Hai trăm tấm ảnh che miệng

Chương 1: Hai trăm tấm ảnh che miệng

Người đàn bà đặt cái điện thoại lên mặt kính quầy, đẩy về phía tôi, rồi nói một câu tôi đã nghe cả trăm lần trong bốn mươi năm làm nghề:

– Chú ơi, nhà con không có tấm ảnh nào ra hồn hết.

Lúc đó là mười một giờ đêm. Tôi đang kéo cửa sắt tiệm ảnh, tiệm nhỏ trên con đường chạy dọc sông Hoài, kẹp giữa một tiệm may áo dài cho khách Tây và một quán cao lầu. Phố cổ giờ đó đã tắt đèn lồng gần hết, chỉ còn mấy cái quán bar dưới bến sông vẫn vọng ra tiếng nhạc. Người đàn bà mặc áo bà ba đen, đầu đội khăn trắng sổ gấu, đứng sau lưng chị là một thằng con trai chừng mười lăm tuổi, cũng khăn trắng, tay cầm một túi ni lông đựng mấy cuốn album cũ.

Tôi hiểu ngay. Tôi kéo cửa sắt lên lại.

Chị tên Huệ Chi, ở Cẩm Kim, bên kia cầu. Chồng chị là anh Chuẩn, bốn mươi chín tuổi, thợ đóng ghe. Chiều nay anh đang ngồi trên khung ghe đóng dở, đóng cái đinh cuối cùng của ngày, thì gục xuống. Người ta chở đi bệnh viện, đến nơi thì đã không kịp. Bác sĩ nói tim. Sáng mai sáu giờ làm lễ phát tang. Bàn thờ dựng rồi, hương đèn có rồi, mâm cơm có rồi. Chỉ thiếu tấm ảnh.

– Chú làm được không chú? – Chị hỏi. – Mấy tiệm khác con gọi hết rồi, tiệm mô cũng nói phải chiều mai mới có.

– Đưa chú coi ảnh đã.

Chị mở điện thoại. Tôi lướt. Rồi tôi lướt nữa. Rồi tôi đeo kính vào, lướt lại từ đầu.

Hai trăm mười bảy tấm ảnh. Tôi đếm sau. Ảnh đám cưới con cháu, ảnh giỗ, ảnh Tết, ảnh đi chơi biển Cửa Đại, ảnh nhậu với bạn bè dưới gốc bàng. Trong tấm nào anh Chuẩn cũng có mặt. Và trong tấm nào anh cũng lấy tay che miệng.

Tay phải. Tay trái. Có tấm che bằng cái nón, có tấm che bằng ly bia, có tấm quay hẳn mặt đi chỗ khác, chỉ còn cái gáy cháy nắng và đôi tai to. Có tấm anh đang cười, tôi biết anh đang cười vì mắt anh híp lại thành hai sợi chỉ, đuôi mắt nhăn tít, nhưng miệng thì bị bàn tay đầy vết chai che kín.

– Ảnh bị chi rứa? – Tôi hỏi.

Thằng con trai đứng sau lưng mẹ, lên tiếng lần đầu tiên.

– Ba con gãy cái răng cửa, ông ạ. Hồi ba mười tám tuổi, ba cắn con cua đá để khoe với bạn, gãy luôn một cái. Ba ngại, cười cái chi cũng che.

– Không đi trồng răng?

– Ba nói tiền trồng răng thì mua được cả chục ký đinh. – Huệ Chi nói, giọng khàn đặc. – Ba con tiếc tiền vậy đó chú.

Tôi lướt thêm một lúc. Cuối cùng chị mở cho tôi tấm duy nhất anh Chuẩn nhìn thẳng vào ống kính, không che gì hết. Ảnh chụp từ cái căn cước công dân.

Tôi nhìn tấm ảnh đó, rồi tôi phải quay đi chỗ khác, giả vờ ho.

Anh Chuẩn trong ảnh căn cước mặc áo sơ mi trắng cài tới cúc trên cùng, tóc vuốt keo dựng đứng, miệng mím chặt, hai hàm răng nghiến lại để giấu cái răng gãy, mắt trợn lên nhìn ống kính như nhìn kẻ thù. Trông anh như người vừa bị bắt quả tang trộm gà.

– Con biết. – Huệ Chi nói, mắt đỏ hoe mà miệng méo đi như muốn cười. – Bữa đi làm căn cước, cô công an bắt ba con bỏ tay xuống. Ba con mím môi, cô nói anh cười lên chút, ba con càng mím. Về nhà cả xóm cười ba con ba ngày.

– Đưa tấm ni lên bàn thờ, ông bà dưới đó tưởng ổng đi tù về. – Thằng con trai nói.

Huệ Chi đập vào vai con một cái. Thằng nhỏ cúi đầu. Rồi cả hai mẹ con đứng giữa tiệm ảnh của tôi, khóc mà cười, cười mà khóc, như người ta vẫn thường thế trong những đêm như đêm nay.

Tôi đứng nhìn hai mẹ con một lúc. Ba năm trước, cũng vào một đêm như đêm nay, tôi ngồi một mình trong cái tiệm này, làm ảnh thờ cho vợ tôi. Bà có cả trăm tấm ảnh đẹp, vì chồng bà là thợ ảnh. Vậy mà tôi ngồi tới sáng vẫn không chọn được tấm nào. Tấm nào cũng là bà, mà tấm nào cũng thiếu một cái gì đó. Cuối cùng tôi chọn tấm bà đang mắng tôi vì để quên chìa khóa xe, mặt nhăn lại, tay chống nạnh. Con gái tôi phản đối. Tôi không đổi. Ba năm nay, mỗi sáng thắp hương, tôi vẫn thấy bà đang mắng tôi, và tôi thấy dễ chịu.

Nghề ảnh thờ không phải nghề làm cho người chết đẹp. Nó là nghề tìm cho người sống một khuôn mặt mà họ chịu nhìn mỗi ngày.

Tôi bật máy tính lên.

— Hết chương 1 —