Con dấu vuông, con dấu tròn

Chương 2: Con dấu vuông, con dấu tròn

Sáng hôm sau, Thục Nghi mượn áo của Tiểu Đào, vấn tóc kiểu đầy tớ, xách giỏ ra chợ phố Đông.

Lò gạo Tô Ký nằm cuối dãy, cửa trước chất bao tải cao ngang đầu người. Bà chủ là một người đàn bà béo, giọng sang sảng, tay lúc nào cũng cầm cái đấu gỗ.

– Phủ Thị lang à? Có chứ, mối quen ba năm rồi. – Bà chủ vừa xúc gạo vừa nói. – Tháng ba bận, mỗi bận tám thạch thôi, cô em. Lấy loại tám mươi lăm văn.

– Bốn thạch? – Thục Nghi hỏi lại. – Không phải mười hai thạch sao?

– Tám thạch là đủ cả phủ ăn mười ngày rồi. Mười hai thạch thì nuôi lính à? – Bà chủ cười ồ.

Thục Nghi rút trong giỏ ra một tờ biên nhận nàng đã lén chép lại, chỉ vào con dấu đỏ ở góc.

– Bà xem giúp, đây có phải dấu của Tô Ký không?

Bà chủ cầm lên, nheo mắt, rồi đặt xuống quầy cái cộp.

– Dấu nhà tôi tròn, khắc chữ Tô ở giữa, bà nội tôi để lại. Cái này vuông. Ai khắc bậy dấu nhà tôi thế này?

Nàng đi thêm bốn cửa hàng nữa. Tiệm dầu, tiệm than, tiệm nến, tiệm đường. Chỗ nào cũng thế: số lượng thật ít hơn sổ, giá thật thấp hơn sổ, dấu trên biên nhận là dấu giả. Tới tiệm nến, ông chủ già còn nói thêm một câu mà nàng nhớ mãi:

– Ông Khâu quản gia nhà cô hào phóng lắm. Tết nào cũng biếu tôi một cân trà, nhờ tôi đừng kể với ai là nhà cô mua ít.

Trên đường về, Thục Nghi rẽ qua chùa Thanh Lương trên đồi. Nàng nhớ mang máng mùa thu năm ngoái, phu nhân Đàm thị lên chùa ở mười ngày làm lễ cầu siêu cho mẹ đẻ. Nàng xin sư cô giữ sổ khách cho xem. Sư cô lật một lúc, chỉ vào một dòng: "Đàm thị, phu nhân phủ Thị lang, từ mồng năm tới rằm tháng Tám, ở phòng khách phía Tây."

Thục Nghi nhẩm lại sổ của Khâu Tam. Mồng chín tháng Tám: phu nhân rút tám mươi lạng, ký nhận tại kho. Mười hai tháng Tám: phu nhân rút một trăm lạng, ký nhận tại kho.

Đích mẫu đang ngồi tụng kinh trên đồi, cách phủ hai mươi dặm đường, thì không thể nào xuống kho ký nhận bạc.

Nàng về tới phủ khi trời đã xế chiều. Ở cổng sau, Phương di nương đứng chờ, mặt trắng bệch.

– Con đi đâu cả ngày? – Bà kéo nàng vào gian bếp nhỏ, đóng cửa lại. – Tiểu Đào nói con ra chợ hỏi giá gạo. Con định làm gì?

Thục Nghi nhìn mẹ. Nàng đã nghĩ suốt đường về, và giờ thì nàng quyết định hỏi thẳng.

– Mẹ ơi, than sưởi trong phòng mẹ mùa đông năm ngoái là than gì?

Phương di nương khựng lại.

– Than hoa, loại tốt. – Thục Nghi tự trả lời. – Trong khi phòng các di nương khác đốt than đá, khói đen cả trần. Còn tấm lụa Hàng Châu mẹ may áo tết, phủ không phát lụa ấy cho di nương. Ai cho mẹ?

Bà im lặng rất lâu. Ngoài sân, tiếng gia nhân quét lá xào xạc.

– Khâu Tam. – Cuối cùng bà nói, giọng khàn. – Hai năm trước, mẹ thấy sổ gạo có gì đó không đúng, mẹ hỏi hắn một câu. Từ đó hắn biếu mẹ than, biếu lụa. Mẹ không lấy bạc. Mẹ chỉ im lặng.

– Mẹ im lặng hai năm. – Thục Nghi nói. – Và bây giờ người ta sắp đuổi phu nhân đi vì những đồng bạc hắn lấy.

– Phu nhân chưa từng tử tế với mẹ con mình một ngày nào! – Bà gắt, rồi lại hạ giọng, nghe như van. – Nghi, con nghĩ đi. Mẹ cầm chìa khóa, con sẽ được gả vào nhà tử tế, không phải làm vợ lẽ như mẹ.

Thục Nghi nắm lấy hai bàn tay mẹ, những bàn tay đã gẩy bàn tính suốt bốn mươi năm.

– Mẹ ơi, nếu phu nhân bị đuổi, người cầm chìa khóa không phải mẹ đâu. Lão phu nhân già rồi, cha thì không hiểu sổ sách. Người cầm chìa khóa thật sẽ là Khâu Tam. Hắn đã lấy một ngàn lạng mà không ai biết. Mẹ thử nghĩ, khi không còn phu nhân, hắn sẽ lấy bao nhiêu nữa? Và đến lúc hắn cần một người để đổ tội tiếp theo, mẹ nghĩ hắn sẽ chọn ai?

Phương di nương không trả lời. Bà rút tay ra, ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh bếp lò, nhìn ngọn lửa liếm lên đáy nồi.

– Tối nay mẹ gói hết những gì hắn biếu lại. – Thục Nghi nói. – Sáng mai, trước khi con mở miệng, mẹ tự mang lên trình lão phu nhân. Người tự nói ra thì là người ngay. Người bị bắt ra thì là đồng phạm.

— Hết chương 2 —