Phiên chợ Tết

Chương 3: Phiên chợ Tết

Bà Hòa ở bản Lùng Thàng bốn ngày, và bốn ngày ấy cả bản nhớ đến tận Tết năm sau.

Ngày thứ nhất, bà chê. Chê nhà vệ sinh không có cửa. Chê cái giường gỗ cứng như phản. Chê gió lùa qua khe tôn, buốt như dao cạo. Chê bát mèn mén như nhai cát. Bà đứng giữa sân trường, chống nạnh, nói với con gái bằng cái giọng Nam Định sang sảng có thể gọi khách ăn phở từ đầu chợ đến cuối chợ:

– Mày ở cái chỗ này một năm rồi đấy à? Mày gầy như cái que tre! Thu xếp đồ, ăn Tết Mông xong là theo tao về.

Ngày thứ hai, bà gặp A Lử. Anh ghé trường sau khi đi tiêm phòng, trên xe vẫn còn thùng xốp đựng thuốc. Bà nhìn anh từ đầu tới chân, nhìn cái khèn treo sau xe, rồi hỏi Dịu bằng một giọng không thèm hạ thấp:

– Thằng này buôn ngựa à?

– Mẹ! Anh ấy là cán bộ thú y xã.

– Thú y là bác sĩ lợn à? – Bà quay sang anh. – Thế anh xem hộ cô cái đầu gối. Từ hôm qua leo dốc nó kêu răng rắc.

Dịu muốn độn thổ. A Lử thì không cười. Anh ngồi xổm xuống, bảo bà duỗi chân, ấn nhẹ vài chỗ quanh đầu gối, hỏi đau chỗ nào. Rồi anh đi ra sau trường, mười lăm phút sau quay lại với một nắm lá gì đó, giã nhỏ, sao nóng trên chảo, gói vào miếng vải, buộc quanh đầu gối bà.

– Cái này mẹ anh hay đắp. Không phải thuốc đâu bác, chỉ cho ấm. Tối về bác ngâm chân nước nóng, mai leo dốc thì đi ngang, đừng đi thẳng.

Bà Hòa nhìn cái gói lá trên đầu gối mình một lúc lâu. Tối đó, bà không chê thêm câu nào. Bà chỉ hỏi con gái, giọng nhỏ hơn hẳn:

– Thằng ấy nó tên gì?

Ngày thứ ba là Tết. Cả bản kéo ra bãi đất bằng sau trường. Đàn bà con gái mặc váy mới, tay đeo vòng bạc. Thanh niên xếp hàng. Trẻ con lớp Một chạy ùa ra, thằng Chư cầm quả pao méo của cô giáo, giơ cao như cầm cờ. Bọn trẻ đã chơi quả ấy suốt hai tháng, và chúng biết một điều Dịu không biết: quả pao méo không bao giờ bay thẳng. Ném nó lên, nó chao một vòng, rơi lệch về phía bên xẹp, đứa nào quen rồi mới đón được.

Bà Hòa ngồi trên tảng đá xem một lúc, rồi đứng dậy, cởi cái áo phao cam ra.

– Mẹ làm gì đấy?

– Ném. Mày tưởng mẹ mày già à? Quả đập của đội huyện mẹ còn chắn được, sợ gì cái túi trấu này.

Bọn trẻ reo ầm lên. Bà Hòa đứng vào hàng, cả bãi cười rộ. A Lử được mấy ông già trong bản đẩy ra đứng đối diện bà, như một trò đùa. Anh nhìn Dịu, Dịu nhún vai.

Thằng Chư đưa quả pao méo cho A Lử. Anh ném nhẹ. Quả pao chao lượn, lệch hẳn sang trái. Bà Hòa nghiêng người, giơ một tay, chộp gọn. Cả bãi vỗ tay. Bà ném lại, mạnh và thẳng như một quả phát bóng. Anh bắt được. Anh ném. Bà bắt. Bà ném. Mười lượt, hai mươi lượt, quả pao méo bay qua bay lại giữa một người đàn bà bán phở Nam Định và một chàng trai Mông, không ai đánh rơi. Người xem đứng kín bãi. Dịu đứng giữa đám học trò, tay ôm má, quên cả lạnh.

Đến lượt thứ hai mươi mốt, A Lử ném một quả bình thường, chao nhẹ, thấp, dễ hơn mọi quả trước. Bà Hòa giơ tay ra. Quả pao chạm vào lòng bàn tay bà, rồi trượt qua kẽ ngón, rơi bịch xuống đất.

Cả bãi ồ lên.

– Quả méo! – Bà Hòa nói to, chỉ tay vào quả pao nằm dưới đất. – Quả méo nó bay lạc, ai mà bắt được!

Dịu đứng sững. Cô đã nhìn rõ. Quả pao ấy không hề lạc. Tay mẹ cô, bàn tay hai mươi năm chắn bóng chuyền, ba mươi năm bê những bát phở nóng không sánh một giọt, đã tự mở ra.

Theo luật, ai để rơi phải đưa đồ. Bà Hòa tháo cái khăn len trên đầu xuống, cái khăn màu đỏ đô bà tự đan, đi tới đặt vào tay A Lử. Anh cầm khăn, lúng túng, quay sang mấy ông già như hỏi phải làm gì. Một ông cụ cười, nói một câu tiếng Mông, cả bãi cười theo.

– Ông bảo gì thế? – Bà Hòa hỏi.

Dịu dịch, mặt nóng bừng:

– Ông bảo muốn lấy lại khăn thì người cầm khăn phải đến tận nhà mà trả.

– Ừ. – Bà Hòa nói, nhìn thẳng vào A Lử. – Thế thì Tết ta, anh xuống Nam Định mà trả khăn cho tôi. Nhà tôi bán phở ở chợ Rồng, hỏi bà Hòa ai cũng biết. Đi xe khách mất mười tiếng đấy, đi thì đi luôn hai người, chứ đi một mình đường xa tôi không yên tâm.

Cả bãi im một giây. Rồi A Lử gật đầu, chậm, rất chậm. Anh gấp cái khăn len đỏ lại, cẩn thận, cho vào túi áo ngực.

Tối đó, bên bếp lửa nhà A Lử, lần đầu tiên Dịu nghe anh thổi khèn. Tiếng khèn trầm, rồi lên cao, rồi uốn lượn như con đường đèo dẫn lên bản. Mẹ anh ngồi cạnh, cười móm mém. Bà Hòa ngồi đối diện, gói lá vẫn buộc trên đầu gối, tay cầm chén rượu ngô nhấp từng chút, mắt đỏ hoe vì khói.

– Nó thổi cái gì đấy? – Bà hỏi khẽ.

Dịu không biết. Cô quay sang nhìn mẹ A Lử. Bà cụ nói một câu tiếng Mông ngắn, rồi lấy ngón tay chỉ vào Dịu, chỉ vào bà Hòa, chỉ lên mái nhà, chỉ ra phía ngoài, phía con đường dẫn xuống núi. Dịu hiểu được ba chữ trong câu ấy. Một chữ là "đường". Một chữ là "về". Và một chữ A Lử đã dạy cô từ phiên chợ thứ ba, mà cô ghi vào lòng bàn tay rồi rửa mãi không chịu trôi.

Sáng hôm sau, lúc tiễn mẹ xuống xe, Dịu thấy trong bao tải rỗng của bà có một vật tròn tròn, một bên phồng, một bên xẹp.

– Mẹ lấy quả pao của bọn trẻ đấy à?

– Thằng Chư nó cho. – Bà Hòa nói, kéo khóa áo phao lên tận cằm. – Nó bảo cô giáo khâu xấu thế này thì ở nhà cũng chẳng ai thèm lấy, để bà mang về mà treo.

— Hết —