Bà

Chương 3: Bà

Bà Mận không biết ông nớ bày trò chi.

Sáng thứ Bảy, ông nớ dậy từ bốn giờ, cạo râu, tắm rửa. Ông lấy cái áo sơ mi trắng dành để đi đám giỗ ra mặc, cái áo bà ủi từ Tết. Ông chải đầu bằng dầu dừa. Bà hỏi ông đi mô, ông nói ông đi có việc. Bà hỏi việc chi, ông không nói.

Bảy giờ sáng, có tiếng xe ô tô đỗ ngoài ngõ. Thằng Hậu xuống xe, mặc áo vest đen, cầm một bó hoa. Bà nhìn cái bó hoa, nhìn cái áo vest, rồi nhìn ông nớ đang đứng ở hiên, mặt đỏ như gà chọi.

– Hai ông cháu bày cái chi đây? – Bà hỏi.

Không ai trả lời bà. Thằng Hậu đưa bó hoa cho ông nội nó. Ông nớ cầm bó hoa, tay run, mấy cánh hoa rung rinh. Ông đi xuống bậc hiên, đi qua cái sân gạch, tới chỗ bà đang đứng bên cái giếng.

Ông đứng trước mặt bà. Bà thấy ông hít vô một hơi, như hồi trai trẻ chuẩn bị gánh lúa qua đê.

– Mận. – Ông gọi.

Sáu chục năm, ông nớ gọi bà là "bà nó", "mạ thằng Hai", "u mi". Lần cuối ông gọi tên bà là năm nào, bà không nhớ nổi.

– Năm sau được mùa. – Ông nói. – Tau dẫn mi ra Vinh chụp ảnh. Mi đi không?

Bà Mận đứng sững.

Ông nói đúng câu đó. Đúng từng chữ. Câu ông nói ở bờ đê năm sáu lăm, lúc bà còn mặc cái áo cánh trắng mượn của chị, chân còn dính bùn đường kho. Bà tưởng ông quên rồi. Sáu chục năm, bà tưởng chỉ có mình bà nhớ.

Bà muốn nói "già rồi chụp chi". Câu đó bà đã nói cả chục lần, quen tới mức nó nằm sẵn trên đầu lưỡi. Nhưng lần này bà mở miệng, mà câu đó không ra.

– Năm ni có được mùa mô mà ông nói. – Bà nói. Giọng bà run.

– Được. – Ông nói. – Năm ni được mùa. Được cái thằng cháu chụp ảnh.

Thằng Hậu đứng ở hiên, quay mặt đi chỗ khác.

Bà nhớ những năm con cái lần lượt lấy vợ lấy chồng, nhà nào cũng có ảnh cưới, treo ở đầu giường. Bà nhớ những lần đi ăn cưới ở xóm, thấy cô dâu chú rể đứng trước tấm phông hoa cho thợ chụp, bà đứng xa xa nhìn, rồi quay đi. Bà chưa bao giờ đòi. Đòi một tấm ảnh lúc nhà còn thiếu gạo thì là đàn bà không biết nghĩ. Rồi tới khi không thiếu gạo, thì đòi một tấm ảnh lúc tóc đã bạc lại là đàn bà không biết xấu hổ. Bà để nó nằm đó, như hạt thóc lép trong bồ, không ai nhặt, cũng không ai đổ.

Bà Mận vô buồng, mở cái rương gỗ, lấy cái áo dài lụa màu mận chín thằng Hậu may cho bà ba tháng trước ra. Bà ướm lên người. Vừa như in. Bà chưa thử lần nào, mà vừa như in.

Tiệm ảnh của thằng Hậu đóng cửa cả buổi sáng hôm đó. Cô thợ trang điểm chải tóc cho bà, búi lại cái búi, cài một cây trâm bạc. Thằng Hậu đưa cho ông nội nó cái áo the với khăn xếp. Ông nớ mặc vô, đứng trước gương, nhìn mình lâu lắm, rồi nói một câu làm cả tiệm cười:

– Trông như ông lý trưởng.

Rồi hai ông bà đứng trước cái phông nền màu kem. Thằng Hậu đứng sau máy ảnh, hướng dẫn ông bà đứng gần nhau hơn, nắm tay nhau. Ông nớ lúng túng, tay run, không biết để tay vào đâu. Bà nắm lấy tay ông, giữ cho nó khỏi run.

– Ông bà nhìn vô máy nghe. – Thằng Hậu nói. – Một, hai…

– Khoan. – Ông nớ nói.

Ông thò tay vô túi áo the, lấy ra một cái gì đó, nhét vô tay bà. Bà nhìn xuống.

Cái khăn mùi soa. Viền chỉ xanh. Hai chữ B và M thêu chỉ đỏ đã phai.

Bà Mận đứng nhìn cái khăn trong lòng bàn tay mình. Bà nhớ cái đêm bà ngồi dưới ngọn đèn dầu, thêu hai chữ ấy, kim đâm vô tay ba lần. Bà nhớ bà đưa cho ông hôm dạm ngõ, ông cầm, nhét vội vô túi quần, mặt đỏ tía. Bà tưởng ông làm mất từ năm sáu mấy rồi. Bà chưa từng hỏi.

– Ông giữ cái ni tới chừ à? – Bà hỏi. Bà không nhìn ông. Bà nhìn cái khăn.

– Ờ. – Ông nói. – Tau giữ. Tau nợ mi một cái ảnh, tau giữ cái ni làm tin.

Bà Mận ngẩng lên nhìn ông. Ông nớ già quá. Tóc bạc hết. Răng còn bốn cái. Tay run. Cái áo the rộng thùng thình trên đôi vai gầy. Nhưng ông nhìn bà bằng đúng cái nhìn năm sáu lăm ở sân kho hợp tác xã, cái nhìn của thằng xã viên đội thủy lợi nghèo rớt mà dám hỏi cưới con gái đội trưởng đội cấy.

Bà cười. Bà quên mất là bà không còn răng. Bà cười móm mém, cười to, cười tới chảy nước mắt.

Thằng Hậu bấm máy.

Tấm ảnh đó bây giờ treo ở phòng khách nhà ông bà, khổ sáu mươi nhân chín mươi, đóng khung gỗ. Trong ảnh, bà Mận mặc áo dài màu mận chín, cười móm mém, nước mắt còn đọng ở khóe mắt. Ông Bường mặc áo the, đội khăn xếp, mặt đỏ như gà chọi, nhìn bà chứ không nhìn ống kính. Giữa hai bàn tay nắm lấy nhau là một cái khăn mùi soa cũ.

Thằng Hậu đã chụp hơn một nghìn đám cưới. Khách tới tiệm hỏi anh tấm nào đẹp nhất, anh chỉ lên tấm ảnh nhỏ in lại treo sau quầy lễ tân. Có người hỏi sao trong tấm đẹp nhất mà cô dâu lại cười hở lợi, chú rể lại không nhìn vô máy.

Anh nói, tại vì đó là tấm duy nhất anh không phải dặn ai cười.

Còn cái tập ảnh mẫu bìa cứng, ông nội anh vẫn chưa trả. Nó vẫn nằm dưới chân cái bàn nước. Bà Mận có lần bảo ông lấy ra, đưa lại cho thằng cháu. Ông nói thôi, để đó.

– Bàn còn cập kênh. – Ông nói.

Cái bàn nước nhà ông bà, Hậu biết, đã được bố anh thay chân mới từ hồi tháng Chín.

— Hết —