Ầu ơ, lần thứ ba

Chương 3: Ầu ơ, lần thứ ba

Ngày rằm, trời trong như được rửa. Từ đỉnh núi Ông Ngủ, nhìn thấy cả những dãy núi xanh xếp lớp tận chân trời, mây trắng nằm trong thung như sữa đổ.

Lại Văn Khiêm đứng trên đỉnh, tờ chiếu sơn son trải trên phiến đá trước mặt, nghiên mực mài sẵn, bút lông chấm đẫm. Viên quan phủ trấn thủ đứng bên, mặt trịnh trọng. Đám lính đứng thành hàng.

Xuyến đứng cách đó mười bước, và sau lưng cô, là ba mươi hai người đàn bà bản Pá Lìn, già có, trẻ có, mấy đứa con gái mười ba mười bốn tuổi, và bà cụ Lò Thị Sinh ngồi trên một cái cáng tre hai thanh niên khiêng lên.

Danh sư cầm bút. Ông nhìn những người đàn bà, rồi nhìn Xuyến.

– Cô biết luật của Danh Các, – ông nói. – Muốn trả một cái tên đã mất về cho chủ của nó, người gọi phải đổi lấy một cái tên khác. Tên của chính người gọi. Cô gọi núi, núi nhớ tên, thì cô quên tên mình. Mọi người quên tên cô. Sổ sách của Danh Các, bốn nghìn một trăm mười hai cái tên cô ghi, sẽ không còn ai biết ai đã ghi.

– Con biết, – Xuyến nói.

Cô biết từ đêm ở dưới gầm sàn nhà bà Sinh. Cô đã nghĩ suốt hai đêm. Cô nghĩ tới mẹ cô ở một làng ven biển xa, người đặt cho cô cái tên Ngọc Xuyến theo tên một chiếc vòng tay bằng ngọc đã bán đi để đóng tiền học cho cô lên kinh. Cô nghĩ rằng mẹ sẽ vẫn nhớ có một đứa con gái, chỉ không nhớ gọi nó là gì. Cô nghĩ, thế cũng chẳng khác gì những người đàn bà Pá Lìn, những đứa con gái đi xuống xuôi, mẹ chúng ở nhà vẫn nhớ có con, chỉ là không còn được gọi.

– Cô có thể để ta Khắc, – Lại Văn Khiêm nói, giọng thấp xuống. – Không ai mất gì. Chỉ có núi đổi tên.

– Núi mất nó, thưa danh sư.

Ông nhìn cô rất lâu. Rồi ông đặt bút xuống nghiên, lùi lại một bước.

Viên quan phủ trấn thủ há miệng định nói, nhưng Lại Văn Khiêm giơ tay lên chặn:

– Ta tới Hóa bằng cách đặt tên mới cho những thứ không ai buồn gọi tên cũ. Ba mươi năm rồi. Hôm nay, để ta nghe một lần.

Xuyến quay lại, gật đầu với bà cụ Sinh.

Bà cụ ngân lên trước. Giọng chín mươi mốt tuổi run run, khàn như tiếng gió qua khe đá. Rồi những người đàn bà khác hòa vào. Rồi những đứa con gái, ngập ngừng, chưa thuộc lời, hát theo môi mẹ. Một bài ru về con nai, về suối, về mẹ đi nương chưa về.

Tới đoạn cuối, Xuyến đặt hai bàn tay xuống đá đỉnh núi, và cô gọi theo họ. Không phải bằng giọng, mà bằng cảnh Gọi, cái cảnh thấp nhất của Danh đạo, cái cảnh duy nhất cô có. Cô gọi bằng tất cả bảy năm ngồi bên suối, bên đèo, bên những gốc cây cổ thụ, nghe những cái tên.

Ba lăng rơi, ba lăng rơi, khao dặm khao...

Mặt đất dưới chân rung lên. Không phải trở mình. Là một tiếng thở dài, rất dài, từ sâu dưới lòng núi, như người già nằm xuống chiếc giường quen sau một chuyến đi xa. Mây trong thung lũng dạt ra hai bên. Một con chim từ đâu bay vọt lên, kêu một tiếng rồi đáp xuống cây thông đầu dốc.

Rồi núi im.

Xuyến cảm thấy một thứ gì đó rời khỏi mình. Nhẹ như chiếc lá rơi khỏi cành, không đau, không để lại dấu. Cô mở miệng định nói tên mình, để thử, và không biết phải bắt đầu bằng chữ gì.

Ầu ơ.

Mùa xuân năm sau, đường muối thông. Lừa thồ muối từ biển lên tới Pá Lìn đều đặn mười ngày một chuyến. Núi Ông Ngủ không trở mình thêm lần nào nữa.

Trong bản có một người đàn bà ở nhờ nhà trưởng bản, dạy lũ trẻ chữ, dạy đám con gái hát đủ bài ru cũ, đoạn cuối không được bỏ. Người Pá Lìn không biết tên cô. Cô cũng không biết. Lũ trẻ gọi cô là cô Ru. Cô bảo gọi thế cũng được.

Ở kinh thành, trong kho lưu trữ của Danh Các, có một cuốn sổ dày bốn nghìn một trăm mười ba cái tên. Cái tên cuối cùng, viết bằng một nét chữ lạ, là Ba Lăng Rơi. Dòng ghi người chép để trống. Bên cạnh đó, có ai đó viết thêm một dòng bằng mực đen, nét chữ cứng cỏi của người đã quen cầm bút lớn: Người chép là một danh tu cảnh Gọi. Đủ.

Danh sư Lại Văn Khiêm không đổi tên con sông nào nữa. Mùa hè năm ấy, người ta thấy ông đi dọc Sông Hiền, hỏi từng nhà chài xem ông bà họ ngày xưa gọi sông là gì.

— Hết —