Cháu

Chương 1: Cháu

Lần thứ ba Hậu đưa tập ảnh mẫu cho ông nội xem, ông lấy cái tập ảnh ấy kê chân cái bàn nước bị cập kênh.

– Răng ông làm rứa ông. – Hậu kêu lên.

– Cái bàn ni nó cập kênh từ Tết. – Ông Bường nói, không nhìn cháu. – Mi đem cái chi dày dày về thì tau kê.

Tập ảnh mẫu đó Hậu in ở Vinh, giấy bóng, bìa cứng, một trăm hai mươi nghìn một cuốn. Trong đó là những tấm ảnh cưới đẹp nhất tiệm anh chụp năm nay: cô dâu mặc váy trắng đứng giữa đồi chè Thanh Chương, chú rể bế cô dâu trên bãi biển Cửa Lò, hai người nắm tay đi trên cầu Bến Thủy lúc hoàng hôn. Giờ cái tập ảnh nằm dưới chân bàn nước nhà ông bà nội, bị ép giữa mặt gạch hoa và cái chân gỗ xoan.

Hậu ba mươi hai tuổi, mở tiệm ảnh cưới ở Vinh được sáu năm. Tiệm nhỏ thôi, một phòng chụp, một kho váy, ba nhân viên. Anh đã chụp cho hơn một nghìn cặp đôi. Anh chụp cả cho những cặp cưới lại sau hai mươi năm, cưới lại sau ba mươi năm. Nhưng ông bà nội anh, cưới nhau năm một chín sáu lăm, sáu mươi năm rồi, không có một tấm ảnh chung nào.

Không phải là không có ảnh. Ông có ảnh thẻ làm chứng minh. Bà có ảnh chụp với hội phụ nữ xã. Ông bà có ảnh đứng với con cháu ngày mừng thọ, mỗi người đứng một đầu, chen giữa là một đống cháu chắt. Nhưng ảnh chỉ có hai người, ông với bà, đứng cạnh nhau, thì không có tấm nào.

Hậu biết chuyện từ hồi nhỏ. Bố anh kể, ông bà cưới nhau thời hợp tác xã, đám cưới đời sống mới, tổ chức ở sân kho, có nước chè xanh, thuốc lá cuốn với một đĩa kẹo lạc. Không ai có máy ảnh. Thợ ảnh ngoài phố thì phải đi bộ cả ngày mới tới. Ông nội hứa với bà là khi nào có tiền, ông dẫn bà ra Vinh chụp một tấm. Rồi chiến tranh, rồi đói, rồi nuôi năm đứa con, rồi dựng nhà, rồi già.

Năm nay, tròn sáu mươi năm. Hậu quyết định tự mình làm cái việc mà ông chưa làm được.

Anh về nhà, thưa với ông bà. Anh nói sẽ đóng cửa tiệm một buổi, chỉ chụp cho ông bà. Anh có áo dài cho bà, có com lê cho ông, có thợ trang điểm. Anh sẽ in một tấm thật to, đóng khung, treo ở phòng khách.

Ông nội nghe xong, hừ một tiếng.

– Già như tau mà mặc com lê. Đi ra ngõ người ta cười cho.

– Thì ông mặc áo the. Con có áo the khăn xếp.

– Không chụp.

Hậu quay sang bà. Bà Mận ngồi ở bậc hiên, đang nhặt mớ rau lang. Bà tám mươi mốt tuổi, lưng còng, tóc trắng như cước, búi một cái búi nhỏ sau gáy. Bà không ngẩng lên.

– Bà ơi, bà chụp với ông một tấm nghe bà. Con làm cho bà đẹp như hồi con gái.

– Già rồi chụp chi. – Bà nói. – Răng rụng hết, chụp vô nhìn ghê.

– Con chụp bà không cười, không thấy răng.

– Thôi mi. Để tiền mà lo cho vợ con.

Hậu thử ba lần, trong ba tháng. Lần thứ hai, anh mang về cái áo dài lụa màu mận chín may đúng số đo của bà, bà cảm ơn, gấp lại cất vô rương, không mặc thử. Lần thứ ba, anh mang tập ảnh mẫu, ông lấy kê chân bàn.

Hậu thôi.

Nhưng có một chuyện anh không nói với ai. Năm anh cưới vợ, ảnh cưới của anh do chính đồng nghiệp chụp, in một cuốn album dày, đặt trên bàn phòng khách nhà bố mẹ. Hôm lại mặt, anh thấy bà nội ngồi một mình lật cuốn album, lật rất chậm, từng trang một. Tới trang nào có tấm hai vợ chồng anh đứng cạnh nhau, bà dừng lâu hơn. Rồi bà gấp lại, phủi bụi trên bìa bằng vạt áo, đặt lại ngay ngắn như cũ. Thấy anh đứng ở cửa, bà chỉ nói: "Đẹp. Tốn tiền không mi?"

Hồi đó anh không nghĩ gì. Giờ thì anh nghĩ hoài.

Rồi một sáng thứ Ba, tháng Mười, Hậu đang dọn kho váy ở tiệm thì cô nhân viên lễ tân chạy vô, mặt ngơ ngác.

– Anh Hậu ơi. Có ông cụ ở ngoài, nói là ông nội anh. Ông đạp xe ra.

Hậu chạy ra. Ngoài cửa tiệm, trên vỉa hè đường Lê Hồng Phong, ông nội anh đang đứng dựa cái xe đạp Thống Nhất đã tróc sơn, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Từ nhà ông ra tới Vinh mười tám cây số.

– Ông ơi! Răng ông đạp ra đây! Ông gọi con về đón chớ!

– Gọi mi về thì bà mi biết. – Ông Bường nói, thở dốc. – Cho tau vô ngồi đã.

— Hết chương 1 —