Mười hai cuộn phim trên gác

Chương 2: Mười hai cuộn phim trên gác

Việc đầu tiên tôi thử là cái việc ai cũng nghĩ tới. Lấy tấm ảnh căn cước, phóng lớn, sửa lại. Tôi làm nghề từ thời phim nhựa, buồng tối, thuốc hiện thuốc hãm, nhưng mười lăm năm nay tôi cũng học được cái máy tính, đủ dùng.

Tôi làm cho tóc anh xẹp xuống, đổi cái nền xanh thành nền xám, gỡ bớt nếp nhăn giữa hai lông mày. Gỡ rồi thì anh hết trợn mắt, nhưng anh thành một người khác. Một người lạ, mặt phẳng lì như tượng sáp. Huệ Chi nhìn vào màn hình, lắc đầu.

– Không phải ảnh, chú.

Tôi thử cách thứ hai. Lấy một tấm anh đang cười che miệng, chụp rõ mắt nhất, rồi xóa bàn tay đi, vẽ lại cái miệng. Tôi làm được nửa chừng thì thằng Ích, thằng con, kéo ghế ngồi sát vào màn hình.

– Ông vẽ miệng cho ba con có răng hay không có răng?

Tôi dừng tay. Câu hỏi đó tôi không trả lời được.

Huệ Chi ngồi xuống ghế chờ, nhìn ra cửa sổ, nhìn mặt sông Hoài đen sẫm, mấy chiếc thuyền thả đèn hoa đăng đã về bến. Lâu lắm chị mới nói:

– Mạ chồng con dặn để nguyên cái răng. Bà nói thằng Chuẩn mà không có cái răng gãy thì bà không nhận ra. Còn con thì… – Chị ngừng lại. – Con sợ ảnh ngượng. Cả đời ảnh giấu cái răng. Giờ đưa lên bàn thờ, ai đi ngang cũng thấy.

– Mẹ ơi, ba chết rồi, ba ngượng chi nữa. – Thằng Ích nói.

Điện thoại của Huệ Chi đổ chuông lúc gần một giờ sáng. Chị bật loa ngoài, vì người gọi là mệ Thơi, mẹ chồng chị, tai nghễnh ngãng, nói gì cũng phải hét.

– Con Chi! Ảnh xong chưa?

– Dạ chưa mạ. Chú thợ đang làm.

– Mi dặn thằng thợ, để nguyên cái răng cho tau! Nghe chưa? Thằng Chuẩn mà răng đủ thì không phải thằng Chuẩn! Tau mang nặng đẻ đau hắn chớ không mang nặng đẻ đau cái răng giả!

– Dạ, mạ đi ngủ đi mạ.

– Ngủ chi mà ngủ! Con tau nằm đó mà tau ngủ được à!

Bà cúp máy. Thằng Ích nhìn tôi, nhún vai, nói khẽ: mệ nội con đó ông. Tôi gật đầu. Tôi biết loại các bà mẹ ấy. Hội An có cả nghìn bà như thế.

Thằng Ích kể tôi nghe chuyện ba nó, trong lúc tôi ngồi xóa rồi vẽ, vẽ rồi xóa. Ba nó đóng ghe ba mươi năm, đóng được hơn hai trăm chiếc. Ba nó ít nói, nói câu nào cũng ngắn. Mỗi lần hạ thủy một chiếc ghe mới, chủ ghe mời nhậu, ba nó ngồi góc, cười che miệng, uống ba ly rồi về. Hồi nó lên mười, ba chở nó ra Cửa Đại câu cá, nó câu được con cá mú to bằng bàn tay, ba nó cười to tới mức quên che miệng, rồi phát hiện ra, quay mặt đi chỗ khác.

– Con thấy cái răng của ba có một lần đó. – Nó nói. – Ba còn dặn con đừng nói với mẹ.

Huệ Chi không trả lời con. Chị lấy trong túi ni lông ra mấy cuốn album cũ, đặt lên bàn. Bìa album phồng rộp, giấy bên trong dính vào nhau, ảnh nào cũng loang những vệt ố vàng như bản đồ.

– Lụt năm chín chín, rồi lụt năm hai nghìn lẻ chín. – Chị nói. – Nhà con ở sát sông, nước lên tới mái. Ảnh cưới, ảnh hồi trẻ, ảnh thằng Ích đầy tháng, trôi hết. Mấy tấm còn lại thì như ri.

Tôi lật cuốn album. Mặt người trong ảnh đã mờ hết, chỉ còn những cái bóng. Một cái bóng đứng cạnh một chiếc ghe. Một cái bóng bế một đứa trẻ. Một cái bóng mặc áo dài đỏ đứng cạnh một cái bóng mặc com-lê, trước một tấm phông vẽ cảnh sông nước có cây cầu cong.

Tôi nhìn tấm phông đó. Tôi cúi xuống sát hơn.

Cây cầu cong trên tấm phông, mái ngói, mấy cái đèn lồng vẽ tay màu đỏ, và ở góc dưới bên phải, một vết rách nhỏ được dán băng keo. Tôi nhận ra vết rách đó. Tôi đã dán nó vào năm hai nghìn, sau khi một đứa nhỏ đi theo đám cưới chạy ngang, đạp thủng tấm phông.

Đó là tấm phông của tiệm tôi.

– Hai đứa cưới năm mô? – Tôi hỏi.

Huệ Chi nhìn tôi, ngạc nhiên.

– Năm hai nghìn lẻ một, chú. Tháng Chạp.

– Chụp ảnh cưới ở đâu?

– Ở… – Chị nhìn quanh tiệm, nhìn tấm phông cuộn tròn dựng ở góc tường, cái tấm phông đã bạc màu mà tôi chưa nỡ vứt. Mắt chị mở to dần. – Ở đây. Trời đất. Con quên. Hồi nớ chú còn trẻ, tóc còn đen. Con không nhận ra chú.

Tôi không nhớ mặt chị. Hai mươi lăm năm, tôi chụp cả nghìn đám cưới. Nhưng tôi nhớ một chuyện về nghề của mình: tôi chưa bao giờ vứt một tấm phim nào.

Thời chụp phim, thợ ảnh tráng phim xong, in ảnh đưa khách, còn tấm phim âm bản thì giữ lại, phòng khi khách muốn in thêm. Phần lớn thợ ảnh để vài năm rồi bỏ. Tôi thì không. Tôi cuộn từng cuộn, bỏ vào phong bì giấy, ghi ngày, ghi tên, xếp vào những cái thùng đạn bằng sắt mua lại ở chợ đồ cũ, nắp có gioăng cao su kín nước. Mười hai cái thùng, từ năm tám lăm tới năm hai nghìn lẻ chín, năm tiệm tôi bỏ máy phim. Tôi để tất cả trên gác lửng, sát mái nhà, cao hơn mức nước của mọi trận lụt Hội An từng có.

Vợ tôi hồi còn sống hay nói, ông giữ đống rác đó làm chi, chiếm hết chỗ phơi đồ. Tôi nói giữ cho khách. Bà nói khách mô mà quay lại, hai chục năm rồi. Tôi không cãi được.

Tôi đứng dậy, đi ra phía sau tiệm, nơi có cái thang gỗ dựng sát vách.

– Chú đi mô rứa? – Huệ Chi hỏi.

– Lên gác. – Tôi nói. – Thằng Ích lên với ông. Ông già rồi, mắt kém, một mình ông lục tới sáng không xong.

— Hết chương 2 —