Quả trứng

Chương 3: Quả trứng

Đến đây thì hai ông bà cãi nhau thật.

Không phải cãi nhau kiểu ngày thường, cãi về giá gạo hay về con mèo ăn vụng. Mà là cãi về một quả trứng đã nằm trên mái nhà năm mươi năm trước.

Ông nội bảo ông đẩy quả trứng sang cho bà. Bà nội bảo bà đẩy sang cho ông. Ông bảo bà cầm lên định đập vào mái ngói... à không, mái rạ, rồi lại thôi. Bà bảo ông cầm lên định đập rồi lại đặt xuống, lại còn lấy vạt áo lau lau như lau ngọc. Ông bảo bà ủ nó trong lòng suốt nửa đêm còn lại cho khỏi lạnh. Bà bảo ông mới là người ủ, ủ trong áo, còn sợ ngồi đè lên.

Thằng Cún hỏi to:

– Thế cuối cùng ai ăn quả trứng?

Hai ông bà cùng im.

Rồi bà nội tôi nói, rất khẽ:

– Không ai ăn cả.

Ông nội tôi gãi đầu, gật.

– Sáng ngày thứ ba, nước rút đến chân cột. – Bà nội kể tiếp, lần này ông không chen ngang. – Bà với ông trèo xuống. Ông lội nước về gò. Quả trứng vẫn còn nguyên, ông cầm trong tay. Ông định trả bà. Bà bảo thôi, ông cầm về mà ăn, hai đêm nay ông đói hơn bà. Ông không chịu. Đứng giữa sân lầy, hai người đẩy qua đẩy lại một quả trứng như đẩy cục than hồng.

– Cuối cùng – Ông nội tôi nói, nhìn bà – bà bảo ông: thế thì ông mang về đi, đừng ăn, cho gà nhà ông ấp. Nở ra con gì thì mang sang trả tôi.

Tôi ngồi thẳng dậy.

– Thế có nở không ông?

– Nhà ông có một con gà mái mẹ, đang ấp mười một quả. Ông lén nhét thêm quả ấy vào. – Ông nội tôi cười, cái cười móm mém. – Hai mươi mốt ngày sau, nở mười hai con. Mười một con lông vàng, một con lông nâu như quả mơ chín.

Bà nội tôi cúi xuống, lấy vạt áo chấm chấm khóe mắt, lần này không phải vì cười.

– Con gà con ấy, ông nuôi đến lớn – Ông nói tiếp. – Nuôi ba tháng, thành con gà mái tơ. Rồi ông bắt nó cho vào cái lồng tre, xách sang nhà bà. Ông đứng ở cổng, bố bà ra. Ông bảo: cháu mang trả cô Ngải cái quả trứng hôm lụt. Bố bà nhìn con gà, nhìn ông, rồi bảo: trả thế này thì có lãi rồi đấy, cậu tính đòi lại cái gì?

– Thế ông đòi gì? – Thằng Cún hỏi.

Ông nội tôi không trả lời. Ông nhìn bà nội. Bà nội nhìn xuống cái quạt nan trên đùi.

– Ông đòi người – Bà nói, khẽ đến nỗi tôi phải nín thở mới nghe thấy. – Bố bà bảo: cậu nghèo thế, lấy gì nuôi vợ? Ông bảo: cháu nghèo, nhưng một quả trứng cháu còn không nỡ ăn, thì người cháu không để đói.

Ông nội tôi tiếp lời, giọng khàn khàn:

– Bố bà nghe xong, không nói gì, quay vào nhà. Ông đứng ở cổng, tưởng bị đuổi. Một lúc sau, bố bà đi ra, tay cầm hai cái chén với một be rượu. Bố bà bảo: con gà thì để lại, cái lồng cũng để lại. Mai cậu mang cái lồng ấy sang mà đựng trầu cau.

Tôi ngước lên nhìn cái lồng tre ám khói trên xà bếp. Bà nội tôi cũng nhìn theo. Bà không nói gì cả.

Cả cái hiên im lặng. Ngoài sân, trên cây ổi, có một con gà mái cựa mình, kêu cục cục mấy tiếng trong mơ rồi lại im.

Tôi nhìn đàn gà. Hai mươi mấy con, lông nâu đỏ như quả mơ chín, ức có mấy chấm trắng như rắc gạo. Từ khi tôi biết nhớ, bà nội tôi chưa bao giờ cho mổ con gà mái nào. Bà chỉ bán trứng, và lúc nào cũng để lại một ổ cho gà ấp. Hồi bé tôi tưởng bà tiếc gà. Bây giờ tôi mới biết, đàn gà ấy là cháu chắt của một quả trứng đẻ trên mái rạ năm lụt Bính Ngọ.

– Thế rốt cuộc – Thằng Cún hỏi, nó vẫn chưa chịu buông – ai cứu ai hả ông? Ông có ghe hay ông có thúng?

Ông nội tôi nằm xuống võng.

– Ghe.

– Thúng – Bà nội tôi nói, cùng lúc.

Rồi hai ông bà lại cãi nhau. Ông kể đến cái ghe sơn đen, mũi vẽ mắt, chèo bằng hai mái. Bà bảo năm Bính Ngọ cả làng Bãi Nổi chẳng có cái ghe nào vẽ mắt.

– Thì ghe hôm đón dâu! – Ông nội tôi buột miệng.

Bà nội khựng lại. Rồi bà bật cười, cười đến nỗi phải vịn vào cột hiên.

Mẹ tôi về sau kể lại cho tôi nghe, chuyện mẹ nghe từ các cụ trong làng. Năm ấy, ngày cưới, ông nội tôi đi vay tiền khắp làng, thuê cái ghe sơn đen vẽ mắt của nhà buôn dưới bến, sang tận xóm Dưới đón dâu bằng đường sông. Ông đứng ở mũi ghe, tự tay chèo, chèo thẳng tắp, không quay một vòng nào. Các cụ trong làng kể, cả làng Bãi Nổi ra bờ sông xem, ai cũng bảo chưa thấy chú rể nào đón dâu bằng ghe trong khi nhà gái chỉ cách có hai bờ ruộng. Ông bảo ông có lý do. Ông không nói lý do là gì.

Hai ông bà cãi đến lúc mẹ tôi đi chợ huyện về, thắp đèn lên, mắng cả nhà sao giờ này còn chưa đi ngủ.

Sáng hôm sau, tôi dậy sớm, thấy bà nội đang nấu cháo. Bà đập một quả trứng gà vào nồi cháo, khuấy đều, múc ra bát, bê lên cho ông nội. Ông nội cầm thìa, xúc một nửa cái trứng, bỏ sang bát của bà. Bà nội lườm ông. Ông ăn tiếp phần mình như không có chuyện gì.

Mẹ tôi bảo, năm mươi năm nay, sáng nào cũng thế.

— Hết —