Hai người

Chương 3: Hai người

Sáng ngày thứ ba, Thượng cung Đỗ thị cho gọi cả Ty Chức tạo ra sân. Thanh Đào đứng giữa sân, trước mặt là ba cái bát sứ trắng, một chậu nước tro, một cuộn chỉ.

Nàng không nói nhiều. Nàng nhúng một sợi chỉ hồng trong kho vào nước tro. Nước tro trong bát chuyển sang màu hồng nhạt ngay, như ai nhỏ vào một giọt máu. Rồi nàng lấy một sợi chỉ hồng nàng tự nhuộm đêm qua bằng vang và phèn chua xin từ nhà bếp, nhúng vào bát thứ hai. Nước vẫn trong.

– Chỉ vang có phèn thì cầm màu, gặp nước tro không ra màu. – Nàng nói. – Chỉ không phèn thì ra màu ngay. Thượng cung có thể cho người thử cả kho.

– Con bé tự nhuộm chỉ thì nó muốn nói gì chẳng được. – Ông Cao lên tiếng, vẫn ôn tồn. – Chỉ của nó phai, ai biết nó đã làm gì với cuộn chỉ ấy.

Lúc ấy, Cao Ngọc Trâm bước ra khỏi hàng thợ thêu.

Nàng đặt lên bàn cạnh ba cái bát sứ một mảnh lụa thêu trời chiều hồng, đã nhạt gần một nửa. Rồi nàng đặt thêm cuộn chỉ bọc giấy dầu mà chú nàng để lại đêm qua.

– Đây là mảnh mẫu của bức hạc múa. – Nàng nói. Giọng nàng run, nhưng không dừng lại. – Phơi cùng ngày, cùng chỗ với mảnh mẫu của Hứa Thanh Đào. Chỉ cùng một kho phát. Cũng phai. Còn cuộn này, Đề điệu đưa cho cháu đêm qua, dặn thêu lại phần trời chiều cho khỏi lộ.

Cả sân im phắc. Ông Cao đứng lặng, mặt tái đi. Ông nhìn cháu gái như nhìn một người lạ.

Thượng cung Đỗ thị cầm cuộn chỉ giấy dầu lên, rút một sợi, nhúng vào bát nước tro thứ ba. Nước vẫn trong.

Chiều hôm ấy, người ta kiểm kho. Gần một nửa số chỉ màu trong kho không có phèn, hoặc có rất ít. Sổ mua phèn ba năm qua ghi đủ, nhưng phèn thật thì không ai tìm thấy. Ông Cao bị giải sang Nội vụ phủ.

Ngọc Trâm không đi theo tiễn chú. Nàng đứng ở hành lang gian phía Tây, nhìn chiếc xe đi khuất qua cổng. Thanh Đào đứng bên cạnh, không nói gì, chỉ đưa cho nàng một chén trà nóng.

– Mẹ tôi, em tôi, giờ sống bằng gì. – Ngọc Trâm nói, như hỏi chính mình.

– Bằng mười ngón tay của cô. – Thanh Đào đáp. – Cô thêu hạc đẹp hơn tôi. Tôi nói thật đấy.

Còn mười bảy ngày tới lễ thọ. Không ai thêu kịp hai bức bình phong lớn bằng chỉ mới. Thượng cung Đỗ thị gọi cả hai lên, hỏi có cách gì không.

Hai người nhìn nhau. Rồi Thanh Đào nói trước.

– Gộp làm một, thưa Thượng cung. Tháo phần trời chiều của bức hạc, tháo phần cánh sen của bức sen, thêu lại bằng chỉ có phèn. Đặt hai tấm cạnh nhau thành một bình phong bốn cánh. Đầm sen ở dưới, hạc bay ở trên.

– Hạc từ đầm sen bay lên trời chiều. – Ngọc Trâm nói tiếp, giọng nhỏ. – Thành một bức.

Mười bảy ngày ấy, gian thêu phía Đông và gian phía Tây mở thông cửa. Hai người ngồi hai đầu khung, đêm nào cũng thêu tới canh ba. Thanh Đào nhuộm chỉ, đưa lên lưỡi thử từng mẻ. Ngọc Trâm dạy nàng cách đi kim kiểu cung đình, mũi nhỏ như hạt vừng, nhìn gần không thấy đường chỉ. Thanh Đào dạy Ngọc Trâm cách thêu nước đầm theo kiểu làng Vạn, đi kim xiên, để mặt nước nhìn như đang gợn.

Ngày lễ thọ, bức bình phong bốn cánh được dựng ở điện Trường Lạc. Nắng sớm lọt qua song cửa, rọi lên mặt lụa. Trời chiều trên cánh hạc hồng thắm, cánh sen dưới đầm hồng phấn, không một sợi nào xám. Thái hậu chống gậy bước lại gần, đưa tay chạm vào chỗ mặt nước gợn dưới chân con cò, rồi chạm lên cánh con hạc đầu đàn, mũi kim nhỏ tới mức đầu ngón tay bà lướt qua mà không vướng. Bà đứng nhìn rất lâu, rồi hỏi ai thêu. Thượng cung tâu cả hai tên.

Thái hậu hỏi mỗi người muốn được thưởng gì. Bà nói có thể chọn vào hầu bên cạnh bà, hoặc chọn một chức trong Ty Chức tạo.

Thanh Đào xin được coi việc nhuộm chỉ. Ngọc Trâm xin được ở lại gian thêu phía Tây, thêu tiếp.

Từ đó về sau, mỗi cuộn chỉ màu xuất khỏi kho Ty Chức tạo đều có một mẩu giấy nhỏ buộc ở đầu cuộn, ghi ngày nhuộm, ghi số nước phèn, và một chữ ký. Thợ thêu mới vào nghề hay thắc mắc vì sao bà coi kho nhuộm cứ phải đưa từng mẻ chỉ lên lưỡi.

Còn ai hỏi vì sao bức hạc múa trong điện Trường Lạc có một đầm sen ở dưới, thì người ta kể cho nghe chuyện hai người thêu.

— Hết —