Thư về

Chương 2: Thư về

Thư thứ ba. Đỗ Uyển Nghi gửi vú Lựu, viết trên gác hiệu sách Văn Hải, đêm hai mươi hai tháng ba.

Vú ơi, con có việc làm rồi. Ông chủ hiệu Văn Hải già lắm, mắt kém, cần người chép lại những cuốn sách bị mọt. Mỗi trang chép con được ba đồng, mỗi ngày con chép được bốn mươi trang. Tối con ngủ trên gác, dưới chân là cả chồng sách thuốc. Ông chủ bảo con viết chữ còn đẹp hơn con trai ông, mà con trai ông đỗ tú tài. Con không dám nói con là con gái nhà ai.

Thanh Châu mưa suốt từ hôm con tới. Mưa không to, chỉ lây rây như ai rây bột, nhưng không ngớt, áo phơi ba ngày không khô. Đầu phố Đông có một bà bán bánh đúc nóng rưới mắm tôm, mỗi bát năm đồng, sáng nào con cũng ăn một bát rồi mới lên gác chép sách. Bà ấy bảo con nói giọng trên nguồn, hỏi con có phải con nhà buôn gỗ không. Con bảo con là con nhà làm giấy. Con nói dối mà mặt không đỏ, vú ạ. Con cũng không biết mình học được cái ấy từ bao giờ.

Trang sổ vú gửi kèm, con đọc ba lần. Đúng là thứ con cần, và hơn cả thứ con cần. Tháng bảy năm ngoái, quản gia Từ chi bốn mươi lạng để thuê hai chiếc thuyền kéo bè từ thác Ngựa Ô về Thanh Châu. Vú hiểu không? Bè đã chìm ở thác Ngựa Ô rồi, thì còn gì để kéo về Thanh Châu nữa?

Nhưng có một chuyện con không hiểu. Vú không biết chữ. Ông đồ Kha đọc thư cho vú được, viết thư hộ vú được. Nhưng ai vào được kho sổ của cha mà chép trang ấy ra? Chìa kho chỉ có cha và quản gia Từ giữ.

Thôi, con không hỏi nữa. Ai chép thì con cũng cảm ơn người ấy.

Mai con xuống mộc trường. Con đã hỏi được, sổ nhập gỗ ở đó do một ông thư lại họ Ngô giữ, mỗi chiều thứ năm cho người ta tới tra cứu, mất năm mươi đồng một lần. Con có đủ năm mươi đồng.

Vú ơi, chữ của ông đồ Kha dạo này đẹp hơn trước nhiều. Hồi con còn bé, chữ ông ấy như gà bới.

Thư thứ tư. Vú Lựu gửi Nghi, hiệu sách Văn Hải, viết ngày hai mươi tháng tư.

Con Nghi,

Vú gửi thêm hai trang nữa. Một trang là sổ thu tiền gỗ của mộc trường Lâm Hà ở bên kia sông, cùng tháng tám năm ngoái. Một trang là giấy bán gỗ của một người tên Từ Đắc. Vú không biết những thứ ấy có giúp được con không. Người chép hộ vú bảo rằng nếu con đã xuống mộc trường Thanh Châu mà không tìm thấy gì, thì nên xem mộc trường Lâm Hà, vì bè đi đêm thường ghé đó trước.

Cậu Tạ lại sang nhà. Lần này cậu không uống trà. Cậu ngồi với ông nhà rất lâu trong thư phòng, đóng cửa. Lúc ra, mặt ông nhà trắng bệch. Vú hỏi, ông không nói.

Còn chuyện chữ của ông đồ Kha. Con đừng trêu ông ấy. Người già đi học lại chữ, cũng khổ lắm.

Vú.

Thư thứ năm. Đỗ Uyển Nghi gửi vú Lựu, viết ngày mồng ba tháng năm.

Vú ơi, con tìm thấy rồi.

Mộc trường Thanh Châu không có gì, đúng như người chép hộ vú đoán. Con sang mộc trường Lâm Hà, mất một ngày đò. Thư lại ở đó không chịu cho con xem sổ, vì con là đàn bà. Con quay lại hiệu sách, mượn của ông chủ một bộ áo nho sinh, búi tóc lên, đội mũ, rồi đi lại lần nữa. Bà bán bánh đúc nhìn con đi ngang qua, nhìn theo mãi, chắc vì cái áo rộng quá, tay áo con phải xắn hai vòng. Con đi qua cổng mộc trường, cố bước dài như cậu Hai nhà bác Cả hồi xưa, vú nhớ không, cái cậu đi đâu cũng như sắp đánh nhau với ai. Thư lại Lâm Hà nhìn con một lúc, hỏi tôi đọc sách ở trường nào. Con bảo trường hiệu sách Văn Hải. Ông ta gật gù. Lần này người ta cho xem.

Ngày mười một tháng tám năm ngoái, mộc trường Lâm Hà nhập một trăm mười cây gỗ lim, ghi bán của Từ Đắc, quê huyện Bình Sa. Đầu mỗi cây gỗ có dấu búa đóng. Thư lại ở đó chép mẫu dấu búa vào sổ, vì luật bắt chép. Con nhìn mẫu dấu ấy, con nhận ra ngay. Đó là chữ Đỗ trong vòng tròn, cái dấu búa mà mỗi mùa gỗ cha cầm tự tay đóng lên đầu từng cây.

Hai trăm cây lim. Chín mươi cây thả xuống thác Ngựa Ô, chìm thật, hay chìm giả, con không biết. Một trăm mười cây còn lại đi đường khác, đến Lâm Hà, bán dưới tên Từ Đắc, mỗi cây bốn mươi lạng. Bốn nghìn bốn trăm lạng. Còn cha thì mất cả bè, phải vay ông Phùng ba nghìn để trả tiền cọc cho các nhà đặt gỗ.

Từ Đắc là em họ của quản gia Từ. Ông Phùng cho cha vay, lãi một năm ba phần, là ai giới thiệu? Con nhớ rồi. Cũng quản gia Từ.

Con đã chép lại sổ, nhờ thư lại Lâm Hà đóng dấu xác nhận bản chép, tốn của con hai lạng. Con sẽ về.

Nhưng trước khi về, con phải hỏi một câu. Vú đừng giận con.

Vú ơi, người chép thư cho vú là ai?

— Hết chương 2 —