Sáng mở lò

Chương 3: Sáng mở lò

Đêm thứ ba, Gấm không về nhà ông chú.

Cô ngồi cạnh Vũ trên bậc gạch trước cửa bầu ba, đẩy củi cùng anh. Vũ xe ôm đã về từ lúc nào không ai để ý, để lại cái can rượu với hai cái chén. Gió bấc lặng dần về khuya. Lửa trong lò chuyển từ màu đỏ cam sang vàng chói, rồi sang trắng xanh. Vũ dạy cô nhìn màu lửa qua cửa đậu: trắng xanh là đủ nhiệt, men đang chảy, phải giữ đều, không thêm, không bớt.

Họ không nói nhiều. Có những thứ mười một năm không nói được, một đêm cũng không nói hết. Gấm kể về Sài Gòn, về xưởng gốm xuất khẩu, về những cái bình cô vẽ mẫu cho người ta sản xuất hàng nghìn chiếc mà không cái nào có dấu tay mình. Vũ kể về ba năm bố cô nằm liệt. Ông không nói được, chỉ ra hiệu bằng mắt. Chiều nào ông cũng đòi Vũ khiêng ra sân, đặt ngồi trước cửa lò dù lò không đốt, ngồi nhìn cái cửa đậu tối om cho tới lúc tắt nắng.

– Bố có bao giờ hỏi gì về em không? – Gấm hỏi.

Vũ đẩy một thanh củi vào lò.

– Một lần. – Anh nói. – Tháng cuối cùng. Ông lấy ngón tay viết lên chiếu, mất cả buổi chiều mới xong ba chữ. "Nó tưởng nhầm."

Gấm cúi mặt. Lửa trong lò hắt lên mặt cô nóng rát, và cô để mặc nước mắt chảy, vì ở đây không ai thấy, chỉ có lửa.

– Bố biết. – Cô nói. – Bố biết mà không nói.

– Em dặn bố không được nói với anh. – Vũ nói. – Em không dặn bố không được nói với em. Nhưng bố em là người làm gốm. Người làm gốm không mở lò khi lò chưa nguội. Chắc bố nghĩ phải đợi.

Ba giờ sáng, Liên mang ra một nồi cháo trai nóng, rắc hành răm, đặt lên bậc gạch rồi đứng chống nạnh nhìn hai người.

– Anh Vũ nhà em về kể hết rồi. – Cô nói với Gấm, mắt đỏ hoe mà miệng vẫn cười. – Chị ngốc thế. Cả làng ai chẳng biết ông Vũ lò ế vợ vì ai. Em tưởng chị biết, chị không thèm về.

Cô múc cháo ra hai cái bát, dúi vào tay mỗi người một bát, rồi đi về, không đợi ai cảm ơn.

Gần sáng, Vũ bắt đầu ủ lò: bịt các cửa đậu bằng gạch và đất sét, để lò nguội dần trong một ngày một đêm. Gấm phụ anh trát đất. Tay cô đã lâu không chạm đất sét thật, đất Phù Lãng dẻo, mịn, lạnh buốt trong buổi sáng tháng Chạp.

Còn một cửa đậu cuối cùng chưa bịt. Gấm đứng trước nó, nhìn vào trong. Lửa đã tàn thành một lớp than hồng rực, phập phồng như đang thở.

Cô lấy cái ví ra. Rút tấm thiệp cưới đỏ sờn mép.

– Em đốt nó được không? – Cô hỏi Vũ.

Anh nhìn tấm thiệp, rồi nhìn cô.

– Thiệp của anh Vũ xe ôm mà. – Anh nói. – Hỏi anh ấy.

Gấm bật cười. Cô cười đến chảy cả nước mắt, và cô không biết nước mắt ấy là của tiếng cười hay của mười một năm.

Rồi cô thả tấm thiệp qua cửa đậu. Nó rơi lên lớp than hồng, cong mép lại, đen đi, rồi bùng lên một ngọn lửa nhỏ màu vàng, rồi tắt. Vũ trát nắm đất sét cuối cùng lên cửa đậu.

Sáng ngày thứ tư, lò nguội. Cả xóm kéo ra xem mở lò, như mọi lần. Vũ xe ôm đến với Liên và hai đứa nhỏ. Ông chú họ đến, đã tỉnh rượu, cùng người của công ty du lịch Hà Nội mặc áo khoác dạ, đứng nhìn đồng hồ.

Vũ dỡ gạch bịt cửa bầu cuối cùng. Ánh sáng tràn vào. Ba trăm hai mươi món gốm nằm xếp lớp trong lò, men da lươn vàng nâu bóng lên như vừa được ai lau dầu. Mấy cái bình vẽ theo mẫu của bố cô nằm ở hàng đầu, men chảy đều, không cái nào nứt.

Gấm bước vào trong lò, chân giẫm lên lớp tro còn ấm. Ở góc bầu cuối, chỗ cửa đậu cô đã đốt tấm thiệp, có một cái bình nhỏ mà cô không nhớ đã thấy trong danh sách. Cổ thon, thân tròn, dáng vuốt hơi lệch về bên trái. Cô cầm nó lên. Dưới đáy bình, in sâu trong lớp đất trước khi nung, là một dấu vân tay nhỏ, và hai chữ cái khắc vụng: "G. 18".

Cái bình đầu tiên cô vuốt trên bàn xoay của Vũ, năm mười tám tuổi. Nó méo, cô định đập đi. Anh giữ lại. Mười lăm năm, nó nằm phơi mộc trong kho, chưa bao giờ được nung.

– Anh đợi mẻ cuối mới nung nó. – Vũ nói, đứng ở cửa lò sau lưng cô. – Nếu em bán lò thì ít ra em cũng mang được nó đi.

Gấm cầm cái bình méo trong tay, quay ra. Người của công ty du lịch đang đứng chờ, tay cầm tập hồ sơ.

– Chị ơi, mình ký luôn hôm nay được không ạ? – Anh ta hỏi.

Gấm nhìn cái lò bầu dài hai chục mét bò trên sườn dốc, nhìn sông Cầu xám bạc buổi sáng, nhìn người đàn ông đứng ở cửa lò với hai bàn tay chai sần đầy tro.

– Em xin lỗi anh. – Cô nói với người của công ty. – Mẻ này ra đẹp quá. Em nghĩ cái lò này còn đốt được.

Người của công ty du lịch nhíu mày, nói gì đó về tiền đặt cọc. Ông chú họ kéo anh ta ra ngõ, vừa đi vừa vỗ vai, giọng phân bua. Vũ xe ôm huýt sáo một hồi dài. Liên đẩy hai đứa nhỏ ra sân, bảo chúng nhặt mảnh sành chơi đi.

Vũ không nói gì. Anh chỉ đưa tay ra, đỡ lấy cái bình méo từ tay cô, như sợ cô đánh rơi.

— Hết —