Thanh Đào

Chương 1: Thanh Đào

Hứa Thanh Đào đưa sợi chỉ hồng lên đầu lưỡi, chạm nhẹ một cái.

Nhạt. Không chát.

Nàng nhíu mày, lấy thêm một sợi khác trong cuộn, chạm lần nữa. Vẫn nhạt. Sợi chỉ tơ nhuộm vang hồng, mềm và bóng, nhìn bằng mắt thì không chê được chỗ nào. Nhưng lưỡi nàng thì biết.

Ở làng Vạn ven sông Vân, nơi nàng sinh ra, đàn bà con gái nhà nào cũng thêu, cũng nhuộm. Mẹ nàng dạy nàng từ năm sáu tuổi: chỉ nhuộm gỗ vang thì phải ngâm nước phèn chua mới cầm màu. Không có phèn, phơi nắng ba hôm là bạc. Mà thử xem có phèn hay không thì dễ lắm, chỉ cần đưa lên lưỡi. Có phèn thì chát, chát như ngậm vỏ chuối xanh.

Nàng ngồi giữa gian thêu phía Đông của Ty Chức tạo, trước khung thêu lớn căng tấm lụa trắng ngà dài sáu thước. Đó là bức bình phong mừng lễ thọ sáu mươi của Thái hậu. Nàng đã thêu bốn mươi ngày: một đầm sen ở làng Vạn, sen hồng sen trắng, lá xanh, có con cò đứng một chân dưới gốc. Còn hai mươi ngày nữa là lễ thọ.

Nàng vào kinh được hai năm, theo đợt tuyển thợ thêu các trấn. Hôm lên đường, mẹ nàng gói cho một bọc cơm nắm muối vừng, một nắm phèn chua, và cây kim đồng đã mòn đầu mà bà dùng ba mươi năm. Mấy tháng đầu ở Ty Chức tạo, người ta cười nàng vì giọng quê, vì nàng ngồi xổm mà thêu, vì nàng đi kim xiên kiểu làng Vạn chứ không đi kim thẳng kiểu cung đình. Có người còn đặt cho nàng cái tên con bé liếm chỉ, vì thấy nàng hay đưa chỉ lên lưỡi. Nàng không cãi. Nàng chỉ thêu. Tới khi Thượng cung cần một bức đầm sen cho lễ thọ Thái hậu, bà đi khắp các gian, xem các mẫu, rồi dừng lại trước khung của nàng rất lâu, chỉ vào mặt nước gợn trong bức thêu nhỏ và hỏi ai dạy nàng thêu nước như thế. Nàng đáp: mẹ con, thưa bà, ở quê con ai cũng thêu nước như vậy, vì ngày nào cũng nhìn sông.

Theo lệ, mỗi bức thêu dâng lên Thái hậu phải phơi một mảnh mẫu trên mái điện bảy ngày, xem có phai màu hay không. Mảnh mẫu của nàng phơi từ hôm kia.

Sáng nay, Thượng cung Đỗ thị cho người gọi nàng lên mái. Mảnh mẫu thêu cánh sen của nàng, sau ba ngày nắng, đã chuyển từ hồng phấn sang một màu xám bạc như tro bếp.

– Chỉ phát cho ngươi là chỉ vang hồng thượng hạng. – Thượng cung nói, giọng lạnh. – Phai thế này là ngươi đã tráo chỉ. Bán chỉ tốt ra ngoài, thay chỉ rẻ vào.

– Thưa Thượng cung, nô tì chỉ dùng chỉ được phát. – Thanh Đào đáp. – Cả cuộn vẫn còn đây.

– Ty Chức tạo phát chỉ hai mươi năm, chưa cuộn nào phai. – Một giọng đàn ông nói xen vào.

Đó là ông Cao Bá Thiện, Đề điệu Ty Chức tạo, người giữ kho chỉ và duyệt mọi đơn mua tơ, mua phẩm nhuộm. Ông ta đứng sau lưng Thượng cung, tay chắp sau lưng, giọng ôn tồn như người làm chứng bất đắc dĩ.

– Con bé quê mùa, thấy tơ tốt thì tham. – Ông ta nói tiếp. – Thượng cung xét cho.

Thượng cung cho Thanh Đào ba ngày. Ba ngày nữa nếu không giải thích được, nàng bị đuổi khỏi Ty Chức tạo, đánh hai mươi trượng, bồi thường cuộn chỉ. Bức bình phong sẽ giao cho người khác thêu lại.

Người khác ấy, ai cũng biết, sẽ là Cao Ngọc Trâm, cháu gái ông Đề điệu, đang thêu bức hạc múa ở gian phía Tây.

Giờ thì Thanh Đào ngồi trước cuộn chỉ, lưỡi còn nhạt vị. Cuộn chỉ này không có phèn. Nàng không tráo nó. Nàng đã nhận nó từ tay người coi kho, cùng ngày với tất cả thợ thêu khác.

Nếu cuộn của nàng không có phèn, thì cuộn của những người khác cũng thế.

Nàng đứng dậy, nhìn sang gian phía Tây. Qua khe cửa, nàng thấy Cao Ngọc Trâm đang ngồi trước khung thêu, cúi đầu, tay cầm một sợi chỉ hồng, mắt nhìn chằm chằm vào nó, không động đậy.

— Hết chương 1 —