Đêm mười bảy tháng Chạp

Chương 1: Đêm mười bảy tháng Chạp

Tôi gác đêm ở huyện đường Lạc Thổ mười một năm, và mười năm trong số đó, tôi đã nhìn một người chết quỳ trước án thư.

Lần đầu là năm tôi hai mươi chín tuổi. Đêm mười bảy tháng Chạp, gió bấc thổi rát mặt, tôi ôm giáo ngồi dưới mái hiên, gà gật. Canh ba, tôi nghe tiếng cánh cửa công đường kẽo kẹt mở. Cửa ấy tôi tự tay cài then lúc chập tối. Tôi cầm đèn đi vào.

Giữa công đường, trước cái án thư sơn son của quan, có một người đàn bà đang quỳ. Áo vải trắng, tóc xoã, ướt, như vừa gội xong mà chưa kịp vắt. Trên mặt án thư, đặt ngay ngắn cạnh cái ống thẻ, có một quả trứng vịt luộc, bóc sẵn một nửa vỏ. Người đàn bà cúi đầu lạy. Một lạy. Hai lạy. Ba lạy. Rồi đứng dậy, quay lưng đi về phía bức tường hậu đường. Không có cửa ở đấy. Bà ta đi vào tường.

Tôi đánh rơi cây đèn. Đèn tắt.

Lúc tôi run rẩy thắp lại được, công đường trống không. Chỉ có quả trứng vịt trên án thư. Tôi chạm tay vào. Nó còn ấm, ấm như vừa vớt ra khỏi nồi.

Sáng ra tôi bẩm quan. Quan năm ấy là cụ Lý, người già, tin việc âm phần. Cụ cho mời một ông thầy ở chùa trên núi về làm lễ giải oan ba ngày. Năm sau, đêm mười bảy tháng Chạp, người đàn bà lại đến. Lại quả trứng, lại ba lạy. Cụ Lý xin về hưu sớm.

Quan sau là một ông người kinh, nghe chuyện thì cười, bảo lính gác say rượu. Ông thức đêm ấy để bắt quả tang. Tôi đứng cạnh ông khi người đàn bà đi xuyên qua cánh cửa đóng, quỳ xuống, đặt trứng, lạy. Ông không cười nữa. Ông mời hai thầy pháp, dán bùa khắp bốn góc công đường. Năm sau bùa vẫn còn trên vách, và quả trứng vẫn còn ấm trên án thư.

Quan thứ ba thì không thức. Ông chỉ dặn tôi đêm ấy khoá cửa, đốt hương, và sáng ra đem quả trứng chôn ở góc vườn sau, đừng để ai ăn. Tôi chôn năm quả như thế. Góc vườn ấy giờ mọc một bụi dứa dại, không ai dám dọn.

Người trong huyện ai cũng biết người đàn bà ấy là ai. Chỉ là không ai nói to.

Tên chị là Âu Thị Mơ. Mười một năm trước, chị là con dâu nhà buôn tơ họ Hàn ở phố Chợ Cầu. Chồng chị, anh Hàn Tú, chết vào một buổi sáng tháng Chạp, sau bữa điểm tâm do chính tay chị bưng lên. Bà Hàn, mẹ chồng, kêu oan ngay giữa phố, rằng con dâu đánh thuốc độc con trai bà. Ông ngỗ tác của huyện đến khám. Ông lấy cây kim bạc thử vào bát cháo và đĩa đồ ăn còn thừa trên mâm. Cây kim đen sì.

Tôi nhớ sáng hôm ấy rõ như mới hôm qua. Tôi theo ông ngỗ tác đến, ôm cái hộp gỗ đựng đồ khám. Trước cửa hàng tơ họ Hàn người đứng kín cả một đoạn phố, có người còn trèo lên thành cầu đá mà nhìn. Bà Hàn ngồi bệt dưới thềm, tóc rối, gào tên con. Trong nhà, anh Hàn Tú nằm trên phản, mặt tái xám, một tay còn nắm vạt áo trước ngực như người bị ai bóp.

Chị Mơ đứng ở cửa bếp. Chị không khóc thành tiếng. Hai bàn tay chị cứ chùi mãi vào vạt yếm, như dính cái gì không chùi sạch được. Ông ngỗ tác hỏi chị sáng nay anh ăn gì, chị kể từng món, giọng đều đều, như người đọc bài. Ông ngỗ tác không ghi. Quan cũ đứng ở cửa giục, bảo trời sắp mưa, bảo dân phố đông quá sinh chuyện. Ông ngỗ tác mở hộp, lấy ra một cây kim bạc. Chỉ một cây.

Ai đi học dăm chữ cũng biết điều này: kim bạc thử vào thuốc độc thì đen. Thạch tín. Án thành. Chị Mơ không khai, cũng không kêu, chỉ nói đi nói lại một câu: con không làm. Chị bị giam chờ mùa thu xử. Chưa tới mùa thu thì chị chết trong ngục, vào đêm mười bảy tháng Chạp năm ấy, đúng một năm sau ngày chồng chết. Người ta bảo chị nhịn ăn. Người ta bảo chị uất.

Tôi là người canh ngục đêm ấy. Tôi nhớ chị xin tôi một bát nước nóng. Tôi đưa. Chị cầm bát nước hơ hai bàn tay, rồi nói, giọng rất nhỏ:

– Anh ơi, hôm ấy nhà em có luộc trứng vịt.

Tôi không hiểu. Tôi tưởng chị đói, chị thèm. Tôi bảo mai tôi mua cho chị một quả. Đêm ấy chị mất.

Mười năm nay, quả trứng chị mang tới công đường, tôi không ăn được quả nào. Tôi chỉ đem chôn, rồi về nhà nằm nghĩ mãi về câu chị nói. Nhà em có luộc trứng vịt. Thế thì sao? Nhà ai mà chả luộc trứng vịt.

— Hết chương 1 —