Sáu viên sỏi

Chương 1: Sáu viên sỏi

Thằng Khoan chạy đến vòng thứ hai thì dừng lại, cúi gập người, hai tay chống gối, thở như cái ống bễ thủng.

Tôi bấm dừng đồng hồ. Ba phút mười hai giây cho năm trăm mét. Sân trường của chúng tôi nhỏ, một vòng quanh sân dài hai trăm năm mươi mét, bài kiểm tra chạy bền của nam lớp Mười là một nghìn năm trăm mét, tức là sáu vòng. Mức đạt tôi đặt ra từ nhiều năm là dưới chín phút. Khoan mới chạy được một phần ba quãng đường, và đã hết hơi.

– Em nghỉ đi. – Tôi nói. – Thứ Năm thầy cho em kiểm tra lại.

Khoan không nghỉ. Nó đứng thẳng lên, mặt đỏ tía, mồ hôi chảy ròng ròng trên cái cổ ngấn mỡ, nhìn tôi.

– Thầy cho em chạy tiếp. Em đi bộ cũng được, nhưng em chạy tiếp.

Tôi dạy thể dục ở trường cấp ba này hai mươi tám năm. Trường nằm lưng chừng đồi ở phường Cam Đường, Lào Cai, sau lưng là đồi thông, trước mặt là thung lũng sông Hồng, mùa đông sương mù dày đến mức đứng ở cột cờ không nhìn thấy dãy nhà đối diện. Hai mươi tám năm, tôi đã thấy đủ kiểu học trò ghét chạy bền. Đứa giả đau bụng. Đứa xin giấy bác sĩ. Đứa chạy được hai vòng rồi đi bộ, cười hì hì. Chưa đứa nào xin chạy tiếp khi đã hết hơi.

Khoan học lớp 10A3. Môn nào nó cũng chín, chín rưỡi. Toán thì giải nhì cấp tỉnh hồi lớp Chín. Nó nặng chín mươi hai ký, cao một mét bảy mươi hai, đi đứng chậm chạp, nói năng nhỏ nhẹ. Giờ thể dục, nó luôn đứng cuối hàng.

Theo quy định, môn Thể dục được đánh giá bằng nhận xét, đạt hoặc chưa đạt. Học sinh chưa đạt môn này thì dù các môn khác điểm cao đến mấy cũng không được xếp loại học lực tốt cuối năm. Mẹ Khoan bán bún ở chợ Cốc Lếu, đã lên trường gặp tôi một lần từ tháng Mười. Chị không nói nhiều, chỉ bảo: "Thầy ơi, cả nhà em chỉ trông vào cái giấy khen của cháu." Rồi chị để lại một túi bún khô, tôi đuổi theo trả mà không kịp.

Cuối giờ hôm ấy, tôi gọi Khoan lại, ngồi ở bậc tam cấp nhà đa năng.

– Thầy hỏi thật. Em có bệnh gì không? Tim, phổi, khớp?

– Dạ không ạ.

– Học sinh thừa cân nặng có thể làm đơn, nhà trường cho kiểm tra bằng bài đi bộ nhanh thay cho chạy bền. Đi bộ một nghìn năm trăm mét, dưới mười lăm phút là đạt. Thầy làm giấy cho em, mẹ em ký là xong.

Khoan lắc đầu, nhanh đến mức tôi ngạc nhiên.

– Em không đi bộ đâu thầy. Em chạy.

– Còn bốn tuần nữa là kiểm tra học kỳ. Với sức em bây giờ…

– Em tập thêm. Chiều nào em cũng tập. – Khoan ngừng một chút, nhìn ra phía góc sân, nơi có cái ghế đá dưới gốc hoa ban. – Thầy cho em nhờ bạn Nhự đếm vòng giúp em được không ạ?

Tôi nhìn theo. Trên cái ghế đá dưới gốc hoa ban, Nhự ngồi một mình, chân phải duỗi thẳng, đầu gối bọc một cái nẹp gối màu đen to tướng. Cái nạng nhôm dựng bên cạnh.

Nhự học 10A5. Năm lớp Chín, con bé vô địch giải chạy việt dã học sinh toàn tỉnh, cự ly ba nghìn mét, bỏ xa người về nhì gần một phút. Tôi đã đi xem. Nó chạy như con hoẵng trên sườn đồi, tóc buộc đuôi ngựa vung vẩy, nước da bánh mật của đứa trẻ lớn lên ở bản trên Sa Pa. Đầu năm lớp Mười, trường định cho nó vào đội tuyển điền kinh, tôi là người huấn luyện. Rồi tháng Chín, một buổi tập trên đường đồi, nó trượt chân trên lớp sỏi ướt, ngã, đứt dây chằng chéo gối phải. Bác sĩ bảo phải mổ, mà muốn mổ thì phải chờ gối hết sưng, tập phục hồi trước, rồi xếp lịch ở bệnh viện dưới Hà Nội.

Từ đó, giờ thể dục nào nó cũng ngồi trên ghế đá, nhìn các bạn chạy. Không nói với ai. Có lần tôi thấy nó ngồi nguyên ở đó sau khi cả lớp đã về, đến khi bác bảo vệ ra đóng cổng.

Hôm ấy tôi ra ngồi cạnh nó. Hai thầy trò nhìn sương bò dần lên từ thung lũng, nuốt mất mái nhà dãy C.

– Gối còn đau không em?

– Không đau mấy ạ. – Nhự nói. – Chỉ là không tin nó nữa. Bước xuống bậc thang cũng sợ nó lỏng ra.

– Mổ xong, tập đủ, nhiều người chạy lại được như cũ.

– Thầy nói như bác sĩ. – Con bé cười nhạt. – Bác sĩ cũng bảo vậy. Nhưng mổ xong, tập đi bộ ba tháng, chạy chậm ba tháng nữa. Lúc đấy giải tỉnh năm nay xong rồi. Mà em chạy là để làm gì, nếu không có ai chờ mình ở vạch đích.

Tôi không biết trả lời thế nào. Hai mươi tám năm dạy thể dục, tôi biết cách băng một cái cổ chân trật khớp, nhưng không biết cách băng một câu như thế. Tôi chỉ ngồi đó với nó cho đến khi bác bảo vệ ra lắc chùm chìa khóa.

– Em hỏi bạn ấy chưa? – Tôi hỏi Khoan.

– Em hỏi rồi. Bạn ấy bảo hỏi thầy.

Chiều thứ Hai tuần sau, năm giờ, sân trường vắng. Sương đã bắt đầu bò lên từ thung lũng. Khoan đứng ở vạch xuất phát, mặc bộ đồ thể dục rộng thùng thình. Nhự đứng ở góc sân phía nhà đa năng, chống một cái nạng, tay kia cầm một cái túi vải nhỏ.

Con bé thò tay vào túi vải, lấy ra một nắm sỏi. Sỏi suối, tròn, nhẵn, màu xám xanh, to cỡ đầu ngón tay cái. Nó đếm, bỏ đúng sáu viên vào túi quần bên trái.

– Ông em ngày xưa dạy em đếm vòng như thế này. – Nhự nói, không nhìn tôi, như nói với chính mình. – Hồi em mới tập chạy quanh ruộng bậc thang. Mỗi vòng chuyển một viên từ túi trái sang túi phải. Túi trái hết sỏi là xong. Không cần nhớ số, chỉ cần nhớ chạy.

Tôi bấm đồng hồ. Khoan chạy.

— Hết chương 1 —