Phiên bản của ông

Chương 1: Phiên bản của ông

– Ông ơi, ngày xưa ông lấy bà thế nào?

Thằng Cún em tôi hỏi câu ấy vào một tối mùa hạ, khi dầu đèn trong nhà vừa hết, mẹ tôi đi chợ huyện chưa về, ông nội nằm võng ở hiên, bà nội ngồi chõng quạt. Về sau cả nhà tôi đều bảo đó là câu hỏi đắt nhất năm ấy.

Ông nội tôi ngừng đưa võng. Ông chống tay ngồi dậy, vuốt chòm râu bạc, hắng giọng hai lần như sắp đọc văn tế.

– Năm Bính Ngọ – Ông nói. – Lụt to nhất trăm năm. Nước sông Cái lên ba ngày ba đêm, ngập đến nóc đình làng Bãi Nổi. Ông năm ấy hai mươi tuổi, khỏe như trâu, chèo ghe giỏi nhất làng.

– Không phải ghe – Bà nội nói, không ngẩng lên, tay vẫn quạt.

– Ghe! – Ông nội gắt. – Bà để ông kể.

– Ông kể thì kể cho đúng.

Ông nội lườm bà một cái, rồi quay sang hai đứa chúng tôi.

– Đêm thứ hai, mưa như trút, ông chèo ghe đi cứu người. Cứu được bảy người, cõng lên gò đất cao ở đầu làng.

– Bảy người nào? – Bà nội hỏi.

– Thì bảy người! Ông Lý Cò, bà cụ Thìn, ba đứa nhà ông Mõ...

– Ông Lý Cò năm ấy đi kiện ở phủ, nửa tháng sau mới về. Bà cụ Thìn thì con trai cõng lên gò từ chiều hôm trước, cả làng trông thấy.

Ông nội tôi khựng lại một chút, đếm đầu ngón tay, rồi nói như không có chuyện gì:

– Thì năm người. Năm người cũng là cứu.

– Ba đứa nhà ông Mõ là ba con lợn – Bà nội nói, giọng bình thản như đọc giá rau. – Ông vớt được ba con lợn nhà ông Mõ thật. Ông Mõ đến giờ còn kể.

Thằng Cún ôm bụng cười. Ông nội tôi cũng không cãi được nữa, chỉ phẩy tay như đuổi muỗi.

– Thì cứu lợn cũng là cứu! Lợn là của. Mất lợn thì nhà người ta đói cả năm. – Ông hắng giọng. – Đến người thứ tám, ông thấy trên mái nhà ở xóm Dưới có một cô gái ngồi co ro, ôm một con gà mái, khóc rưng rức.

– Không khóc – Bà nội nói.

– Khóc! Mặt mũi tèm lem!

– Nước mưa.

Thằng Cún cười khanh khách. Tôi bịt miệng nó lại. Ông nội tôi nói tiếp, to hơn:

– Ông chèo ghe đến, giơ tay ra, bảo cô ấy xuống. Cô ấy không xuống. Cô ấy bảo không bỏ con gà. Ông bảo thì mang cả gà xuống. Cô ấy lại bảo ghe nhỏ quá, ba người với một con gà thì lật. Ông bảo ba người nào, có hai người thôi. Cô ấy chỉ vào con gà, bảo con gà cũng là người nhà.

Bà nội tôi thôi quạt. Bà nhìn ra sân, nơi đàn gà nhà tôi đang ngủ trên cành ổi. Hai mươi mấy con gà mái, lông nâu đỏ, ức có mấy chấm trắng như rắc gạo.

– Thế rồi sao ông? – Thằng Cún hỏi.

– Thế rồi trời tối quá, nước chảy mạnh quá, ông không về gò được nữa. Ông buộc ghe vào cột nhà, trèo lên mái ngồi với cô ấy. Ngồi hai đêm. – Ông nội tôi dừng lại, vuốt râu. – Hai đêm ấy, cô ấy kể hết chuyện đời cô ấy cho ông nghe. Mẹ cô ấy mất sớm, cha đi buôn muối dưới cửa biển chưa về. Nhà chỉ có cô ấy với con gà mái tên là Mái Mơ.

– Con gà tên là Mái Mơ ạ? – Tôi hỏi.

– Ừ. Lông nó nâu như quả mơ chín. – Ông nội liếc sang bà. – Cô ấy đặt tên đấy.

Bà nội không cãi câu ấy. Bà đứng dậy đi vào bếp rót nước, và tôi nhìn theo bà, nhìn lên cái xà bếp, chỗ ánh than trong bếp còn hắt lên đỏ hồng. Ở đó có treo một cái lồng gà bằng tre, cũ đến mức ám khói đen bóng, nan đã cong, cửa lồng buộc bằng sợi lạt. Từ khi tôi biết nhớ, cái lồng ấy chưa bao giờ nhốt con gà nào. Có lần thằng Cún trèo lên định lấy xuống làm lồng bắt dế, bà nội mắng cho một trận, mắng to đến nỗi cả xóm nghe thấy.

Ông nội chẳng đợi bà quay ra, kể tiếp luôn:

– Sáng ngày thứ ba, nước rút. Ông chèo ghe đưa cô ấy về gò. Cô ấy cảm động quá, từ hôm ấy ngày nào cũng nấu chè đậu đen mang sang cho ông. Ba tháng liền. Ông thương tình, mới hỏi cưới.

– Thương tình! – Bà nội tôi đặt cái quạt xuống chõng đánh cạch một cái.

– Thì thương tình. Cả làng ai cũng biết.

– Cả làng biết cái gì? Cả làng biết ông chiều nào cũng đứng ở bờ rào nhà tôi, giả vờ hỏi cha tôi về giá muối!

Ông nội tôi ho sặc sụa. Thằng Cún lăn ra chõng cười. Tôi thì ngồi im, vì tôi thấy ông nội tôi, lần đầu tiên trong đời, đỏ mặt.

– Thế còn con gà Mái Mơ? – Tôi hỏi. – Trên mái nhà có chuyện gì với con gà không ông?

Ông nội tôi đang ho, tự nhiên ngừng ho. Bà nội tôi đang giận, tự nhiên ngừng giận. Hai ông bà nhìn nhau, một cái nhìn rất lạ, cái nhìn mà tôi phải mấy chục năm sau mới hiểu.

– Đêm thứ hai – Ông nội nói, giọng nhỏ hẳn – con Mái Mơ đẻ một quả trứng. Ngay trên mái rạ.

— Hết chương 1 —