Gạo tẻ, mười hai thạch

Chương 1: Gạo tẻ, mười hai thạch

"Ngày mồng hai tháng Ba. Gạo tẻ mười hai thạch, giá một trăm hai mươi văn một đấu. Mua ở lò gạo Tô Ký phố Đông. Quản gia Khâu Tam ký nhận."

Ôn Thục Nghi đọc dòng ấy lần thứ ba, rồi gẩy bàn tính. Tiếng hạt gỗ lách cách trong đêm khuya nghe rõ tới mức con mèo mướp nằm trên bậu cửa cũng vểnh tai.

Mười hai thạch là một trăm hai mươi đấu. Một trăm hai mươi văn một đấu. Tính ra mười bốn lạng bốn tiền bạc cho một lần mua gạo. Nghe thì không nhiều. Nhưng sổ ghi phủ Thị lang mỗi tháng mua gạo ba lần, ba năm nay chưa tháng nào khác.

Nàng nhớ rất rõ giá gạo ở chợ phố Đông, vì tháng nào nàng cũng ra chợ cùng a hoàn Tiểu Đào mua chỉ thêu. Gạo tẻ ngon nhất, hạt dài như móng tay út, cũng chỉ tám mươi lăm văn một đấu.

– Tiểu thư còn chưa ngủ sao? – Tiểu Đào vén rèm, tay bưng chén chè đậu xanh đã nguội ngắt. – Mai là ngày lão phu nhân hỏi tội phu nhân rồi. Tiểu thư lo chuyện người ta làm gì.

Thục Nghi không trả lời. Nàng lật sang trang khác.

Chuyện bắt đầu từ năm hôm trước. Đích tỷ Ôn Thục Hoa sắp gả vào phủ Tuần phủ, lão phu nhân sai mở rương bạc hồi môn để sắm sửa. Rương trống một nửa. Ba ngàn lạng bạc dành dụm suốt mười năm chỉ còn một ngàn hai. Quản gia Khâu Tam quỳ trước sân, khóc lóc dâng sổ lên, chỉ vào từng dòng: phu nhân rút năm mươi lạng, phu nhân rút tám mươi lạng, phu nhân rút một trăm lạng. Dưới mỗi dòng có chữ ký của phu nhân Đàm thị.

Ai trong phủ cũng biết em trai phu nhân, Đàm cữu gia, mê đánh bạc. Năm ngoái cậu ta còn bị người ta đuổi tới tận cổng phủ đòi nợ.

Lão phu nhân giận tới mức ném vỡ chén trà, rồi ra lệnh: ba ngày sau, trước mặt cả họ, phu nhân phải giải thích từng đồng. Không giải thích được thì giao chìa khóa kho, giao quyền quản nhà.

Và người sẽ nhận chìa khóa ấy, cả phủ đều đoán, là Phương di nương. Mẹ ruột của Thục Nghi.

Phương di nương là con gái một nhà buôn vải ở bến sông. Năm mười sáu tuổi bà được nạp vào phủ làm thiếp, mang theo một cái bàn tính gỗ mun đã mòn nhẵn và một cái đầu tính toán còn nhanh hơn bàn tính. Bà dạy Thục Nghi gẩy bàn tính từ năm bảy tuổi, dạy cách nhìn một tấm vải là biết dệt ở đâu, nhìn một quyển sổ là biết người ghi có thật thà không. Mười mấy năm nay, phu nhân Đàm thị chưa từng cho bà đụng vào sổ sách trong nhà. Thục Nghi lớn lên dưới cái nhìn lạnh của đích mẫu, ăn cơm ở bàn dưới, mặc lại áo cũ của đích tỷ.

Chiều nay, mẹ nàng đã nắm tay nàng ở hành lang, nói nhỏ:

– Nghi à, mấy hôm nay con đừng đi đâu. Đừng nói gì. Chuyện này không liên quan tới mẹ con mình.

Lúc ấy Thục Nghi đã gật đầu. Bây giờ, ngồi trước quyển sổ, nàng thấy cái gật đầu ấy nặng như đá.

Gạo một trăm hai mươi văn, chợ bán tám mươi lăm. Dầu thắp đèn ghi hai trăm văn một cân, chợ bán một trăm bốn mươi. Than củi, nến sáp, đường phèn, vải bông cho gia nhân, món nào cũng đắt hơn giá chợ chừng ba phần. Nàng gẩy bàn tính tới canh tư, cộng lại ba năm, chênh lệch gần một ngàn lạng.

Một ngàn lạng ấy không nằm ở những dòng "phu nhân rút". Nó nằm lẩn trong gạo, trong dầu, trong than, trong những thứ không ai thèm nhìn.

Thục Nghi đặt bàn tính xuống, nhìn ra cửa sổ. Trời đã ngả màu xám tro. Nàng biết mình vừa tìm ra một thứ có thể cứu đích mẫu. Nàng cũng biết, chỉ cần nàng đóng quyển sổ lại, đi ngủ, thì ba ngày sau mẹ nàng sẽ cầm chìa khóa kho.

Nàng ngồi như thế cho tới khi gà gáy.

— Hết chương 1 —