Tháng Sáu, mưa đầu mùa

Chương 1: Tháng Sáu, mưa đầu mùa

Cơn mưa đầu mùa năm nay đổ xuống chợ Đà Lạt lúc hai giờ chiều, và chưa đầy năm phút sau, một vũng nước to bằng cái nong đã trút từ tấm bạt che xuống đầu cô Dạ Thảo.

Tôi thấy hết. Tôi ngồi ngay giữa. Sạp hoa của tôi kẹp giữa sạp mứt của cô Thảo bên trái và sạp áo len của thằng Siêu bên phải, ba sạp chung một tấm bạt nhựa trong che phía trên, căng bằng ba cây sào tre. Bạt cũ, giữa võng xuống như cái bụng heo. Mưa xuống, nước đọng giữa bạt, nặng dần, rồi tràn về bên nào thấp hơn. Mấy chục năm nay, bên thấp là bên mứt.

Cô Thảo đứng dậy, tóc ướt nhẹp, nước mưa chảy từ trán xuống cằm. Cô không la. Cô cầm cây sào tre dựng góc sạp, chọc lên giữa bụng tấm bạt, đẩy mạnh. Vũng nước còn lại lăn sang phía sạp len, trút ào xuống một chồng áo len cổ lọ màu kem.

Thằng Siêu ngồi trên cái ghế đẩu nhựa, hai tay đang cầm que đan, ngẩng lên nhìn đống áo ướt. Nó cao một mét tám, vai như cánh cửa, tay to bằng cái quạt mo, ngồi đan len trông như con gấu ngồi thêu. Nó không nói gì. Nó đặt que đan xuống, đứng dậy, cầm cây sào bên sạp nó, chọc lại.

Từ đó tới chiều, tấm bạt nghiêng qua nghiêng lại sáu lần. Tôi ngồi giữa, ôm thùng cẩm tú cầu, ướt cả hai bên vai.

Tôi tên Mãn, bảy mươi mốt tuổi, gốc Huế, lên Đà Lạt từ năm mười bảy, bán hoa ở chân cầu thang chợ bốn mươi năm. Hồi trước, sạp mứt là của bà Tư, má cô Thảo. Sạp len là của bà Bảy, má thằng Siêu. Ba bà già ngồi ba sạp, chung một tấm bạt, chung một ấm trà gừng, chung luôn cái chuyện chồng con. Mưa xuống thì ba bà cùng đứng dậy, ba cây sào cùng chống lên, cho nước chảy ra đằng sau, chỗ cái rãnh. Không ai chọc sang ai.

Bà Bảy mất hai năm trước, bệnh phổi. Thằng Siêu đang sửa xe máy ở Bảo Lộc, về chịu tang xong thì không đi nữa. Nó dọn cái tiệm sửa xe, ngồi vào sạp len của má nó. Cả chợ cười. Một thằng thợ sửa xe tay đầy dầu nhớt, cầm hai que đan như cầm hai cái tua vít, đan một tuần không xong một cái khăn. Nhưng nó ngồi lì. Ba tháng sau, nó đan được cái khăn trơn. Sáu tháng sau, nó đan được áo cổ lọ. Bây giờ nó đan được cả kiểu vặn thừng, kiểu hạt gạo, kiểu mắt cáo, khách Tây đứng xem nó đan rồi mua luôn cái áo đang đan dở.

Còn bà Tư bị tai biến năm ngoái, nằm một chỗ, liệt nửa bên trái. Con Thảo đang làm văn phòng dưới Sài Gòn, công ty cắt giảm, nó về Đà Lạt chăm má, rồi ngồi luôn vào sạp mứt. Nó làm mứt giỏi, giỏi hơn má nó. Mứt dâu của nó đỏ trong như ngọc, mứt gừng thái mỏng như lá lúa, mứt hồng dẻo mà không nhão. Nhưng nó không biết chuyện tấm bạt. Nó không biết ba bà già đã giữ tấm bạt thăng bằng ba mươi năm bằng cách nào. Nó chỉ biết nước rơi xuống đầu nó, và cái thằng ngồi bên kia không bao giờ xin lỗi.

Có lần tôi định nói. Một buổi sáng sương mù, chợ chưa đông, tôi rót cho cô Thảo ly trà gừng, chỉ lên tấm bạt.

– Hồi má con còn ngồi đây, mưa xuống thì ba cây sào cùng chống lên một lượt, con à. Chống ra đằng sau. Không ai chọc sang ai.

Cô cầm ly trà, uống một ngụm, nhìn sang sạp len. Thằng Siêu đang treo áo lên móc, lưng quay về phía cô.

– Bà nói với ảnh đi, – cô nói. – Ảnh là người chọc trước.

– Con chọc trước, – tôi nói. – Bà ngồi giữa, bà thấy.

Cô đặt ly trà xuống, má đỏ lên, không cãi. Nhưng cơn mưa chiều hôm đó, cô vẫn chọc. Có những đứa con nít ba mươi hai tuổi, phải để nó ướt thêm vài trận mới chịu nghe.

Cuối tháng Sáu, chuyện thêm một vụ. Một bà khách Hà Nội đứng ở sạp len, cầm cái áo cổ lọ màu rêu lên ngửi, rồi nhăn mặt.

– Sao áo len mà có mùi gừng thế này?

Thằng Siêu cầm cái áo lên ngửi. Đúng là mùi gừng. Cái chảo sên mứt gừng của cô Thảo đặt ngay sau sạp, mỗi sáng sên hai tiếng, khói gừng bay sang, ngấm vào từng sợi len. Bà khách không mua. Thằng Siêu đứng nhìn theo, rồi quay sang nhìn cô Thảo.

Lần đầu tiên tôi nghe nó nói một câu dài với con bé.

– Em sên mứt chỗ khác được không?

– Má em sên chỗ này ba mươi năm, – cô Thảo nói, không ngẩng lên khỏi chảo.

– Má anh bán len chỗ này ba mươi năm.

– Thì anh bán chỗ khác đi.

Thằng Siêu đứng im một lúc. Rồi nó ngồi xuống, cầm que đan lên. Trên tay nó là một cái khăn len màu hồng, cái màu hồng nhạt như nước mứt dâu pha loãng, đan kiểu mắt cáo, dài được chừng hai gang tay. Tôi để ý cái khăn đó từ đầu năm. Đầu năm nó dài hai gang tay. Bây giờ vẫn hai gang tay.

Tôi hỏi nó, khăn của ai mà đan hoài không xong.

– Khăn cho người nhà, – nó nói. – Đan chậm thôi bà.

Cô Thảo ngồi bên kia nghe thấy. Tôi thấy cô liếc sang cái khăn hồng một cái, rồi quay đi, sên mứt mạnh tay hơn.

Chiều thứ Ba tuần đó, ba giờ chiều, thằng Siêu đóng sạp. Sớm hơn mọi ngày hai tiếng. Nó bỏ cái khăn hồng đan dở vào túi vải, đội mũ bảo hiểm, đi bộ ra phía đầu chợ. Tôi đứng dậy nhìn theo. Nó không đi về phía nhà nó ở dốc Nhà Làng. Nó rẽ lên đường Phan Đình Phùng, phía nhà bà Tư.

Tôi ngồi xuống. Tôi không nói với ai. Bốn mươi năm ngồi chợ, tôi biết cái gì nên nói, cái gì nên để nước mưa nó nói.

— Hết chương 1 —