Mười ngón tay

Chương 2: Mười ngón tay

Tối hôm ấy mẹ tôi không nói gì với tôi. Mẹ nấu nồi cháo cám, múc cho tôi một bát đầy hơn mọi hôm, rồi ngồi ở bậu cửa vá cái áo của tôi bị rách vai từ tháng trước. Mẹ vá xong, cắn chỉ, gấp áo lại, rồi mới hỏi, mắt vẫn nhìn xuống cái áo:

– Con có cầm của người ta không?

– Không.

Mẹ gật đầu một cái, như người ta gật đầu khi nghe giá thóc. Rồi mẹ thổi tắt đèn đi ngủ. Mẹ không hỏi lại lần thứ hai, cả tối hôm ấy lẫn mãi về sau. Giờ già rồi tôi mới hiểu, đêm ấy mẹ tôi sợ hơn tôi nhiều.

Đêm ấy tôi không ngủ được. Tôi nằm trên cái ổ rơm ở góc nhà, đưa tay lên mũi ngửi đi ngửi lại. Tay tôi chỉ có mùi muội đèn và mùi cỏ. Nhưng tôi sợ. Tôi đã đứng gần Khải hôm nó mài mực cho cả lớp ngửi. Tôi đã cúi xuống nghiên của nó. Lỡ đâu mùi trầm bám vào tôi từ hôm đó thì sao.

Gần sáng, tôi ra cầu ao, lấy tro bếp kỳ hai bàn tay tới đỏ ửng. Rồi tôi lại sợ: tay sạch quá, thầy sẽ biết tôi đã rửa. Tôi lại chạy vào bếp, cầm cái đáy nồi muội, quệt lên tay cho đen như cũ.

Sáng hôm ấy, cả lớp xếp hàng trước hiên đình. Thầy Tịnh ngồi trên cái chõng tre, như tôi đang ngồi bây giờ. Lý trưởng đứng ở góc sân, khoanh tay. Từng đứa một bước lên, chìa hai bàn tay ra. Thầy cầm lấy, cúi xuống, ngửi, rồi bảo đứa ấy về chỗ.

Tôi đứng thứ mười một. Khi tôi chìa tay ra, thầy cầm lấy tay tôi lâu hơn những đứa khác. Thầy ngửi, rồi ngẩng lên nhìn tôi, rồi nhìn hai bàn tay đen nhẻm, rồi chỉ nói một câu rất khẽ:

– Tối qua con kỳ tro, xong lại bôi muội vào à?

Tôi gật đầu, không nói được.

– Về chỗ đi.

Đứa thứ mười chín là Khải. Thầy cầm tay nó. Thầy ngửi. Lần này thầy ngửi lâu hơn cả lúc ngửi tay tôi. Rồi thầy buông ra, không nói gì, bảo nó về chỗ.

Đứa thứ hai mươi xong, thầy đứng dậy, đi tới chỗ lý trưởng, nói chuyện riêng với ông ở góc sân, dưới gốc đa. Chúng tôi không nghe được. Chỉ thấy lý trưởng lúc đầu còn khoanh tay, sau buông tay xuống, rồi nhìn sang phía Khải, rồi quay mặt đi chỗ khác.

Mãi nhiều năm sau, khi tôi đã đi thi về, thầy mới kể cho tôi nghe những gì thầy nói với ông lý dưới gốc đa sáng hôm ấy.

Thầy bảo: mực trầm không thơm được tới ba ngày trên tay. Mài một buổi thì về rửa tay là hết. Câu thầy nói hôm trước là nói cho kẻ lấy mực nghe. Thầy biết đứa nào không lấy thì sẽ ngủ yên. Chỉ có đứa nào đã cầm thỏi mực ấy lâu, cầm để gói, để buộc, để giấu, mới đi rửa tay cả đêm.

Sáng hôm ấy, mười tám đứa tay có mùi như mọi ngày: mùi cơm, mùi khoai, mùi trâu, mùi bùn. Tay tôi có mùi tro và muội. Thầy biết tôi sợ, chứ không phải tôi giấu. Đứa trẻ nào lấy cắp thì không ai đi bôi muội lại vào tay mình cho giống cũ.

Tay Khải thơm. Không phải mùi trầm. Là mùi bồ kết, nồng tới mức thầy cầm tay nó mà muốn hắt hơi. Hai bàn tay nó trắng bệch, da nhăn nheo ở đầu ngón như ngâm nước lâu. Con nhà lý trưởng, cả đời chưa phải rửa bát, đêm ấy đã ngồi kỳ tay bằng nước bồ kết đến nhăn cả da.

Nhưng thầy bảo, chỉ chừng ấy thì chưa đủ để nói với một ông lý trưởng rằng con ông ta lấy đồ của chính mình rồi đổ cho bạn. Thầy còn hai thứ nữa.

Thứ nhất là mẩu giấy hồng gói thỏi mực. Đó là giấy hoa tiên, giấy của nhà giàu dùng viết thiếp, làng Hạ Vân chỉ có hai nhà có: nhà lý trưởng và nhà ông chánh tổng. Tôi thì chưa từng sờ vào một tờ giấy hoa tiên trong đời.

Thứ hai là sợi chỉ buộc. Sợi chỉ xanh, se ba, loại chỉ tơ của hàng thêu trên phố huyện. Thầy đã thấy đúng loại chỉ ấy, cùng màu ấy, buộc quanh nắp cái tráp sơn son của Khải.

Còn một điều thầy biết mà không cần ngửi tay ai. Trưa hôm mất mực, con ngựa của thầy được ăn một máng cỏ gà tươi, rễ còn dính cát trắng của bãi bồi. Cỏ ấy chỉ mọc ở bãi sông phía dưới bến đò, đi bộ từ đình ra mất nửa canh giờ, cắt đầy một gánh mất thêm một canh giờ nữa. Lúc lớp nghỉ trưa, lúc tráp của Khải còn mở, thằng Bảo Chân Đất đang ngồi xổm giữa bãi cát, cầm liềm, cách đình hai dặm.

Thầy bảo ông lý: tôi không nói với cả làng. Tôi không cần ông xin lỗi thằng Bảo trước mặt ai. Tôi chỉ xin ông một điều.

— Hết chương 2 —