Đủ người

Chương 3: Đủ người

Tôi nhớ lại mấy người đàn ông mặc áo khoác đen đứng trước cổng năm tôi bảy tuổi.

Ông nội kể chậm, từng câu một, như sợ quên. Năm năm trước, ba nợ cờ bạc hơn một tỷ hai, vay của một nhóm cho vay ngoài, tiền lời cắt cổ. Người ta tới nhà, tới chợ, tới tận góc bánh căn của mẹ. Người ta dọa. Ba bỏ đi Sài Gòn, để lại cái nợ. Mẹ là người đi trình báo công an phường, có biên bản. Mẹ là người tìm luật sư, hỏi ra phần tiền lời vượt mức luật cho phép thì không ai bắt được mình trả, chỉ trả gốc với phần lãi đúng luật. Mẹ là người ngồi với ông nội ở phòng công chứng, đọc từng chữ hợp đồng bán đất cho ông nghe, vì mắt ông lúc đó đã mờ. Mẹ là người cầm tiền, có giấy biên nhận, có người làm chứng, đi trả từng khoản cho người ta, cho tới khi không còn ai đứng trước cổng nữa.

– Mày tưởng người ta tự dưng tha cho mày à? – Ông nội nói. – Người ta không tha ai hết. Con Sa với tao trả. Nó còn bỏ thêm ba chục triệu tiền bán bánh căn của nó vô, tao không cho, nó cũng bỏ.

Ba ngồi phịch xuống bậc thềm. Dì Lan Chi đứng sững, kính râm cầm trên tay.

– Sao… sao không ai nói với con?

Mẹ lên tiếng, lần đầu tiên từ lúc ba tới.

– Ông không cho nói. Ông nói nói ra thì anh không dám về nữa. Ông muốn anh về được.

Ba ngẩng lên nhìn mẹ. Lần này ba không nhìn như nhìn cái cột điện. Môi ba mấp máy mà không ra tiếng.

– Tao ở với con Sa. – Ông nội nói. – Không phải vì nó chăm tao. Vì nó là người nhà tao. Mày nói nó là người dưng. Năm năm nay người dưng tắm cho tao, gội đầu cho tao, cắt móng tay cho tao. Còn con ruột tao thì về đây nói chuyện đất. Tao không đi Sài Gòn. Đầu óc tao còn tỉnh, tao muốn ở đâu thì tao ở đó, không ai bắt tao đi được. Tao chết thì cái nền nhà bốn chục mét đó luật chia sao thì chia, tao không cần biết.

Ba ngồi trên bậc thềm rất lâu. Dì Lan Chi đi ra xe, đóng cửa, ngồi trong đó. Mẹ đứng dậy, đi xuống bếp hâm lại nồi cháo. Ông nội nhắm mắt, ngồi im. Tôi đứng giữa hiên, cầm máy ảnh, không biết nên đi theo ai.

Rồi ba đứng dậy, đi ra xe. Tôi tưởng ba đi luôn. Ba nói gì đó với dì Lan Chi qua cửa kính. Chiếc xe chạy xuống dốc, nhưng ba không ngồi trong xe. Ba đứng ở cổng, nhìn chiếc xe khuất sau khúc quanh, rồi quay vô.

Ba đi xuống bếp. Tôi nghe tiếng ba nói gì đó với mẹ, rất nhỏ. Tôi nghe tiếng mẹ trả lời, cũng nhỏ. Tôi không nghe được gì hết. Một lúc sau ba đi ra, tay bưng tô cháo đậu xanh, đặt xuống cái bàn gỗ trước mặt ông nội. Ba ngồi xuống cái ghế đẩu thấp, cầm muỗng, múc một muỗng, thổi.

– Ba. Ba ăn đi.

Ông nội mở mắt. Ông nhìn ba một hồi lâu. Rồi ông há miệng.

Ba đút cho ông từng muỗng. Ba đút vụng, cháo dính ra mép, ba lấy tay áo sơ mi kẻ ô lau. Mẹ đứng ở cửa bếp nhìn ra. Tôi đứng ở cửa nhà nhìn ra. Ngoài sân, sương đã tan, nắng chiếu xuống mấy bụi dã quỳ vàng rực.

Ăn được nửa tô, ông nội đưa tay lên, ra dấu thôi. Ông quay sang tôi.

– Sương Mai. Đưa ông cái máy.

Tôi đưa. Ông cầm cái máy ảnh bằng hai tay, run run. Ông đưa lên mắt, nheo nheo, rồi hạ xuống.

– Run quá. Không chụp được. – Ông nói. – Sương Mai chụp. Tấm thứ ba mươi sáu.

– Chụp gì ông?

– Chụp nhà mình. – Ông nói. – Đủ người rồi.

Tôi cầm máy ảnh, lùi ra giữa sân, lùi tới gốc cây thông. Qua ô ngắm, tôi thấy ông nội ngồi trên ghế, cái chăn len đỏ trên đùi. Ba đứng bên trái, tay còn cầm cái muỗng. Mẹ đứng bên phải, tay còn cầm cái khăn. Ba với mẹ đứng cách nhau một khoảng, khoảng của một người.

– Ông ơi. – Tôi nói. – Còn thiếu con.

– Con là người chụp. – Ông nói. – Người chụp không có trong hình, nhưng tấm hình là của người chụp.

Tôi nín thở. Tôi đếm tới ba. Tôi bấm.

Đêm đó ba ngủ lại nhà ông nội. Mẹ chở tôi về, rồi sáng sớm hôm sau chở tôi lên lại. Tôi thức dậy từ năm giờ, không chịu nằm, đòi mẹ lên dốc. Tới nơi, trời còn tối, sương dày tới mức đèn xe máy chỉ soi được ba bước. Ba ngồi ngoài hiên, mặc cái áo khoác len cũ của ông nội, tay ôm ly trà gừng, nhìn sang cái homestay sau nhà.

Mẹ đi vô bếp. Tôi ngồi xuống cái ghế gỗ, cách ba một khoảng. Hai cha con im lặng một hồi lâu.

– Sương Mai mười hai tuổi rồi hả? – Ba hỏi.

– Dạ.

– Học lớp mấy?

– Lớp bảy.

Ba gật đầu. Rồi ba chỉ sang cái homestay.

– Hồi con ba tuổi, sau nhà là vườn su su. Ba bế con ra hái su su, con cắn thử một trái sống, nhè ra, khóc ầm lên. Con nhớ không?

– Con không nhớ.

– Ừ. – Ba nói. – Con không nhớ cũng phải.

Ba uống một ngụm trà. Tôi thấy cái ly trong tay ba run, giống tay ông nội.

– Ba xin lỗi con. – Ba nói, không nhìn tôi. – Ba không biết nói sao cho con hiểu. Mà thôi, con chưa hiểu đâu.

Tôi đứng dậy.

– Con ghét nhất là câu đó.

Ba quay sang nhìn tôi, ngạc nhiên. Rồi ba bật cười, lần đầu tiên từ hôm qua, cái cười khàn khàn giống y ông nội.

– Mẹ con cũng ghét câu đó. Hồi xưa ba nói, mẹ con ném cái dép.

Mẹ đem cuộn phim xuống một tiệm rửa ảnh cũ dưới đường Phan Đình Phùng, tiệm cuối cùng ở Đà Lạt còn rửa phim. Hai tuần sau mới có. Ba mươi sáu tấm. Tấm con mèo bị mờ. Tấm đám mây bị cháy sáng. Tấm thứ ba mươi sáu thì rõ, chỉ hơi lệch, vì tôi run.

Trong tấm ảnh đó, ông nội ngồi giữa, nhìn thẳng vào máy. Ba với mẹ đứng hai bên, không nhìn nhau, cũng không nhìn máy. Ba nhìn xuống ông. Mẹ nhìn ra phía tôi.

Ba không ở lại Đà Lạt. Ba về Sài Gòn. Nhưng từ đó tháng nào ba cũng về một lần, một mình, đi xe khách, tới nơi lúc năm giờ sáng. Ba lên dốc, ngồi với ông nội, đút cháo cho ông. Ba không nói chuyện đất nữa. Có Chủ nhật ba với mẹ cùng ở đó, hai người không nói với nhau nhiều. Mẹ tắm cho ông. Ba gội đầu cho ông. Mẹ cắt móng tay. Ba cạo râu.

Tấm ảnh thứ ba mươi sáu, ông nội để trong cái hộp thiếc trên nóc tủ, nằm trên tờ hợp đồng bán đất. Có lần tôi lấy ra coi, thấy sau lưng tấm ảnh có mấy chữ ông viết, run run, xiêu vẹo như con nít mới tập viết:

Nhà tôi. Ba người đứng, một người chụp.

— Hết —