Chuyến cuối

Chương 3: Chuyến cuối

Ngày thứ Bảy trước hôm thông cầu, Ấu không ra bến.

Tràm chờ chuyến sáu giờ kém mười tới sáu giờ năm phút, rồi phải chèo đi vì mấy đứa khác hối. Trưa hôm đó, nghe mấy đứa khối Mười một nói lớp nó đi tham quan Đất Mũi từ sáng sớm bằng xe của trường, xe đón ở đầu xóm, khỏi đi đò.

Chuyến đò cuối cùng của bến chiều hôm đó chở bốn người: hai bà cụ đi chợ về, một ông chở bao lúa, một thằng nhỏ lớp Sáu. Không ai nói gì về chuyện đây là chuyến cuối. Bà cụ lớn tuổi hơn trả năm nghìn, bước lên bờ, rồi quay lại vỗ vỗ lên mạn đò hai cái, như vỗ lưng một con trâu già.

Tối đó, ba Tràm ngồi dậy được, ra ngồi ở hiên, nhìn về phía cây cầu. Trên cầu người ta đã giăng đèn, treo cờ đỏ dọc lan can, mai cắt băng. Ba gọi Tràm lại, đưa cho nó cái lon sữa bò sơn đỏ trên kệ.

– Mai con đưa cho con nhỏ Ấu.

– Cái gì vậy ba?

– Con mở ra coi.

Tràm mở nắp. Bên trong là những tờ tiền gấp tam giác. Nó đổ ra lòng bàn tay, đếm. Mười một cái. Mỗi cái gấp một kiểu khác nhau một chút. Cái ở dưới cùng gấp méo mó, nếp chồng lên nếp, một góc bị rách, như do một bàn tay rất nhỏ gấp. Cái ở trên cùng thẳng thớm, nếp nào ra nếp nấy.

– Mỗi năm, sáng đầu tiên của năm học, – ba nói, – ba giữ lại tờ đầu tiên con nhỏ trả. Ba bù tiền vô. Mười một năm, mười một cái. Cái dưới cùng là hồi nó vô lớp Một, bà ngoại nó cầm tay gấp. Cái trên cùng là đầu năm nay.

Tràm nhìn mười một hình tam giác nằm trong lòng bàn tay mình, nhỏ như mười một cái bánh ít.

– Sao ba giữ?

Ba nhìn ra cây cầu, đèn trên đó hắt xuống mặt rạch thành những vệt vàng lung linh.

– Hồi đó ba nghĩ, chở con nít đi học, nó lớn lên lúc nào mình không hay. Giữ lại một cái mỗi năm, để biết. – Ba cười. – Ba tính chừng nào nó học xong lớp Mười hai, ba đưa. Ai dè cái cầu xong trước.

Sáng thứ Hai, cả xóm dậy sớm. Đội lân trường tiểu học gõ trống từ năm giờ rưỡi. Người ta mặc áo đẹp, đi bộ, đi xe đạp, đi xe máy, kéo nhau lên cầu, đứng chật kín hai bên lan can chờ cắt băng. Ba Tràm được mời đứng ở hàng đầu, vì là người phụ hồ của xóm.

Tràm không lên cầu. Nó xuống bến, ngồi trên đò. Đò đã cột dây chắc chắn, mái chèo dựng nghiêng. Người mua dưới Năm Căn hẹn chiều nay tới lấy. Nó ngồi đó, cái lon sữa bò sơn đỏ đặt trên đùi, nhìn lên cây cầu, nơi tiếng trống lân rộn ràng, tiếng loa xã đọc diễn văn ồ ồ vọng xuống.

Năm giờ bốn mươi lăm, giờ của chuyến đầu tiên, không có ai xuống bến. Mấy đứa nhỏ xóm trên chạy ào qua đầu bến, xe đạp kêu lanh canh, hướng về phía cây cầu, có đứa ngoái lại vẫy tay với nó. Tràm vẫy lại. Nước lớn đầy, vỗ lóc bóc vào mạn đò, con cá thòi lòi nào đó nhảy lên rễ đước rồi trượt xuống.

Sáu giờ kém mười, có tiếng dép trên bậc tre.

Ấu đứng ở bậc cuối cùng, áo dài trắng, đôi dép quai hậu xanh dưới chân, cặp ôm trước ngực. Nó không nhìn lên cầu. Nó nhìn Tràm.

– Chở em qua một lần nữa. – Nó nói. – Rồi em đi cầu.

Nó đưa tay ra. Trong lòng bàn tay là tờ hai nghìn, gấp tam giác.

Tràm tháo dây. Ấu bước xuống, ngồi vào mũi, lần này quay hẳn mặt về phía lái. Đò trôi ra giữa rạch. Nước lớn, mặt nước phẳng lì, in bóng cây cầu với những lá cờ đỏ, in cả bóng của đám đông đang đứng nhìn xuống. Có người trên cầu chỉ trỏ, cười. Có tiếng ai đó, nghe như tiếng ba Tràm, la lên "chèo chậm thôi con".

Tràm chèo chậm. Chậm hơn bất cứ chuyến nào trong đời nó.

Giữa rạch, nó gác mái chèo lên mạn, đưa cái lon sữa bò sơn đỏ qua cho Ấu.

– Ba gửi em.

Ấu mở nắp, đổ ra lòng bàn tay mười một hình tam giác. Nó nhìn rất lâu. Rồi nó nhặt cái dưới cùng lên, cái méo mó có góc bị rách, áp vào lòng bàn tay, và cúi đầu xuống, không nói gì. Vai nó run nhẹ. Tràm quay mặt đi, nhìn xuống nước, chèo tiếp, để cho đò tự trôi một đoạn.

Đò cập bến bên kia. Ấu đứng dậy, ôm cái lon vào ngực. Nó bước lên bậc tre, tới bậc thứ ba thì dừng lại, quay xuống, đặt vào lòng bàn tay Tràm tờ hai nghìn gấp tam giác thứ mười hai.

– Cái này của anh. – Nó nói. – Đừng đưa ba.

Rồi nó đi lên con lộ đal, tà áo dài trắng bay sau hàng dừa nước.

Trên cầu, người ta bắt đầu cắt băng. Tiếng pháo giấy nổ lốp bốp, giấy kim tuyến bay lả tả xuống mặt rạch, lấp lánh như vảy cá. Tràm ngồi trên đò, giữa con rạch đã không còn cần tới đò nữa, mở bàn tay ra, nhìn hình tam giác nhỏ xíu, gọn như cái bánh ít.

Nó không gỡ ra. Nó bỏ vào túi áo, cài nút, rồi cầm mái chèo lên, chèo về.

— Hết —