Ruộng của ông Chín

Chương 2: Ruộng của ông Chín

Ngày 9 tháng 10.

Hai ngày nay tôi vẽ.

Nói thì không ai nghe, vì con Lựu nói lắp, và vì người ta đã quen không nghe con Lựu. Nên tôi vẽ. Tôi lấy than củi vẽ lên tấm ván cũ dựng ở đầu xóm, chỗ người ta hay ngồi uống trà. Vẽ con rầy cánh ngắn, con rầy cánh dài. Vẽ cái gốc lúa ngập nước, rầy bu ở dưới. Vẽ cái gốc lúa ruộng khô, rầy thưa. Vẽ con vịt.

Tôi biết ba việc có thể làm ngay, không cần huyện, không cần thuốc.

Một, rút nước. Rầy nâu ưa chỗ ẩm ở gốc lúa. Tháo cạn ruộng vài ngày, cho nắng rọi tới gốc, rầy sẽ thưa bớt. Lúa đang làm đòng thì không thể để khô lâu, nhưng vài ngày thì chịu được.

Hai, đèn bẫy. Không cần mỗi nhà một cây, chỉ cần đặt ở những góc ruộng nặng nhất, vào những đêm lặng gió.

Ba, vịt. Ông Sáu Lành ở ấp trên có bầy vịt chạy đồng gần năm trăm con, đang lùa dọc kênh kiếm ăn ruộng gặt. Vịt lùa xuống ruộng lúa thì mổ rầy ở gốc. Nhưng vịt cũng giẫm lúa, mổ đòng. Phải lùa lẹ, đi một lượt rồi lên, không để nó đứng lâu.

Người ta đứng coi tấm ván, cười, rồi đi.

Ngày 10 tháng 10.

Ông Chín Mẫn tới nhà.

Tôi tưởng ông tới mắng. Ông là tổ trưởng, ông chịu trách nhiệm với tập đoàn về ruộng của tổ. Rút nước ruộng tập đoàn mà không có lệnh là chuyện lớn.

Ông ngồi trên bộ ván, uống nước trà má Lựu rót, lâu lắm mới nói:

– Tao coi cái hình mầy vẽ rồi. Mầy học ở đâu?

Tôi lắp bắp. Không phải giả. Cái lưỡi của con Lựu không chịu chạy theo cái đầu của tôi.

– Con... nghe... trên... trường...

– Trường nào dạy con Lựu?

Tôi im. Ông nhìn tôi rất lâu. Rồi ông nói một chuyện mà tôi không ngờ.

Ruộng của tập đoàn tổ bốn có mười hai công. Ruộng nặng nhất là khoảnh sát kênh, đã cháy hai vòng. Khoảnh đó trước khi vô tập đoàn là ruộng nhà ông Chín, ông cha để lại. Ông không được quyết chuyện tháo nước trên ruộng tập đoàn, nhưng ông được quyết cái cống bờ bao nhà ông, vì cái cống đó ông tự đắp.

– Tao tháo khoảnh đó. – Ông nói. – Ba ngày. Mầy coi đi. Nếu lúa chết thì tao chịu, mầy khỏi nói gì.

Ngày 13 tháng 10.

Khoảnh ruộng của ông Chín khô được ba ngày. Tôi lội ra coi mỗi sáng. Vạch gốc lúa, đếm rầy trên mười khóm, ghi vô vở. Ngày đầu tám chục con một khóm. Ngày thứ hai năm chục. Ngày thứ ba còn chừng hai chục.

Ruộng bên cạnh, không tháo nước, vòng cháy rầy lan ra thêm một sải tay.

Ông Chín đứng trên bờ coi tôi đếm. Ông không biết tôi đếm gì, nhưng ông nhìn vòng cháy bên kia và vòng cháy bên này không lan.

Chiều đó ông đi lên ấp trên kiếm ông Sáu Lành.

Ngày 15 tháng 10.

Bầy vịt xuống ruộng lúc tờ mờ sáng. Năm trăm con vịt chạy đồng, tiếng kêu ầm ĩ như chợ. Ông Sáu Lành cầm cây sào có buộc túm lá dừa khô ở đầu, lùa một hàng thẳng băng từ đầu ruộng tới cuối ruộng, không cho con nào đứng lại. Vịt cúi đầu mổ lia lịa vô gốc lúa. Tôi đi theo sau, vạch gốc ra coi. Rầy thưa hẳn.

Đổi lại, tập đoàn phải trả ông Sáu Lành ba giạ lúa, và cho bầy vịt ăn ké ruộng gặt sau này. Ông Chín ký giấy nợ, bằng tên ông.

Tối đó, sáu nhà trong xóm mang đèn hột vịt ra cắm ở góc ruộng. Má Lựu là một trong sáu nhà. Trong nhà tối om. Má ngồi trên ván, quạt cho thằng Tư ngủ, không than một tiếng.

— Hết chương 2 —