Tháng Mười, hội chợ

Chương 1: Tháng Mười, hội chợ

Người đàn ông Hàn Quốc lật ngược chiếc đèn lên, nhìn vào đáy, rồi hỏi bằng tiếng Anh ba sợi chỉ buộc ở đó để làm gì.

Luyến đỡ chiếc đèn khỏi tay ông, xoay cho ông thấy. Ba sợi chỉ tơ, mỗi sợi dài chừng một đốt ngón tay, buộc vào cái nan cuối cùng của lớp đáy: một sợi đỏ, một sợi vàng, một sợi xanh lá.

– Sợi đỏ là người đan, – cô nói – mỗi người thợ một kiểu buộc, chúng tôi có sổ. Sợi vàng là lô nan, nan chẻ ngày nào, phơi ở đâu, hun khói mấy ngày. Sợi xanh là người kiểm cuối. Nếu chiếc đèn này có lỗi, chúng tôi biết lỗi từ tay ai, từ lô nan nào.

Ông ta nhìn chị Hiền đang đứng sau quầy. Chị Hiền ngoài năm mươi, da ngăm, tóc búi, mặc cái áo sơ mi trắng hơi chật mà Luyến phải năn nỉ mãi chị mới chịu mặc. Chị đang ngồi trên ghế đẩu, cầm một cái nan tre bẻ cong thành vòng tròn cho khách xem độ dẻo. Nan uốn tròn không gãy, thả tay ra lại thẳng.

– Còn sợi xanh trên chiếc này là ai kiểm?

Luyến nhìn sang chị Hiền.

– Chị ấy.

Ông khách hỏi một tháng làng làm được bao nhiêu chiếc. Ông cần năm trăm chiếc mỗi tháng cho chuỗi khách sạn của ông. Luyến lắc đầu.

– Hai trăm. Nhiều hơn thì tôi phải mua nan của người khác, thuê người tôi không biết tay. Tôi đã làm thế một lần rồi.

Ông ta nhìn cô như nhìn một người bán hàng không biết bán hàng, nhưng vẫn để lại danh thiếp, hẹn tháng sau sang làng xem tận nơi.

Gian hàng của làng Phú Vinh ở hội chợ năm nay nhỏ nhất dãy, ba mét nhân ba mét, kẹp giữa một gian bàn ghế gỗ óc chó và một gian gốm sứ Bát Tràng. Nhưng ba ngày, chiều nào cũng hết hàng mẫu. Đèn mắt cáo, đèn lóng đôi, giỏ đựng quần áo đan xoắn. Giá cao gấp đôi hàng mây tre bán ngoài phố, và lần nào khách hỏi vì sao đắt, Luyến cũng lật đáy đèn cho họ coi ba sợi chỉ.

Chiều ngày thứ ba, một bà khách lớn tuổi người Hà Nội cầm chiếc đèn mắt cáo, ngắm rất lâu, rồi nói:

– Kiểu đan này bây giờ ít người làm lắm. Hồi tôi còn bé, ở làng tôi có một bà đan được, mắt cáo đều như in.

– Dạ, người dạy cháu năm nay bảy mươi tư tuổi, bà không đến được. Bà đau tay.

Chị Hiền cúi xuống, giả vờ xếp lại mấy cái giỏ dưới gầm bàn. Luyến thấy vai chị hơi rung. Cô biết chị đang nghĩ gì. Cô cũng đang nghĩ về đúng chuyện đó: ba tháng trước, ở cái sân xi măng nhà chị, sáu trăm chiếc đèn xếp chồng lên nhau như một quả đồi, và sợi chỉ vàng dưới đáy chiếc nào cũng cùng một màu.

— Hết chương 1 —