Sổ gác của ba

Chương 3: Sổ gác của ba

Trong thùng đạn có ba thứ.

Một bìa nhựa đựng giấy tờ: hợp đồng thuê mặt nước với xã, còn hạn tới năm sau nữa, giấy xác nhận đăng ký nuôi trồng, sơ đồ vị trí bè có chữ ký cán bộ, và cái biên nhận đóng tiền thuê năm ngoái. Bè nằm đúng vị trí, cách luồng chạy tàu hơn bốn chục mét. Ba kẹp từng tờ bằng kẹp sắt, ghi ngày bằng bút bi xanh ở góc.

Một xấp hình cũ của ba hồi đi lính.

Và một cuốn sổ bìa cứng, bìa màu nâu, gáy đã bung chỉ.

Tui mở ra, tưởng sổ chi tiêu.

Trang đầu ba ghi: "Ngày 2 tháng 6. Hai giờ sáng. Sà lan xuống." Rồi giờ đi, giờ về. Rồi: "Vỏ sắt, sơn xanh, cabin trắng." Rồi bốn chữ số cuối trên mạn sà lan. Trùng với bốn chữ số tui chép trong cuốn sổ mười hai ngàn của tui.

Ba ghi từ tháng sáu tới tháng chín năm ngoái. Bốn mươi mốt đêm. Có đêm ghi thêm: "Bờ nhà Tư Gừng nứt thêm một tấc." Có đêm ghi: "Cá lồng một chết hai ký. Nước đục." Không có tọa độ, ba không xài điện thoại thông minh. Nhưng ba vẽ tay. Một sơ đồ khúc sông, có cây gòn đầu cù lao, có cái cột điện cao thế bên bờ kia, có mấy cái phao đỏ của mỏ cát. Ba lấy cây gòn với cột điện làm hai điểm ngắm, vẽ đường thẳng, đánh dấu chỗ sà lan đậu bằng một dấu chéo. Hồi trên đơn vị, tụi tui gọi cách đó là giao hội. Ba biết. Ba học cái đó trước tui hai chục năm.

Dòng cuối cùng ghi ngày 12 tháng 9, hai ngày trước khi ba mất: "Đủ rồi. Mai qua xã."

Ba không kịp qua.

Tui ngồi ở mép giường tới khuya. Rồi tui mở sổ của tui, chép tọa độ của sáu dấu chéo ba vẽ, quy đổi theo hai điểm ngắm. Sáu dấu chéo của ba nằm chồng lên tám chấm của tui. Cùng một chỗ, hai năm liền, ngoài khung mỏ sáu trăm mét.

Ngày 20 tháng 4.

Lên xã với má. Đưa bìa giấy tờ. Cán bộ địa chính đối chiếu sơ đồ, xác nhận bè đúng vị trí, đơn phản ánh không có cơ sở.

Rồi tui đặt hai cuốn sổ lên bàn. Cuốn bìa nâu của ba, cuốn mười hai ngàn của tui. Kèm một tờ tui vẽ lại bằng bút chì: khung mỏ bốn điểm, sáu dấu chéo, tám chấm, vệt sạt bờ nhà Tư Gừng. Kèm cái thẻ nhớ có hình.

Anh cán bộ coi lâu lắm. Ảnh nói việc này không thuộc thẩm quyền xã, ảnh sẽ báo lên, báo cả bên cảnh sát đường thủy. Ảnh hỏi tui có dám ký tên vào đơn không. Tui ký. Má cũng ký.

Ngày 7 tháng 5. Một giờ ba mươi khuya.

Sà lan xuống. Tui nhắn tin vào số điện thoại anh cán bộ cảnh sát đường thủy để lại, gửi tọa độ, gửi tấm hình chụp lúc một giờ ba mươi hai. Rồi tui ngồi đầu bè, không bơi ra.

Hai giờ mười lăm, có ca nô chạy từ phía hạ nguồn lên, đèn xanh đỏ. Ca nô áp vô mạn sà lan. Có tiếng loa. Máy hút tắt.

Lần đầu tiên trong hai tháng, khúc sông im tới mức tui nghe được tiếng cá đớp mồi đêm trong lồng.

Ngày 21 tháng 5.

Chú Bảy đem qua tờ báo của tỉnh, có tin đình chỉ hoạt động một sà lan khai thác ngoài phạm vi giấy phép, lập biên bản, chuyển hồ sơ. Không nêu tên ai. Không cần.

Thằng xăm tay bị mời lên xã vì vụ chặt dây neo, ký biên bản, phải bồi thường sợi dây với cái thùng thức ăn. Bốn trăm tám chục ngàn. Nó trả bằng tiền lẻ, không nhìn tui.

Ông Năm Quờn cho người nhắn má: nợ thức ăn trả hết trong tháng này, không thì làm đơn ra tòa. Tui qua hợp tác xã bên kia sông mua thức ăn, trả tiền mặt, rẻ hơn ba trăm đồng một ký. Tui với má ngồi tính: bán đợt cá lồng hai với lồng ba, cộng tiền tui để dành hai năm phụ cấp, trả được bốn chục. Còn ba mốt triệu bốn, xin khất ông Năm ba tháng, có giấy viết tay, có người làm chứng. Ổng không chịu thì ra tòa, tui đi. Ổng chịu.

Ngày 3 tháng 6.

Bờ nhà Tư Gừng, xã cho người xuống cắm cọc tre, đổ bao cát, tạm thời.

Cân thử mười con lồng ba: năm lạng mốt.

Tối, ngồi chép lại tọa độ của ba vào trang cuối cuốn sổ bìa nâu, ngay dưới dòng "Mai qua xã". Tui ghi thêm một dòng bằng bút bi xanh, giống màu mực của ba:

"Ngày 20 tháng 4. Đã qua xã. Tỏ."

Rồi tui cất cuốn sổ vào thùng đạn, khóa lại. Đêm nay tới lượt tui gác.

— Hết —