Phiên chợ tháng Mười một

Chương 2: Phiên chợ tháng Mười một

Dịu không tin mẹ lên thật. Bà Hòa bán phở ở chợ Rồng ba mươi năm, chưa từng đi đâu xa hơn Hà Nội, say xe đến nỗi đi đám cưới ở Thái Bình còn phải ngậm gừng. Cả đời bà chỉ khoe hai thứ: nồi nước dùng ninh xương mười tiếng, và cái thời con gái chắn bóng chuyền cho đội xã, quả nào bay tới cũng chết trong tay.

Cô bận. Con bé Dợ nghỉ học ba ngày liền. A Lử chở cô vào nhà Dợ, cái nhà trình tường đất cuối bản, mái lợp ngói âm dương, trong nhà tối, bếp lửa giữa nhà cháy âm ỉ. Bố Dợ ngồi vót nan, mẹ Dợ lên nương, Dợ ngồi trong góc, trên lưng địu đứa em mới mấy tháng tuổi.

Dịu định nói về quyền được đi học của trẻ em, về chính sách hỗ trợ gạo, về tương lai. Cô mới mở miệng, A Lử khẽ chạm vào khuỷu tay cô. Anh ngồi xuống cạnh bố Dợ, cầm một thanh nan lên vót cùng, nói chuyện bằng tiếng Mông, chậm rãi. Nói chuyện con lợn nái sắp đẻ, chuyện năm nay ngô được hay mất, chuyện con trâu nhà bên ho. Dịu ngồi im nghe cả tiếng đồng hồ những câu cô không hiểu. Rồi A Lử nói gì đó, chỉ về phía Dịu, bố Dợ nhìn cô, gật gật.

– Anh nói gì với bác ấy? – Cô hỏi lúc về.

– Anh bảo cô giáo đến từ một chỗ có biển. Ở đó người ta cũng làm lụng vất vả như ở đây, nhưng nhà nào có con biết chữ thì đi bán cá không bị người ta cân thiếu. Bố Dợ năm ngoái bán bò bị lái buôn lừa mất hai triệu, vì không đọc được tờ giấy.

– Thế em bé thì sao? Dợ đi học thì ai địu em?

– Mai mẹ Dợ không lên nương. Anh nhờ chị dâu anh lên làm hộ nương nhà ấy một ngày, đổi lại tháng sau nhà ấy giúp nhà anh thu đậu tương. Ở đây người ta đổi công cho nhau như thế.

Hôm sau Dợ đi học, tay cầm cái bút chì ai cho, mắt nhìn quả pao méo đặt trên bàn cô giáo.

Dịu bắt đầu để ý những thứ trước kia cô không thấy. A Lử bao giờ cũng tháo mũ bảo hiểm khi bước vào nhà ai. A Lử không bao giờ ngồi ở chỗ bên bếp lửa dành cho chủ nhà. A Lử thuộc tên từng con trâu ở các bản, gọi chúng như gọi người quen. A Lử có một cái khèn nhỏ treo sau xe máy, nhưng cô chưa nghe anh thổi bao giờ.

– Anh có biết thổi khèn không đấy, hay treo cho đẹp?

– Biết. – Anh nói. – Nhưng khèn không thổi lung tung được. Khèn có lời. Thổi sai người ta hiểu sai.

– Hiểu sai là sao?

Anh không trả lời, đội mũ bảo hiểm lên, nổ máy đi.

Đầu tháng Mười một dương lịch, bản bắt đầu chuẩn bị Tết. Đàn bà ngồi thêu váy mới, đàn ông mổ lợn, nấu rượu ngô. Mùi rượu nồng bay khắp thung lũng. A Lử kể cho cô nghe về trò ném pao. Trai gái đứng thành hai hàng, ném pao qua lại. Ai để rơi thì phải đưa cho người kia một vật mình đang mang, cái khăn, cái vòng, cái mũ. Muốn lấy lại thì phải tìm đến người ta mà chuộc, bằng một bài hát, bằng lời nói, hay bằng gì thì tùy người cầm đồ đòi.

– Cô giáo đừng chơi nhé. – Anh nói. – Cô bắt cái gì cũng rơi. Rơi hết đồ, Tết xong không còn cái áo mà mặc.

– Em bắt giỏi lắm đấy. – Dịu cãi. – Em không chơi với anh thì thôi.

Anh cười. Lần đầu cô thấy anh cười to.

Phiên chợ cuối cùng trước Tết Mông, chợ đông gấp ba ngày thường. Dịu đang đứng mặc cả mớ kẹo bột thì điện thoại rung. Ở chợ có sóng. Là bố.

– Con ơi, mẹ con lên rồi đấy. Đi xe khách từ đêm qua, giờ chắc đến xã rồi. Bố can không được. Mẹ mang theo cả một bao tải kẹo Sìu Châu với bánh nhãn, bảo lên phát cho bọn trẻ rồi lôi con về.

Dịu quay đầu nhìn về phía con dốc dẫn xuống đường lớn. Giữa dòng người váy xòe sặc sỡ, có một bóng người mặc áo phao màu cam chói lọi, đầu quấn khăn len, vác một bao tải trên vai, đang leo lên dốc từng bước một, dừng lại thở, rồi leo tiếp.

— Hết chương 2 —