Tờ thứ bốn mươi

Chương 2: Tờ thứ bốn mươi

Thuần không về.

Chiều hôm sau, năm giờ, anh lại tới, sau ca làm ở phòng khám. Anh mua một xấp giấy hồng đơn ở tiệm giấy đầu đường, đặt lên quầy, chắp tay chào ông nội, rồi ngồi xuống cái bàn tròn, mài mực, viết. Ông nội không đuổi, cũng không nói gì. Ông bốc thuốc, cân thuốc, gói thuốc, thỉnh thoảng đi ngang qua bàn, liếc xuống một cái, rồi đi tiếp.

Tờ thứ hai, thứ ba, thứ mười. Mỗi chiều Thuần viết đúng ba tờ, rồi đưa tờ đẹp nhất cho ông nội. Ông nội cầm lên, nhìn, gấp làm tư, bỏ vào túi áo. Không khen, không chê, không nói "về" nữa, nhưng cũng không nói "ở".

Giữa hai người đàn ông ấy, tôi làm phiên dịch, mà nhiều hôm tôi thấy mình chẳng có gì để dịch.

Có hôm ông nội chỉ vào một nét trong chữ của Thuần, nói một câu tiếng Quảng: "Nét phẩy như cái đuôi chuột." Tôi dịch thành: "Ông nói nét phẩy hơi yếu." Thuần gật đầu, viết lại.

Có hôm Thuần hỏi tôi, giọng Nghệ nho nhỏ: "Ông có giận chi tề không em? Răng ông không nói chi hết rứa?" Tôi dịch cho ông: "Ảnh hỏi ông có mệt không." Ông nội nói: "Không mệt." Tôi dịch cho Thuần: "Ông nói ông không giận."

Tôi bắt đầu dịch sai có chủ ý. Tôi dịch cho câu của ông mềm đi, câu của anh lễ phép hơn. Tôi tưởng tôi đang giúp hai người. Sau này mới biết chẳng ai cần tôi giúp.

Một chiều, có bà khách người Hoa vào mua thuốc bổ cho con dâu mới sinh. Ông nội bốc thuốc, đọc tên từng vị bằng tiếng Quảng. Thuần ngồi bên bàn, đang viết, bỗng ngẩng lên, đọc theo bằng âm Hán Việt, rất khẽ: "Đương quy. Xuyên khung. Thục địa. Bạch thược." Ông nội dừng tay. Ông quay lại nhìn Thuần.

– Mày đọc lại.

Thuần đọc lại, ngập ngừng. Ông nội cầm một lát đương quy lên, đọc bằng tiếng Quảng. Thuần đọc bằng Hán Việt. Cùng một chữ, cùng một vị thuốc, hai cái âm khác hẳn nhau, như hai người anh em lớn lên ở hai làng, gặp lại nhau mà không nhận ra giọng.

Ông nội nhìn lát đương quy trong tay rất lâu. Rồi ông đưa cho bà khách gói thuốc, không nói gì thêm.

Tối đó, lúc đóng cửa tiệm, tôi nghe ông nội lẩm bẩm một mình bằng tiếng Quảng, như đang đếm: "Đương quy. Xuyên khung." Bằng âm Hán Việt. Sai giọng, lơ lớ, như Thuần nói tiếng Quảng.

Có một tối tháng Mười, mưa lớn, cả dãy phố cúp điện. Tiệm thuốc tối om, chỉ có ánh đèn xe ngoài đường hắt vào loang loáng trên mặt nước. Tôi định bảo Thuần về sớm. Ông nội đi vào buồng, lục cục một lúc, rồi đi ra với cây đèn dầu cũ bóng thủy tinh ám khói. Ông đặt nó lên bàn tròn, châm lửa, vặn tim lên vừa đủ sáng, rồi ngồi xuống cái ghế đối diện Thuần. Lần đầu tiên ông ngồi xuống.

Thuần viết. Ông nội nhìn. Ngoài kia mưa đổ trên mái tôn rào rào. Một lúc lâu, ông nội nói, bằng tiếng Quảng, giọng thấp hẳn, như nói với ngọn đèn:

– Ba tao dạy học ở một cái làng bên kia biên giới. Cái nghiên này của ba tao. Năm tao mười tám tuổi, nhà có biến, ba tao dúi nó vào tay tao, bảo đi đâu thì đi, còn cái nghiên là còn chữ. Tao đi bộ, đi thuyền, tới Chợ Lớn trong túi chỉ có nó với một cây bút. Sáu mươi năm, tao mài mực bằng nó mỗi ngày.

Tôi ngồi im, không biết có nên dịch không. Thuần ngẩng lên nhìn tôi, chờ. Tôi dịch, từng câu, chậm, không sửa chữ nào cho mềm đi. Thuần nghe xong, đặt cây bút xuống. Anh nhìn cái nghiên trước mặt, cái nghiên anh đã mài mực mấy chục buổi chiều mà không biết nó từ đâu tới. Anh chắp hai tay, cúi đầu trước nó một cái. Không phải trước ông nội, mà trước cái nghiên.

Ông nội thấy. Ông không nói gì, chỉ vặn tim đèn lên cao thêm một chút cho sáng.

Tháng thứ hai, tờ thứ bốn mươi. Chữ Hỷ của Thuần đã đứng thẳng hơn, hai bên đã cân. Nét ngang ở giữa không còn run. Tôi nhìn thấy đẹp. Ông nội cầm lên, nhìn, gấp làm tư, bỏ vào túi áo. Tôi suýt cãi. Thuần khẽ lắc đầu.

Hôm đó, trước khi về, Thuần đặt lên bàn một cái nồi nhôm nhỏ. Trong nồi là nước chè xanh anh nấu ở phòng trọ, từ gói chè quê mà ông nội từng đặt sang một bên. Nước chè vàng sánh, chát, thơm.

– Dạ con nấu cho ông. Ông uống trà đặc cả ngày, nóng gan. Chè quê con mát.

Tôi dịch. Ông nội nhìn nồi chè, không nói gì.

Sáng hôm sau tôi xuống tiệm sớm, thấy cái nồi nhôm đã sạch trơn, úp ngược trên quầy. Trong thùng rác không có lấy một giọt nước chè nào bị đổ đi.

— Hết chương 2 —