Mùa xuân

Chương 3: Mùa xuân

Bản Sà Phìn, ngày 14 tháng 3.

Mẹ ơi,

Hoa mận nở trắng cả sườn đồi rồi. Sáng nào con mở cửa cũng thấy cánh hoa bay vào tận bàn giáo viên, rơi lên giáo án. Bọn trẻ nhặt hoa mận gài lên tai nhau, đứa nào cũng thành cô dâu.

Mẹ hỏi con dạo này sao thư ngắn thế. Con không biết viết gì, mẹ ạ. Thứ Sáu nào anh Toản cũng lên, vẫn dỡ gạo, vẫn đưa thư, vẫn uống bát nước chè. Nhưng anh ấy không ngồi xem bọn trẻ đá cầu nữa. Anh ấy uống xong là đi ngay, như người sợ ở lại lâu thì phải nói điều gì đó.

Con cũng thế. Con pha chè xong là vào lớp, giả vờ chấm bài.

Tuần trước cái đài bán dẫn hết pin. Con không nhờ anh ấy. Con tự xuống chợ phiên dưới xã mua, đi bộ ba tiếng. Lúc về đến bản thì thấy trên bàn con đã có sẵn bốn cục pin mới, bọc trong túi ni lông hai lớp, kèm một mảnh giấy: "Đài cô hết pin từ thứ Sáu, tôi nghe thấy tiếng rè." Con đứng cầm bốn cục pin, rồi nhìn bốn cục pin con vừa mua, không biết nên khóc hay nên cười.

Bây giờ con có tám cục pin. Đủ nghe đến hết năm học.

Con của mẹ, Nhàn.

Bản Sà Phìn, ngày 29 tháng 5.

Mẹ ơi,

Hôm nay là buổi học cuối cùng của điểm trường Sà Phìn. Mười chín đứa trẻ, đứa nào cũng được lên lớp. Cái Páo đọc được cả một trang sách, đọc to, rõ, không vấp chữ nào. Con gà con năm ngoái nó mang đến lớp giờ đã thành con gà mái, đẻ trứng rồi, sáng nay nó mang ba quả trứng đến tặng cô.

Già làng mổ một con lợn, cả bản ăn liên hoan ở sân trường. Họ múa xòe, họ hát. Con không biết hát tiếng Tày, nhưng con vỗ tay đến đỏ cả lòng bàn tay.

Anh Toản cũng lên. Chuyến cuối cùng. Từ tuần sau anh ấy về tỉnh.

Mẹ ơi, con đã làm một việc. Con không biết đúng hay sai. Mẹ đọc xong thì mắng con cũng được.

Lá thư này, con không gửi cho mẹ một mình.

Lúc liên hoan xong, anh Toản ra sân chuẩn bị xuống núi. Con đưa cho anh ấy hai cái phong bì như mọi thứ Sáu. Một cái đề tên mẹ, địa chỉ nhà mình ở Kiến Xương, Thái Bình. Cái thứ hai đề: "Gửi anh Nông Đức Toản. Người đưa thư. Bưu điện huyện."

Anh ấy cầm cái phong bì thứ hai, đọc tên mình, đứng im giữa sân rất lâu. Mấy đứa trẻ con chạy quanh hai đứa con, reo hò không hiểu gì.

Con viết gì trong đó, con không kể mẹ đâu. Chỉ là con viết sáu năm thứ Sáu. Con viết cái đài bán dẫn, cái mũ hồng, nồi cháo gừng, bàn tay chảy máu. Con viết rằng con không muốn năm học sau xuống xã mà không có ai để nhìn ra cửa đợi vào chiều thứ Sáu. Con viết rằng nếu anh ấy về tỉnh, con không xin đi theo, nhưng con muốn biết anh ấy có muốn con đi theo không.

Anh ấy không mở thư ra trước mặt con. Anh ấy cất cả hai phong bì vào túi ni lông, bọc hai lớp như mọi lần, rồi lên xe, đi.

Mẹ ơi, nếu thư này đến tay mẹ thì nghĩa là anh ấy đã đọc thư kia. Con không biết anh ấy trả lời thế nào. Con không có sóng điện thoại để biết.

Con của mẹ, Nhàn.

Lá thư trên đến Kiến Xương, Thái Bình, ngày 4 tháng 6. Bà Bùi Thị Hiền, mẹ cô Nhàn, nhận ở bưu điện xã. Bà đọc ngay ở bậc thềm bưu điện, đeo cái kính lão buộc dây chun. Đọc đến cuối trang, bà thấy dưới chữ ký của con gái có thêm mấy dòng. Mực khác màu, mực tím, chữ khác, nét to và hơi nghiêng, như chữ của người quen viết số nhà lên phong bì.

"Thưa bác,

Cháu là Toản, người đưa thư cô Nhàn nói trong thư. Sáu năm cháu chở thư của cô Nhàn xuống núi, cháu không bao giờ mở ra đọc. Thư này cháu cũng không đọc. Cô Nhàn bảo cháu có thể viết thêm vào cuối thư gửi bác, nên cháu viết.

Cháu xin lỗi bác, vì cháu không biết thưa chuyện với người lớn thế nào cho đúng. Ở nhà cháu, người Tày, việc này phải nhờ bà mối, phải mang trầu cau. Nhưng cháu nghĩ cháu không thể để bác biết chuyện này qua một bà mối không quen bác.

Cháu đã đọc thư cô Nhàn gửi cháu. Cháu đọc ba lần trên đường xuống núi, dừng xe ở dốc Khau Mang, chỗ đường sạt năm ngoái.

Cháu xin rút đơn chuyển về tỉnh. Cháu sẽ ở lại huyện. Bưu điện huyện có tuyến chở thư xuống xã, xuống trường bán trú, mỗi thứ Sáu.

Tháng Tám này, nếu bác cho phép, cháu xin cùng mẹ cháu về Thái Bình thăm hai bác. Cháu chưa đi xuôi bao giờ. Cô Nhàn nói đi xe khách mất mười tiếng. Cháu đi được.

Kính thư,

Nông Đức Toản."

Bà Hiền gấp lá thư lại, cất vào túi áo. Bà ngồi ở bậc thềm bưu điện thêm một lúc, nhìn ra cánh đồng lúa đang trổ đòng xanh rì. Rồi bà đứng dậy, đi vào trong, mua một tờ giấy viết thư và một cái phong bì.

Bà viết bằng bút bi mượn của cô nhân viên bưu điện, chữ to và chậm, như người lâu lắm rồi không viết:

"Gửi Nhàn và cậu Toản.

Mẹ đọc rồi. Tháng Tám mẹ nấu cơm đợi. Bố con bảo cậu Toản có uống được rượu không, mẹ bảo thôi, người chở thư thì đừng uống rượu.

Mẹ."

— Hết —