Thư thứ bảy và thư thứ tám

Chương 3: Thư thứ bảy và thư thứ tám

Thục nương,

Hai ngày qua ta không viết thư vì không biết viết gì cho nàng yên lòng. Hôm nay đã xong việc. Ta viết dài, nàng đọc chậm.

Ngày đầu, ta làm việc đầu tiên mà Lư đại nhân sẽ làm nếu ông là ta: tìm thêm người làm chứng cho cái chữ ấy. Một thằng bé chín tuổi có thể nhầm. Ta ra chợ cạnh dịch quán, đem theo cái bát và chiếc đũa. Ta đặt bát trước sạp một bà bán cam, đặt đũa ngang miệng bát, chỉ vào. Bà nhìn ta như nhìn người dở, rồi nói "ka-ni". Ta sang hàng một ông thợ nhuộm, rồi hàng một cô bán vải, rồi một ông lái thuyền đang buộc dây ở bến kênh. Năm người, năm lần "ka-ni". Ông lái thuyền còn cầm sào chỉ ra giữa dòng kênh, nói "ô-pa ka-ni", rồi chỉ vào chỗ thuyền ông đậu sát bờ, nói "tà-ra". Đến đó thì ta chắc.

Ta nghĩ mãi một chuyện nữa: ta không đủ chữ để cãi với ông Ba Lệ Tô. Ông ta nói một câu, ta mới hiểu ba tiếng. Đứng giữa điện mà cãi bằng tiếng nhà mình thì cũng lại phải nhờ chính ông ta dịch. Vậy thì phải nói cho quốc vương hiểu bằng thứ gì không cần thông ngôn.

Sáng nay, trước giờ ký, theo lệ, sứ đoàn dâng lễ vật. Ta xin Lư đại nhân cho ta dâng thêm một lễ nhỏ của riêng phó sứ. Ông nhìn ta một lúc, rồi gật.

Lễ của ta là một cái bát sứ men lam của lò Thanh Diệp quê mình, đựng đầy nước, và một chiếc đũa ngà.

Ta bưng bát nước lên trước sập quốc vương, quỳ xuống, đặt bát lên cái kỷ thấp. Rồi ta đặt chiếc đũa ngà nằm ngang qua giữa miệng bát. Rồi ta nói, bằng mấy chữ Đan Ly ta có, giọng chắc là lơ lớ buồn cười lắm:

– Ô-pa. Ka-ni.

Con sông. Giữa.

Rồi ta chỉ vào một nửa bát, nói tên nước nhà mình. Chỉ vào nửa kia, nói "Đan Ly".

Cả điện im phăng phắc. Ông Ba Lệ Tô đứng bên, mặt cứng lại. Đại tướng Ca La đứng thẳng lên.

Quốc vương nhìn cái bát rất lâu. Rồi ông làm một điều mà ta không bao giờ ngờ. Ông cúi xuống, nhấc chiếc đũa lên khỏi bát, xoay xoay trong tay, rồi nói, bằng tiếng nhà mình, giọng hơi cứng nhưng rõ từng chữ:

– Phó sứ học tiếng Đan Ly ở đâu?

Thục nương, nàng thử nghĩ xem ta đứng đó mà mặt mũi ra sao.

Ta thưa thật: học của thằng bé bán bánh ngoài cổng dịch quán, tên A Lộ, chín ngày, mỗi ngày một chữ.

Quốc vương cười. Ông cười to, cả điện giật mình. Rồi ông quay sang ông Ba Lệ Tô, nói một tràng tiếng Đan Ly, giọng không còn cười nữa. Ông Ba Lệ Tô quỳ sụp xuống. Đại tướng Ca La mặt tím lại, nhưng không nói gì.

Sau buổi chầu, quốc vương cho gọi riêng Lư đại nhân và ta vào một gian nhỏ sau điện. Ông kể, vẫn bằng tiếng nhà mình. Hồi nhỏ ông có một bà vú người bên kia sông Ngân Thủy, bà dạy ông nói tiếng nhà mình từ năm lên ba. Trong triều Đan Ly không ai biết chuyện này, kể cả ông Ba Lệ Tô. Ông đã nghe ra chỗ dịch sai từ buổi bàn đầu tiên.

Ông nói: Đại tướng Ca La muốn đánh nhau. Đánh nhau thì quân của Ca La lớn, quyền của Ca La lớn. Ông ta đã mua chuộc thông ngôn để hoà ước có hai bản khác nhau, cho mai sau có cớ. Quốc vương biết, nhưng nếu tự mình vạch ra thì triều thần sẽ nói vua bênh người nước ngoài, phe Ca La sẽ làm loạn. Ông chờ xem sứ đoàn có ai nghe ra không. Nếu không có ai, ông định để hoà ước ký, rồi tìm cách khác.

– Một chiếc đũa đặt giữa bát nước. – Ông nói. – Cả triều đều thấy. Không ai cần thông ngôn. Không ai nói được là vua bênh ai.

Ông bảo hoà ước sẽ chép lại cả hai bản, có thông ngôn mới, do chính tay ông đọc soát. Chiếc đũa ngà và cái bát men lam ông giữ lại, bảo sẽ đặt ở điện, cạnh bản hoà ước.

Tối nay Lư đại nhân mở nốt vò rượu, rót cho ta một chén, nói đúng một câu: lần sau phó sứ cứ ngồi đất với trẻ con.

Chữ hôm nay: ta không học chữ nào. Ta dạy A Lộ chữ "cảm ơn" của nhà mình. Nó nói ngọng, nghe như "cám ơ".

Thục nương,

Đây là lá thư cuối từ Đan Ly. Mai đoàn lên đường về.

Sáng nay ta ra cổng lần cuối. A Lộ đứng đó với rổ bánh, nhưng không rao. Nó dúi vào tay ta một gói lá chuối, trong có năm cái bánh còn nóng, rắc nhiều vừng hơn mọi khi. Ta đưa tiền, nó không lấy. Nó nói một câu dài mà ta chỉ hiểu được hai chữ: "muun", và một chữ ta chưa học bao giờ.

Ta hỏi lại, nó lắc đầu, không giải thích, chạy mất.

Thục nương, ta đã ghi chữ ấy lại theo âm. Về nhà ta đọc cho nàng nghe. Rồi năm sau, nếu triều đình còn cử sứ sang Đan Ly, ta sẽ xin đi, để hỏi lại thằng bé.

Chữ hôm nay: ta chưa biết nghĩa.

— Hết —