Ngày thứ nhất

Chương 1: Ngày thứ nhất

Người đầu tiên gọi tào phớ sáng hôm ấy là một cô gái, và cô ấy nói như ra lệnh:

– Một bát. Thêm gừng, bớt đường.

Tôi đang múc tào phớ cho bà hàng xôi, cái muôi khựng lại giữa chừng. Câu ấy tôi đã nghe ở đâu rồi. Tôi ngẩng lên. Cô gái chừng mười bảy, mười tám tuổi, mặc áo nâu sồng như con gái nhà nghèo, nhưng cái áo mới tinh, nếp gấp còn thẳng như vừa lấy ra khỏi rương. Tóc búi lệch, búi kiểu người không quen tự búi. Đôi tay đặt trên mép quầy trắng như đậu phụ mới ép, móng tay còn vết nhuộm hoa móng tay màu hồng nhạt mà chưa rửa hết.

Tôi múc cho cô một bát, thêm gừng, bớt đường. Cô ăn hết trong ba thìa, chậm rãi, rồi đặt bát xuống và nói:

– Hiệu nhà anh có thuê người không?

Mẹ tôi đang ép đậu ở trong, nghe thế thì thò đầu ra. Bà nhìn cô gái từ đầu đến chân, rồi nhìn tôi, rồi nói to như sợ cả ngõ Hàng Mơ không nghe:

– Thuê người thì có. Nhưng cô làm được gì?

Cô gái nghĩ một lúc.

– Tôi biết đọc. Biết viết. Biết đánh đàn tranh. Biết cắm hoa.

– Thế biết nhóm bếp không?

– Không.

– Biết xay đậu không?

– Không.

– Biết đếm tiền thừa không?

Cô gái lại nghĩ, lần này lâu hơn.

– Tôi biết đếm. Tôi chưa đếm tiền bao giờ.

Mẹ tôi đã định lắc đầu. Tôi không biết vì sao mình lại mở miệng trước:

– Ba mươi đồng một tháng. Ăn ở đây, ngủ gian chái. Làm từ canh năm đến trưa.

Mẹ tôi quay sang nhìn tôi như nhìn thằng con trai vừa đổ cả nồi sữa đậu xuống cống. Cô gái thì gật đầu ngay, nhanh như sợ tôi đổi ý.

– Cô tên gì?

– A Huyên.

Nàng vào trong cất tay nải. Mẹ tôi kéo tôi ra sau cối đá, nói qua kẽ răng:

– Mày điên à? Con bé ấy cầm cái chổi còn không biết đầu nào quét. Ba mươi đồng một tháng, tao thuê được con Thắm ngõ dưới, nó xay đậu bằng hai người.

– Con Thắm sắp đi lấy chồng rồi mẹ.

– Thế con bé này thì không lấy chồng à?

Tôi không trả lời được câu ấy. Mẹ tôi nhìn tôi một lúc, rồi thở dài, rồi đi vào trong, vừa đi vừa lầm bầm rằng nhà này rồi sẽ ăn đậu khét cả tháng.

Tôi tên là Bùi Tốn, hai mươi lăm tuổi, cùng mẹ giữ hiệu đậu phụ của cha ở đầu ngõ Hàng Mơ, kinh thành Phượng Thành. Hiệu nhà tôi làm ba thứ: đậu phụ trắng, đậu rán và tào phớ. Đậu nhà tôi trắng, mịn, chấm mắm tôm không vỡ, cả kinh thành có tiếng. Ba năm nay, mỗi tháng hai lần, tôi còn gánh đậu vào cửa Tây Hoa, giao cho Ngự thiện phòng trong cung.

Cái câu "thêm gừng, bớt đường", tôi đã nghe ở đó. Mùa hè năm ngoái, tôi gánh đậu vào cửa bếp Ngự thiện, đứng chờ người nhận hàng. Ở sau tấm bình phong tre có tiếng con gái, trong veo, ra lệnh cho mấy bà bếp làm cho một bát tào phớ. Thêm gừng, bớt đường. Rồi có tiếng một cung nữ, nói khẽ mà hốt hoảng: công chúa ơi, Hoàng hậu mà biết người xuống bếp thì cả bọn nô tỳ bị phạt.

Tôi không nhìn thấy mặt. Tôi chỉ thấy ở chân bình phong một đôi hài thêu chim phượng, và mười đầu móng tay hồng nhạt đặt trên mép bàn.

Ngày đầu tiên, A Huyên làm vỡ hai cái bát, đổ một thùng nước, và nhóm bếp ba lần không cháy. Lần thứ tư nó cháy, cháy luôn cả mép tay áo nàng. Mẹ tôi phải dội cả gáo nước vào người nàng.

Đêm đầu tiên, tôi nằm ở gian ngoài, nghe gian chái im phăng phắc. Gần canh ba, có tiếng sột soạt. Tôi tưởng nàng bỏ đi, ngồi dậy nhìn qua khe vách. A Huyên đang ngồi trên cái chõng tre, cầm hai bàn tay phồng rộp của mình lên soi dưới ánh trăng, xem đi xem lại như xem hai món đồ lạ. Rồi nàng nhúng tay vào chậu nước lạnh, ngồi im như thế rất lâu. Nàng không khóc. Tôi nằm xuống, nghĩ chắc sáng mai nàng sẽ đi.

Canh năm, khi tôi dậy nhóm lò, nàng đã ngồi sẵn ở bậc bếp, tóc búi lệch hơn hôm qua, tay ôm nắm rơm.

– Anh dạy em nhóm lại – Nàng nói. – Hôm qua em thổi sai.

Chiều hôm ấy, đi ra đầu ngõ đổ bã đậu, tôi để ý thấy một người đàn ông ngồi bán kẹo vừng ở gốc cây gạo đối diện hiệu nhà tôi. Ông ta ngồi từ sáng, không rao, cả ngày chẳng bán được gói kẹo nào. Hai bàn tay ông ta để trên đầu gối, to và chai, chai ở chỗ người ta cầm chuôi đao, không phải chỗ cầm dao cắt kẹo.

— Hết chương 1 —