chuyện, mà không kịp nói ra. Lái Ngoạn đếm bạc trên ghế, không đếm trên mặt cối.

— Hết chương 1 —