Ngày em đến

Chương 1: Ngày em đến

Vượng à,

Thầy viết lá thư này vào tối hôm trước lễ tốt nghiệp, ngồi trong phòng thực hành điện tầng hai, chỗ cái bàn thứ ba từ cửa sổ vào mà em ngồi suốt hai năm. Thầy viết tay, vì thầy già rồi, gõ máy chậm, mà cũng vì có những chuyện viết tay thì nói được, gõ máy thì không.

Thầy nhớ ngày em đến. Tháng Tám, nắng gió Lào cuối mùa còn rát mặt, em đứng ở cửa phòng tuyển sinh với một cái ba lô và một bộ hồ sơ trong túi nilon. Mẹ em đứng sau, nói thay em hết mọi câu. Em không nói câu nào. Em đội cái mũ lưỡi trai sụp xuống tận lông mày, như sợ ai nhận ra mình. Thầy hỏi em thích học nghề gì. Mẹ em bảo cháu học điện, ra đi làm cho có nghề. Em nhìn xuống đất.

Sau này thầy mới biết. Em trượt đại học. Em học khá ở trường cấp ba trên Diễn Châu, cả nhà đinh ninh em vào Bách khoa, thằng bạn thân với con bé ngồi bàn trên đều đỗ, ra Hà Nội cả. Em thiếu mấy điểm. Một mùa hè em không ra khỏi nhà. Rồi mẹ em dắt em đến đây.

Học kỳ đầu, em là đứa học trò giỏi nhất lớp và buồn nhất lớp. Em đấu mạch đèn cầu thang hai công tắc nhanh hơn ai hết, vẽ sơ đồ sạch như in. Nhưng em không cười. Giờ ra chơi em ngồi một mình ở bậc cầu thang, nhìn cái điện thoại, rồi tắt màn hình, rồi lại mở. Thầy đoán em đang xem ảnh bạn bè ở Hà Nội. Có lần thầy đi ngang, thấy trên màn hình là ảnh một cái cổng trường đại học lớn, một đám thanh niên mặc áo đồng phục khoá mới, cười. Em giật mình tắt máy.

Một buổi trưa tháng Mười, thầy ngồi ăn cơm hộp ở phòng giáo viên, nhìn qua cửa sổ xuống sân. Có một cô bé mặc áo sơ mi trắng, đeo ba lô, dắt xe đạp đứng ở cổng trường, ngó vào. Bác Bảo hỏi cô tìm ai. Cô nói tên em. Bác chỉ lên phòng thực hành. Thầy thấy em đi xuống, đến giữa sân thì dừng lại, nhìn cô bé, rồi quay người đi vào nhà vệ sinh, đứng trong đó mười phút. Lúc em ra, cổng trường đã trống. Bác Bảo đưa cho em một túi bánh, bảo cô bé gửi, nói là về quê cuối tuần, ghé qua. Em cầm túi bánh, đứng dưới gốc phượng tới hết giờ nghỉ trưa. Chiều hôm ấy em đấu sai một mạch đèn đơn giản nhất của bài thực hành, lần đầu tiên.

Thầy không nói gì. Thầy dạy điện hơn hai mươi năm, thầy biết có những đứa học trò đến đây như người ta đến một cái bến xe lỡ chuyến. Đứng chờ. Không định ở lâu.

Thầy chỉ làm một việc. Buổi thực hành đầu tiên, thầy phát cho mỗi đứa một cái bút thử điện và một cái biển nhỏ bằng tôn, sơn đỏ, chữ trắng, có cái móc dây thép. Biển ấy thầy tự cắt, tự sơn, mỗi khoá một lứa. Trên biển ghi: "Có người đang làm việc. Cấm đóng điện." Thầy bắt cả lớp đọc to cái quy tắc mà thầy bắt mọi khoá đọc: cắt điện, treo biển, thử lại. Thầy bắt đọc ba lần.

Em đọc. Thầy nhìn môi em. Em đọc mà không nghĩ.

Thầy biết, vì hai tuần sau, trong bài thực hành sửa ổ cắm, em cắt cầu dao, treo biển, rồi cầm tua vít mở ổ cắm luôn. Không thử lại. Thầy đứng sau lưng em, cầm cái bút thử điện của thầy chạm vào cái tua vít trong tay em. Bút không sáng, vì thầy đã cắt điện tổng của cả phòng từ trước, như mọi buổi. Nhưng em giật mình như bị điện giật thật.

– Cầu dao cắt rồi mà thầy – em nói.

– Cầu dao nào? – thầy hỏi.

Em chỉ vào cái cầu dao trên bảng thực hành. Thầy chỉ vào cái ổ cắm. Thầy hỏi em có chắc cái ổ cắm này đi qua đúng cái cầu dao ấy không. Có chắc không ai đấu tắt một đường dây nào khác vào không. Có chắc người treo biển trước em không treo nhầm không. Em không trả lời được.

– Em giỏi nhất lớp – thầy nói. – Nên em là đứa dễ chết nhất lớp. Đứa dốt nó sợ, nó thử. Đứa giỏi nó chắc, nó không thử.

Hôm ấy em đỏ mặt. Thầy biết em ghét thầy một tuần.

Thầy cũng biết em thử lại từ hôm ấy. Không phải vì em tin thầy. Em thử vì em ghét bị thầy đứng sau lưng. Thầy chấp nhận. Có những thói quen bắt đầu bằng sự tự ái, và vẫn cứu được người ta như những thói quen bắt đầu bằng sự hiểu biết.

— Hết chương 1 —