Đôi dép trong tay

Chương 1: Đôi dép trong tay

Thằng nhỏ đứng ngoài hiên quán tôi, tay cầm đôi dép, chân đỏ lừ đất bazan, hỏi một câu mà mười mấy năm mở quán tôi chưa nghe ai hỏi.

– Bà ơi, con chẻ củi đổi một góc bếp được không?

Tôi nhìn đôi dép. Dép cao su cắt từ lốp xe bò, quai buộc lạt. Nó không mang vì sợ mòn. Nó đi chân đất ba ngày đường từ bên kia đèo Gió, tới chân núi Thiên Đàm mới định xỏ dép vô cho đàng hoàng.

– Mi tên chi?

– Dạ, Lục Văn Sáo. Nhà con đốt than ở xóm Lò.

– Chẻ củi thì được. – Tôi nói. – Nhưng quán ta có luật. Vô đây thì kiếm treo vách, chuyện để ngoài cửa. Mi có kiếm không?

Nó ngẩn ra, rồi lắc đầu, rồi đưa tay vỗ vô con dao rựa giắt sau lưng.

– Cái ni có tính không bà?

Tôi chỉ cái đinh trên vách. Nó treo con rựa lên, ngay cạnh thanh kiếm vỏ bọc da cá đuối của một cậu ấm nhà buôn ở cửa biển. Hai món treo cạnh nhau, trông như con gà ri đứng cạnh con công. Tôi cười, dẫn nó ra sau bếp.

Quán Gốc Sung của tôi có chín phòng với một gian dưới trải chiếu. Ngày thường thì vắng, khách chỉ là mấy người hái thuốc, mấy tay buôn sừng nai đi ngang. Nhưng ba năm một lần, mùng Mười tháng Ba, Thiên Đàm Tông mở cổng núi thử linh căn cho trẻ từ mười hai tới mười sáu tuổi. Những ngày đó, quán tôi không còn chỗ đặt chân. Người ta tới từ mọi ngả, có nhà đi thuyền, có nhà cưỡi ngựa, có nhà như thằng Sáo, đi bộ ba ngày, đôi dép cầm tay.

Năm nay, nguyên tầng trên do một người thuê trọn: ông Lương Đình Phiệt, chủ mười hai chiếc ghe muối ở cửa biển Sa Kỳ. Ông dắt theo con trai là Lương Khánh Đức, mười lăm tuổi, với hai người hầu. Ông Phiệt trả tiền trước, trả dư, nói năng từ tốn. Người giàu mà nói từ tốn, tôi gặp không nhiều.

Chiều đầu tiên, ông xuống bếp, đặt lên bàn một cái túi vải nhỏ.

– Bà chủ, phiền bà. Thằng Đức nhà tôi yếu bụng từ nhỏ, đi đường xa là lạnh bụng. Tối nào bà cũng nấu cho nó một bát chè gừng. Gừng đây, gừng núi nhà tôi trồng, nó quen vị.

Tôi mở túi. Hai củ gừng núi, nhỏ, xơ, vỏ còn dính đất đỏ. Tôi cắt thử một lát, mặt cắt vàng đều, đưa lên mũi thì thơm hắc, cay xộc. Gừng tốt. Tôi gật đầu, cất vô chạn.

Thằng Đức thì không giống cha. Nó cao, gầy, tay dài như cánh cò, ăn nói lí nhí, nhưng hay cười. Tối đầu tiên nó xuống bếp bưng bát chè gừng, thấy thằng Sáo đang ngồi bổ củi dưới ánh đèn dầu thì đứng nhìn một lúc lâu.

– Ê. – Nó gọi. – Mi bổ một nhát tách đôi luôn hả?

– Củi thông thì phải vậy. – Sáo đáp, không ngẩng lên. – Bổ hai nhát là củi nó giận.

Đức bật cười. Nó ngồi xuống bậu cửa bếp, uống một hớp chè, rồi đưa bát qua cho Sáo.

– Uống đi. Cay lắm, ta uống không hết.

Sáo nhìn tôi. Tôi gật. Từ tối đó, bát chè gừng của cậu ấm nhà buôn muối thành bát chè chuyền tay. Tối thứ hai, có thêm con Trúc, con gái một ông chài ở đầm Ô Rô, mười ba tuổi, ở chung gian dưới với mẹ. Con nhỏ nói nhiều như chim sẻ, cứ thấy hai thằng ngồi bậu cửa là sà xuống ngồi giữa, ôm gối, đòi kể chuyện ma.

Tôi để kệ. Mười mấy năm mở quán, mùa thử linh căn nào tôi cũng thấy cảnh này. Con nhà giàu, con nhà nghèo, đứa nào mai mốt cũng có thể đứng chung một hàng trước đá thử. Đêm trước ngày thử là cái đêm duy nhất tụi nó còn là con nít với nhau.

Chiều mùng Chín, ông Phiệt lại xuống bếp. Lần này ông không ngồi ghế, ông đứng ở cửa sau, nhìn lên đỉnh Thiên Đàm. Mây trắng phủ kín nửa núi, chỉ thấy mấy mái ngói xanh của tông môn lấp ló như vảy con rồng ngủ.

– Bà chủ có con cháu chi lên núi không? – Ông hỏi.

– Không. Tôi không có con.

– Vậy là bà sướng. – Ông nói, rồi như biết mình lỡ lời, ông cười gượng. – Ý tôi là bà đỡ lo.

Ông đặt lên bàn một cái túi vải khác, cùng cỡ với túi trước.

– Gừng hôm trước chắc hết rồi. Tối nay bà dùng túi này. Mai đi thi, bà nấu cho nó đậm một chút.

Gừng túi trước còn nửa củ, tôi chưa kịp nói thì ông đã đi lên. Tôi mở túi mới, lấy một củ, cắt. Mặt cắt vàng, nhưng sát vỏ có một vòng tím mờ như vết bầm. Tôi đưa lên mũi. Vẫn thơm, nhưng hắc hơn, có một mùi ngai ngái như lá khoai môn.

Tôi bưng cái thớt ra cửa, định hỏi. Ông Phiệt đã lên tới đầu cầu thang. Ông nghe tiếng tôi gọi, quay lại, nhìn củ gừng trên thớt.

– Gừng núi để lâu thì vậy, bà ạ. – Ông nói. – Ngoài biển chúng tôi quen thứ này.

Tôi không cãi. Đất mỗi nơi mỗi khác, củ gừng mỗi nơi mỗi khác. Tôi bán quán, không phải bán gừng. Tôi nấu bát chè đậm như ông dặn, còn nửa củ gừng của túi cũ thì tôi để lại trong chạn, định sáng mai nấu cháo.

Tối mùng Chín, mưa núi đổ từ chập tối. Cả quán đi ngủ sớm để sáng mai lên núi cho kịp giờ Thìn. Tôi dọn bếp xong, đứng ở cửa sau nhìn ra. Dưới mái hiên, ba đứa nhỏ ngồi sát nhau tránh mưa, bát chè gừng chuyền qua chuyền lại, hơi bốc lên mờ mờ trong ánh đèn. Con Trúc đang kể chuyện con ma trành ở đèo Gió, thằng Sáo cãi ma trành không có thiệt, thằng Đức cười tới sặc chè.

Tôi đi ngủ, bụng thấy yên.

Gần sáng, tiếng gõ cửa buồng tôi dồn dập. Mẹ con Trúc đứng ngoài, mặt cắt không còn hột máu.

– Bà Mót ơi, con tui… con tui nó lạnh như cục nước đá.

— Hết chương 1 —