Đêm mưa trong trường thi

Chương 2: Đêm mưa trong trường thi

Ở kinh.

Trường thi Vĩnh Đô là một bãi đất rộng ngoài cửa Nam, chia thành mười ô, mỗi ô có lính canh đứng trên chòi cao. Sáng ngày mồng một tháng ba, ba nghìn thí sinh xếp hàng vào cổng, mỗi người vác theo lều chõng, gạo nước, nghiên bút cho ba ngày. Lộc vác cái lều tre tự dựng, tấm chiếu cói và một ống tre đựng cơm nắm.

Lều của anh rơi vào ô thứ bảy, sát rào. Lều bên cạnh là lều vải xanh, có cả màn che muỗi. Chủ lều thò đầu ra, nhìn sang. Diêu Tử Kỳ.

– Thì ra là huynh đài chiếu cói. – Gã nói, lần này không cười. Trong trường thi không ai cười cả.

Đề thi được treo lên lúc giờ Thìn. Ba bài: kinh nghĩa, chiếu biểu, và văn sách. Bài văn sách năm ấy hỏi về trị thủy sông Hoành Giang. Ba năm liền, Hoành Giang vỡ đê ở bảy chỗ, nước tràn bốn phủ. Triều đình đắp đê đất cao thêm hai thước mỗi năm, năm sau vẫn vỡ. Đề hỏi thí sinh: vì sao, và nên làm thế nào?

Lộc đọc đề ba lần. Rồi anh ngồi im rất lâu, nhìn tấm chiếu cói dưới chân mình.

Ngày thứ nhất và ngày thứ hai, anh viết xong kinh nghĩa và chiếu biểu. Tối ngày thứ hai, anh bắt đầu bài văn sách. Anh viết về đê đất nện của các làng trên, nện càng cao thì thân đê càng nặng, chân đê càng lún, gặp lũ lớn thì nứt từ dưới chân. Anh viết về đê mềm của làng Cói Bùi, hai hàng cọc tre, một lớp cói đan dày, đất đổ vào giữa. Anh viết về ông ngoại, người không biết chữ, đắp đê bốn mươi năm chưa vỡ một lần. Anh viết đến nửa đêm.

Thì mưa.

Mưa đầu xuân mà to như mưa tháng bảy, ào xuống trường thi không báo trước. Mái lều tre của Lộc dột ở ba chỗ. Anh vội vàng lấy tấm chiếu cói phủ lên đầu, phủ cả quyển thi. Nước chảy trên mặt chiếu thành dòng, mà bên dưới vẫn khô ráo. Mẹ nói đúng.

Rồi anh nghe tiếng kêu ở lều bên.

Lều vải xanh của Diêu Tử Kỳ đẹp, nhưng vải không chống nổi trận mưa này. Nước thấm qua, nhỏ giọt thành hàng. Tử Kỳ ôm quyển thi trong lòng, co người lại, nhưng nước vẫn rỏ xuống tóc, xuống vai, xuống mép giấy. Quyển thi mà ướt, chữ nhòe, thì hỏng. Ba năm đèn sách, ba khoa thi trượt, lần thứ tư đổ sông đổ biển.

Lộc nhìn quyển thi của mình. Bài văn sách đã viết được hai phần ba. Anh nhìn sang lều bên.

Rồi anh chui ra khỏi lều, đội mưa, ném tấm chiếu cói qua hàng rào tre thấp giữa hai lều.

– Che lên! – Anh nói, to hết cỡ để át tiếng mưa. – Che quyển thi lại!

Tử Kỳ ngẩng lên, mặt ướt nhẹp, nhìn anh như nhìn ma. Rồi gã vớ lấy tấm chiếu, trùm lên đầu.

Lộc quay về lều. Mái lều dột ba chỗ, giờ không còn gì để che. Anh ôm quyển thi vào ngực, gập người lại như Tử Kỳ khi nãy, ngồi như thế đến gần sáng thì mưa tạnh.

Khi trời sáng, anh mở quyển thi ra. Hai bài đầu khô ráo. Bài văn sách cũng khô, trừ một chỗ. Ở dòng thứ tư trang thứ hai, một giọt nước đã rơi xuống, làm nhòe nửa chữ "đê".

Theo luật trường thi, quyển nào vấy bẩn, nhòe mực, bị đánh hỏng ngay từ vòng đầu, không cần chấm.

Ở nhà.

Cũng đêm ấy, ở làng Cói Bùi, bà Trình thức dậy lúc nửa đêm vì tiếng mưa trên mái. Bà nằm im nghe một lúc. Rồi bà ngồi dậy thắp đèn, ngồi bên khung dệt, dệt tiếp tấm chiếu đang dở cho nhà ông lý.

Bà không biết trên kinh có mưa không. Nhưng bà cứ dệt.

— Hết chương 2 —