Ngày thứ ba mươi

Chương 3: Ngày thứ ba mươi

Ngày thứ hai mươi tám, trời mưa dầm, hiệu vắng khách. Mẹ tôi đi ăn giỗ ở làng bên. Tôi và A Huyên ngồi ở bậc cửa, nhìn mưa rơi trên mấy cái thúng úp ngoài sân.

– Cha anh làm đậu phụ à? – Nàng hỏi.

– Cha tôi làm đậu ba mươi năm. Ông mất năm tôi mười lăm. Ông dặn tôi một câu: làm đậu thì nước chua quan trọng hơn đậu. Đậu tốt mà nước chua dở thì vứt. Đậu thường mà nước chua khéo thì vẫn bán được.

– Nghĩa là sao?

– Tôi cũng không biết. Mười năm rồi tôi vẫn đang nghĩ.

A Huyên ngồi ôm gối, nhìn mưa rất lâu.

– Em nghĩ em hiểu – Nàng nói. – Cái gì cũng có sẵn rồi, thì người làm ra nó phải biết giữ lửa, biết chờ.

Tôi quay sang nhìn nàng. Nàng không nhìn tôi, vẫn nhìn mưa. Một sợi tóc lệch ra khỏi búi, dính vào má. Tôi phải nắm chặt hai tay vào đầu gối cho khỏi đưa tay lên gạt nó đi.

– Mai em muốn tự làm một mẻ – Nàng nói. – Từ đầu đến cuối. Anh không được đỡ.

Ngày thứ hai mươi chín, A Huyên tự làm một mẻ đậu phụ từ đầu đến cuối.

Nàng ngâm đậu từ tối hôm trước. Canh năm dậy xay, lọc bã bằng túi vải, nấu sữa đậu trên bếp rơm, khuấy đều không cho cháy đáy. Đến bước khó nhất là chế nước chua. Nước chua là nước đậu cũ để lên men, phải chế từ từ, vừa chế vừa khuấy nhẹ, đủ thì đậu kết hoa, quá thì đậu chua và rắn như gạch. Mẹ tôi làm nghề ba mươi năm, chế nước chua bằng mắt. Tôi làm mười năm, chế nước chua bằng tai, nghe tiếng sữa đậu sủi.

A Huyên chế nước chua bằng cách nín thở. Nàng đổ từng gáo nhỏ, nín thở, khuấy, nhìn. Mặt sữa đậu bắt đầu gợn lên những bông trắng như hoa bưởi. Nàng thở ra. Đổ thêm một gáo, nín thở lần nữa.

Mẻ đậu ra khuôn, ép xong, cắt ra từng bìa. Bìa đậu hơi xốp hơn đậu của mẹ tôi, góc hơi lệch, nhưng trắng, không chua. Mẹ tôi cắt một miếng, chấm mắm tôm, nhai rất lâu, rồi nói:

– Bán được.

A Huyên ôm mặt khóc. Lần đầu tiên tôi thấy nàng khóc, kể cả lúc cháy tay áo, kể cả lúc bị bà hàng xôi chê đếm tiền như ban phát. Nàng khóc vì một câu "bán được".

Chiều hôm ấy, mẻ đậu của nàng bán hết sạch. Nàng đếm tiền, đếm ba lần, lần nào cũng đủ, không thừa một đồng.

Sáng ngày thứ ba mươi, ông bán kẹo vừng không ngồi ở gốc gạo nữa. Thay vào đó, đầu ngõ Hàng Mơ có một cỗ kiệu bốn người khiêng, rèm the xanh, đỗ im lặng như đang chờ. Cả ngõ ló đầu ra nhìn.

A Huyên ra khỏi gian chái, mặc lại cái áo nâu sồng của ngày đầu, giờ đã bạc đi, sờn một bên vai. Nàng chào mẹ tôi. Mẹ tôi ôm nàng, lâu, rồi đẩy ra, mắng một câu không ai nghe rõ.

Nàng đến trước mặt tôi, chìa tay ra. Trong lòng bàn tay là ba mươi đồng tiền công, xâu bằng sợi lạt.

– Em trả lại anh.

– Cô làm thì cô lấy.

– Em không cần tiền. Em chỉ cần biết là em làm ra được nó. – Nàng nhìn tôi. – Anh biết em là ai từ ngày đầu, phải không?

Tôi nghĩ có nên nói dối một lần không. Rồi tôi thôi.

– Ngày đầu cô gọi tào phớ, thêm gừng, bớt đường. Năm ngoái tôi giao đậu vào Ngự thiện phòng, nghe sau bình phong có người gọi y như thế.

– Thế sao anh không nói?

– Vì cô đến đây xin làm thuê. Cô không đến xin làm công chúa.

A Huyên cúi đầu. Ngoài đầu ngõ, người cầm rèm kiệu đã ho đến lần thứ hai.

– Người ấy hứa với em – Nàng nói rất nhanh, rất nhỏ. – Nếu em tự sống được một tháng, em được tự chọn. Chọn người mình muốn gả.

Rồi nàng dúi xâu tiền vào tay tôi, quay đi. Kiệu khiêng ra khỏi ngõ Hàng Mơ, rèm the xanh không vén lên lần nào.

Bảy ngày sau, có người của Ngự thiện phòng đến hiệu nhà tôi. Ông ta là một viên quản bếp già, mặt khó đăm đăm, đặt lên quầy một tờ giấy đặt hàng có đóng dấu đỏ. Hai mươi bìa đậu phụ trắng, mười bìa đậu rán. Và một nồi tào phớ.

– Tào phớ thì phải làm thế nào ạ?

Viên quản bếp đọc to dòng chữ cuối tờ giấy, giọng như đọc thánh chỉ:

– Thêm gừng. Bớt đường. Người gánh vào phải là chủ hiệu. Đi cửa chính điện Thừa Hòa, không đi cửa bếp.

Mẹ tôi buông rơi cái muôi xuống nồi sữa đậu. Tôi đứng im. Viên quản bếp nhìn tôi từ đầu đến chân, rồi chép miệng, rồi bảo tôi đi mà thay cái áo khác, áo dính bã đậu thì vào đâu cũng được, nhưng không vào điện Thừa Hòa.

Sáng hôm sau, tôi gánh nồi tào phớ đi qua cửa chính điện Thừa Hòa. Gừng tôi giã thật nhiều. Đường tôi bỏ thật ít. Bên trong điện, tôi nghe có tiếng một người đàn ông trầm trầm, đang cười, hỏi ai đó: con chắc là con thích cái thằng bán đậu ấy, chứ không phải thích bát tào phớ của nó?

Có tiếng con gái đáp, trong veo, như ra lệnh:

– Cả hai.

— Hết —