Canh ba

Chương 2: Canh ba

Khương không dỡ. Anh quỳ xuống trước mặt bà Tám.

Lửa đã ăn sang căn thứ ba. Hơi nóng phả vào lưng anh như đứng trước miệng lò rèn. Anh biết mình chỉ còn chừng một tuần trà.

– Bà Tám, con không dỡ tấm cửa. Con tháo tấm cửa ra trước, mang xuống bến, ngâm dưới nước. Rồi con mới dỡ nhà. – Anh nói, rõ từng chữ. – Nếu không dỡ, trong nửa canh nữa lửa vào đây, cháy cả nhà, cháy cả tấm cửa, rồi cháy sang kho dầu. Cả phố mất.

Bà Tám nhìn anh. Nhìn tấm cửa. Nhìn ngọn lửa đang liếm qua mái căn thứ ba.

Ở thời của anh, có những lần anh phải đứng trước một người chủ nhà không chịu đi, và anh học được một điều: không ai từ bỏ thứ quý nhất của mình chỉ vì một lời giải thích đúng. Người ta chỉ từ bỏ khi biết thứ quý nhất ấy còn được giữ lại.

– Con ôm nó ra trước. – Anh nói lại. – Bà theo con ra bến. Bà ngồi giữ nó.

Bà Tám đứng dậy. Bà không nói đồng ý. Bà chỉ đưa tay chỉ vào bốn cái chốt gỗ ở hai bên khung cửa, nơi tấm bức bàn được lắp vào rãnh.

Khương gọi ba đứa phu khuân vác đang đứng ngơ ngác ở đầu ngõ, những đứa mà chín ngày nay anh vẫn ngồi ăn cơm nắm với chúng dưới gầm cầu tàu. Bốn người rút chốt, nhấc tấm cửa ra khỏi rãnh. Nó nặng hơn anh tưởng, gỗ lim già, cao hơn đầu người. Hai đứa khiêng nó chạy xuống bến, bà Tám chạy theo.

Rồi Khương quay lại, buộc dây thừng vào hai cây cột cái, ba đứa phu và mấy người đàn ông khác mà anh gào gọi tới cùng kéo. Mái ngói sụt xuống. Cột kèo gãy. Căn nhà của bà Tám Sứ sập vào trong như một cái lồng tre bị giẫm. Bụi gạch bốc lên lẫn với khói. Khương quay đầu nhìn xuống bến, qua những mái nhà thấp ven sông. Dưới ánh lửa đỏ hắt xuống mặt nước, anh thấy một bóng người nhỏ quỳ ở mép bến, hai tay vục nước sông dội lên một tấm gỗ lớn dựng nghiêng. Bà không nhìn lên phố. Bà không nhìn căn nhà của mình sập xuống.

Ông phường trưởng Vũ Đắc chạy tới, mặt đỏ gay, chỉ tay vào anh mà chửi. Khương không nghe. Anh đang nhìn sang căn thứ sáu, gian nhà ngang của kho thương chính. Hai tên lính kho đứng chặn cửa, giáo chéo ngang.

– Nhà kho quan, ai đụng vào là chém. – Một tên quát.

Viên quản kho từ trong chạy ra, áo the, khăn xếp, tay cầm chùm chìa khoá. Khương nói với ông ta rằng gian nhà ngang phải dỡ, nếu không lửa sẽ bò sang kho dầu. Viên quản kho nghe xong thì cười gằn. Ông ta nói gian nhà ngang có tường hồi bằng gạch, lửa không bén được, còn mái lá thì cho lính trèo lên tưới nước là xong. Ông ta nói quan thương chính đi vắng, không ai được dỡ một thanh kèo nào của kho quan khi chưa có lệnh. Ông ta không phải người ngu. Ông ta chỉ là người biết rằng nếu kho cháy thì ông ta chịu tội cháy, còn nếu ông ta cho dỡ mà kho không cháy, thì ông ta chịu tội dỡ.

Khương đứng giữa đống đổ nát của nhà bà Tám, mồ hôi chảy xuống mắt. Khoảng trống bây giờ chỉ có hai sải. Nếu không dỡ được căn thứ sáu, nó sẽ là cái cầu cho lửa bò sang kho dầu.

Đúng lúc ấy, lửa tới căn thứ tư, sát vách khoảng trống. Nó liếm lên tới nóc, ngừng lại một nhịp ở mép đống đổ nát, như con thú đánh hơi. Tàn lửa bay qua khoảng trống hai sải, rơi xuống mái gian nhà ngang. Một đám lửa nhỏ bùng lên trên mái lá.

Khương chụp một tấm chăn của ai đó vứt dưới đất, nhúng vào chum nước, trèo lên đống gạch vụn, quất tắt đám lửa trên mái. Một đám khác bùng lên. Anh lại quất. Ba đứa phu trèo lên theo anh, mỗi đứa một tấm chiếu ướt.

Rồi anh cảm thấy gió đổi.

Nó đến rất khẽ. Mồ hôi trên má phải anh mát đi trước, rồi tàn lửa ngừng bay về phía đầu phố, xoáy lên một vòng, và bắt đầu dạt sang trái. Gió nồm đã tắt. Gió bấc đầu mùa từ phía đồng ruộng thổi xuống, chéo góc với phố, đẩy lửa ra phía bờ sông.

Về phía dãy kho dầu.

Không phải qua khoảng trống anh vừa dỡ. Mà vòng qua phía sau, theo dãy chái bếp lợp lá nối các nhà với nhau ở mặt sau phố, nơi không ai nghĩ tới, nơi anh cũng đã không nghĩ tới. Anh đã tính đường lửa theo gió nồm. Anh đã dỡ nhà bà Tám để chặn một đường mà bây giờ gió không đi nữa.

Ở đầu dãy kho, tiếng người hét lên. Một vò dầu ở chái sau kho đã bén lửa. Có người xách gàu nước chạy tới, và Khương thấy cảnh ấy như thấy chậm lại từng khoảnh: cái gàu nước giơ lên, hắt thẳng vào vò dầu đang cháy.

– Đừng! – Anh gào lên.

Một cột lửa phụt lên cao gấp đôi đầu người, trùm lấy người cầm gàu.

— Hết chương 2 —