Thư thứ nhất đến thư thứ ba

Chương 1: Thư thứ nhất đến thư thứ ba

Thầy kính mến,

Con voi đầu tiên em khám ở Buôn Đôn đã đá đổ xô nước của em, rồi lấy vòi hất cả xô lên đầu em. Em ướt từ đầu đến chân, đứng giữa sân đất đỏ, trong khi khoảng mười người dân và hai đứa con nít đứng xem cười ngặt nghẽo. Em kể với thầy chuyện này trước tiên, vì em biết thầy sẽ cười, và vì em muốn thầy biết em vẫn ổn.

Con voi tên là Pang Mơ, voi cái, năm mươi hai tuổi, cao hai mét bảy, nặng chừng ba tấn rưỡi. Nó là một trong mười con voi nhà mà dự án bảo tồn của tỉnh đang vận động chủ voi chuyển từ chở khách sang mô hình đi bộ cùng voi. Không bành, không ghế trên lưng, không chở người. Du khách chỉ đi bộ theo voi ra suối, đứng xa nhìn voi tắm, ăn, sống. Thầy biết rồi, em viết lại vì em muốn tự nhắc mình đến đây làm gì.

Lưng Pang Mơ có hai vết chai to bằng cái nón lá, chỗ cái bành ngồi đè lên hơn ba mươi năm. Móng chân trước bên phải bị nứt dọc. Mắt trái hơi đục. Nhưng nó ăn khỏe, phân tốt, và tính nết thì thầy thấy rồi đấy, hất nước rất chuẩn.

Người nài của nó là một anh tên Y Khu, người M'nông, ba mươi tư tuổi. Ông nội anh ta, rồi bố anh ta, đều là nài voi. Anh ta đứng xem em bị hất nước, không cười, không can, chỉ nói một câu bằng tiếng M'nông với con voi, và Pang Mơ lập tức thả cái xô xuống, rụt vòi lại, đứng im như con mèo bị mắng. Em không hiểu câu đó nghĩa là gì. Em hỏi, anh ta bảo: "Tôi bảo nó cô này là khách".

Em sẽ viết tiếp tuần sau.

Em, Quyên.

Thầy kính mến,

Thầy hỏi em về cái móc. Vâng, đúng như thầy đoán, ở đây các nài vẫn dùng móc. Một cây gậy gỗ dài cỡ nửa mét, đầu gắn một cái móc sắt cong. Người ta dùng nó để điều khiển voi bằng cách chạm, ấn, hay móc vào những chỗ da mỏng sau tai, trên trán. Dự án muốn thay dần móc bằng phương pháp củng cố tích cực, thưởng chuối, thưởng mía, gọi bằng giọng. Nhưng đó là chuyện của nhiều năm.

Y Khu dắt cái móc bên hông, lúc nào cũng vậy. Em chưa thấy anh ta dùng nó lần nào, nhưng em thấy nó, và em ghét nó. Cái móc ấy cũ lắm, cán gỗ đen bóng vì mồ hôi tay mấy đời, đầu sắt quấn một miếng vải đỏ đã bạc màu. Anh ta bảo đó là móc của ông nội.

Hôm qua em đề nghị với anh ta, trong buổi họp của dự án với các chủ voi, rằng từ tháng sau các nài không mang móc khi dẫn voi đi cùng khách nữa. Khách nhìn thấy móc sẽ hỏi, sẽ chụp ảnh, sẽ đăng lên mạng, và mô hình mới sẽ chết từ trong trứng. Mấy ông chủ voi khác lầm bầm nhưng gật. Y Khu thì không. Anh ta đứng dậy, nói rằng anh ta sẽ không đưa cái móc cho ai, rồi bỏ ra ngoài.

Em biết thầy sẽ nói gì. Thầy sẽ bảo: Quyên, em đang nhìn cái móc mà chưa nhìn con người. Em biết. Nhưng thầy ơi, em cũng đã nhìn hai vết chai trên lưng Pang Mơ.

Em, Quyên.

Thầy kính mến,

Tuần này em gặp một chuyện em chưa biết phải hiểu thế nào.

Sáng thứ Ba, em dậy sớm ra bãi voi để lấy mẫu máu cho Pang Mơ. Năm giờ sáng, sương còn phủ trắng mặt sông Sêrêpốk. Em thấy Y Khu đã ở đó từ trước. Anh ta không làm gì cả. Anh ta ngồi trên một khúc gỗ, cạnh chân trước của con voi, hát. Một bài hát rất chậm, rất trầm, giọng M'nông, em không hiểu lời. Pang Mơ đứng im, cái vòi buông thõng, đôi tai to như hai tấm phên quạt chầm chậm, mắt lim dim. Thỉnh thoảng nó đưa vòi chạm nhẹ lên vai anh ta, rồi lại buông xuống.

Em đứng sau gốc cây kơ nia nhìn rất lâu, không dám bước ra. Cái móc vẫn dắt bên hông anh ta.

Khi em ra, anh ta không ngạc nhiên. Anh ta bảo em lấy máu ở tai phải, bên trái nó không thích. Em làm theo. Lần đầu tiên Pang Mơ không giật đầu.

Em hỏi anh ta hát gì. Anh ta bảo bài hát của ông nội, ông hát cho Pang Mơ nghe từ khi nó mới bị bắt về, năm nó tám tuổi. Ông mất rồi. Giờ anh ta hát thay.

Em hỏi: anh hát cho voi nghe mà sao anh vẫn mang cái móc? Anh ta nhìn em, không trả lời, đứng dậy, dắt voi ra suối.

Thầy ơi, em không biết nữa.

Em, Quyên.

— Hết chương 1 —