Phần chìm cũng không lên

Chương 2: Phần chìm cũng không lên

Ba ngày ấy, tui không ngủ được bao nhiêu.

Ba Lủng không đi. Ổng đậu ghe ở đầu kinh, nói là chờ lấy tiền. Thật ra ổng chờ coi tui làm gì. Mà tui làm gì thì cả xóm cũng chờ coi, vì không ai còn đường nào khác.

Tui lấy phần lúa chìm, ngâm nước lạnh một ngày một đêm, rồi vớt ra ủ trong bao bố ướt, đặt trong bóng mát sau hè. Đó là cách ai ở miền Tây cũng làm. Ủ hai đêm, hạt lúa nứt nanh, đâm mầm trắng nõn như hạt gạo nếp. Phần lúa nổi tui cũng ủ một bao riêng, cho chắc.

Sáng thứ ba, tui mở hai bao ra, rải lên cái nia.

Bao lúa nổi, gần như không hạt nào nứt. Cái này tui đã đoán. Nhưng bao lúa chìm, cái bao mà tui tin chắc là hạt tốt, thì chỉ nảy được chừng một nửa. Nửa kia hạt vẫn chắc, vẫn nặng, nhưng nằm im ru, không có một cái nanh nào.

Tui ngồi xuống bậc thềm, nhìn cái nia. Ở viện, một lô giống chìm hết mà nảy mầm có một nửa thì chỉ có hai lý do: hạt còn ngủ nghỉ, hoặc hạt đã chết. Lúa mới gặt thì có thể còn ngủ. Nhưng Ba Lủng nói lúa này gặt từ ba tháng trước. Hạt đã chết. Chết vì cái gì thì tui không biết.

Út Nhím ngồi chồm hổm kế bên, ôm quả trứng trong lòng bàn tay. Tui chưa trả nó về ổ, vì con mái ghẹ đã bỏ ổ đi kiếm ăn từ bữa kia. Con nhỏ thấy tui ngồi im lâu quá, nó hỏi:

– Anh Hai làm sai hả?

Tui không trả lời được. Tui đã đứng giữa xóm ba ngày trước, chỉ vô cái thúng lúa nổi, nói rằng lúa của Ba Lủng là lúa xấu. Giờ phần lúa chìm, phần mà tui nói là tốt, cũng hư một nửa. Nếu Ba Lủng biết, ổng sẽ nói nước muối của tui làm chết hạt. Mà tui cũng chưa chắc ổng nói sai.

Trưa đó, tui chèo xuồng ra chợ nổi ở ngã ba kinh, hỏi mua lúa giống. Ghe nào cũng bán gạo, bán khoai, bán mắm, không ghe nào bán lúa giống. Một bà bán bí rợ nói lúa giống thì ai có nấy giữ, mua được của thằng Lủng là may, kinh này đất mới, người ta tới đây chân không tay trắng, có ai để dành giống đâu. Tui chèo về, hai bàn tay phồng rộp vì mái chèo. Cái đầu của tui biết tên hơn ba trăm giống lúa, biết cái nào chịu phèn, cái nào chịu mặn, cái nào ngắn ngày. Mà ở đây, tui không mua nổi một giạ.

Chiều đó, ông Bảy Đờn chống gậy ghé qua. Ông già bảy mươi mấy, răng rụng gần hết, đi khai hoang ở kinh này từ hồi chỗ này còn là rừng tràm với cỏ năn. Ổng nhìn cái nia, bốc một nhúm lúa không nứt lên, đưa lên mũi hửi, rồi bóp thử bằng hai ngón tay.

– Lúa này nằm chỗ nóng. – Ổng nói. – Mày cất ở đâu?

– Cái chái chung của xóm, ông Bảy.

– Cái chái kế lò un cá của con Năm Lựu?

Tui sững người. Cái chái chung của xóm Rạch Cóc dựng sát vách cái lò un khô cá lóc, đêm nào cũng đốt mùn cưa với vỏ trấu. Cái vách lá ngăn giữa hai bên, ban đêm sờ vô ấm như lưng trâu. Lúa giống nằm đó từ lúc Ba Lủng giao hàng tới giờ, mười mấy ngày, cứ ban ngày nắng hầm trên mái lá, ban đêm hơi lò un phả sang.

– Lúa giống là con nít, mày. – Ông Bảy nói. – Để chỗ nóng là nó chết ngộp. Hồi tao còn trẻ, lúa giống phải bỏ bao treo trên gác bếp, chỗ có khói mà không có lửa, bên dưới để lu nước cho mát.

Ổng nói xong thì chống gậy đi về. Ổng không cười tui, không chê tui. Mà tui thấy còn tệ hơn bị chê.

Chập tối, tui ra cái chái chung. Tui leo lên đống bao lúa, áp lưng bàn tay vô vách lá phía lò un cá. Ấm. Không nóng tới phỏng, mà ấm đều, như áp tay lên bụng con trâu nằm phơi nắng. Tui thọc tay vô giữa một bao lúa ở sát vách, rút ra một nắm. Hạt lúa trong lòng bao ấm hơn cả tay tui. Bên ngoài, khói un cá bay lên trắng đục, mùi khói trấu với mùi cá khô quyện vô nhau. Tui nhớ tới những cái tủ bảo quản giống ở viện, mười lăm độ, độ ẩm đo bằng máy, có người trực sổ nhiệt độ mỗi ngày hai lần. Cái bao lúa này đã nằm trong cái lò ủ ấm suốt mười mấy ngày, và không ai trong xóm, kể cả tui, nghĩ tới chuyện sờ tay vô nó.

Tối đó, tui ngồi một mình ở bờ kinh. Bên kia, ghe Ba Lủng còn sáng đèn. Tui biết mình phải làm gì, tui chỉ không muốn làm.

Tui đi qua ghe.

Ba Lủng đang ngồi uống trà ở mũi ghe, một mình. Ổng thấy tui thì không mời ngồi, cũng không đuổi. Tui đứng trên bờ, kể ổng nghe hết: chuyện phần lúa nổi, chuyện phần lúa chìm, chuyện cái chái kế lò un cá. Tui nói lúa lép là lỗi của ổng, nhưng lúa chết là lỗi của xóm. Tui nói mùa rồi lúa mọc lưa thưa chắc cũng vì cả hai.

Ba Lủng nhìn tui một hồi lâu. Ổng đặt chén trà xuống.

– Mày biết sao lúa tao lép không? – Ổng hỏi. – Ruộng giống của tao trên cù lao Bần, năm nay trổ bông đúng mấy ngày mưa dầm. Tao biết nó lép. Tao không có lúa khác để bán. Tao không bán thì tao cũng chết.

Ổng không xin lỗi. Ổng nói như người ta kể chuyện thời tiết. Rồi ổng nói thêm một câu, làm tui lạnh sống lưng:

– Mà xóm mày cũng hết đường rồi. Tháng này nước lên, gieo trễ mười ngày là lúa trổ đúng mùa lũ. Lúa giống ở kinh này, ngoài tao ra, không ai còn.

— Hết chương 2 —