Mùa hè năm hai nghìn lẻ sáu

Chương 2: Mùa hè năm hai nghìn lẻ sáu

Khảm nhà ở sát bến, cạnh lều nước của bà Lài. Bà Lài là bà nội nó.

Hè năm ấy chúng tôi mười một tuổi, chưa đứa nào bơi giỏi. Bố Khảm đi làm thuê ở mỏ đá trên Tuyên Quang, mẹ nó đi theo, để nó ở với bà. Bà Lài trồng một giàn bầu sau lều, quả nào già quá không ăn được thì bà để khô, cắt cuống, làm phao cho cháu. Khảm lấy dao nhíp khắc hai chữ lên quả to nhất. Nó bảo:

– Quả này của hai đứa. Mày bám đầu này, tao bám đầu kia.

Chúng tôi bám quả bầu tập bơi suốt mấy tuần, chỉ ở chỗ nước nông. Rồi một buổi trưa tháng Bảy, mấy đứa lớn ở xóm trên ra bến, thách chúng tôi bơi tới mỏm đá ở Vực Gành rồi quay về. Đứa nào không dám thì là đồ con gái. Chúng tôi dám.

Tôi nhớ được từng khúc của buổi trưa ấy, nhưng nhớ như người nhìn qua mặt nước, chỗ rõ chỗ nhoè. Tôi nhớ nước ở Vực Gành lạnh hơn hẳn, lạnh như nước giếng. Tôi nhớ bắp chân trái của tôi co rút lại, cứng như khúc gỗ. Tôi nhớ tôi chìm, tôi uống nước, tôi quơ tay. Rồi tôi nhớ quả bầu đã nằm trong vòng tay tôi, tôi ôm cứng lấy nó, và tôi trôi dạt vào bãi cát cách đó sáu chục mét.

Còn Khảm thì không vào.

Ba ngày sau người ta mới tìm thấy nó, mắc vào bụi sậy ở bãi dưới. Người lớn hỏi tôi chuyện gì xảy ra. Tôi mười một tuổi, chân còn tím, đầu óc trống rỗng. Tôi nói Khảm bơi ra trước, tôi ở lại sau. Tôi nói dối. Tôi không biết vì sao tôi nói dối, chỉ biết trong đầu tôi có một hình ảnh cứ lặp đi lặp lại: tay tôi giằng lấy quả bầu, tay Khảm tuột ra khỏi cái cuống buộc dây gai.

Hai mươi năm nay tôi tin chắc điều đó. Tôi đã giật phao của bạn tôi để sống.

Tôi giấu quả bầu lên gác. Năm sau nhà tôi chuyển lên thị trấn, tôi đi học, đi làm, cưới vợ, về lại làng dạy học. Bà Lài vẫn ngồi bán nước chè ở đầu bến, mỗi lần thấy tôi bà vẫn gọi "thằng Đạc" như ngày xưa, vẫn rót cho tôi bát nước chè mà không lấy tiền. Tôi chưa bao giờ dám ngồi lâu ở lều bà.

Sáng thứ Hai, ông trưởng thôn cho người mời thầy cúng. Thầy là một ông ở xã bên, mặc áo the cũ, mang theo cái tráp gỗ. Ông bày lễ ở bãi cát: con gà luộc, đĩa xôi, mấy bộ quần áo giấy cho trẻ con, một cái thuyền giấy. Ông khấn rất lâu, rồi quay ra nói với cả xóm:

– Ở dưới này có một vong trẻ, chết đã lâu, chưa đi được. Nó đang tìm người thế. Phải đưa nó đi, không thì năm nay còn mất người.

Mẹ thằng Sẻ ôm mặt khóc. Tôi đứng ở cuối đám đông, quả bầu bọc trong cái túi vải dưới chân. Tôi đã định mang nó ra thả theo cái thuyền giấy, như một cách xin lỗi. Nhưng tới phút cuối tôi lại không làm được.

Chiều hôm ấy tôi ngồi một mình ở bãi tập, đếm lại sáu cái cọc tre. Rồi, không hiểu sao, tôi chặt một cây sào tre dài bốn mét ở bụi tre sau lều bà Lài, lội ra.

Trong hàng cọc, sào cắm xuống chạm cát ở chỗ ngang ngực, đúng như tôi đã đo hồi đầu hè. Tôi đi dọc hàng cọc, cứ hai bước lại cắm sào một lần. Cọc thứ nhất, thứ hai, thứ ba, đáy sông thoải đều. Tới cọc thứ tư, tôi bước ra ngoài nửa sải, cắm sào xuống.

Cây sào tụt mất cả bốn mét, tay tôi chạm mặt nước mà mũi sào vẫn chưa chạm gì.

Tôi đứng lặng đi. Ngay sát mép bãi tập của tôi, cách cọc thứ tư chưa đầy hai sải tay, có một cái hố sâu hoắm dưới đáy sông. Đầu xuân năm nay tôi đo, chỗ này còn là bãi cát. Rồi tôi nhớ ra những đêm tháng Tư tháng Năm, nằm ở nhà nghe tiếng máy nổ phành phạch ngoài sông tới gần sáng. Người ta bảo thuyền hút cát trộm, đêm ra ngày nấp vào bãi sậy. Thằng con ông Thiều chết đuối năm ngoái cũng ở một cái hố như thế, phía dưới Vực Gành.

Tôi đã dạy mười hai đứa trẻ bơi ngay mép một cái hố mà tôi không biết.

Tôi lội vào, ngồi xuống cát, chân run lên mãi không thôi. Tôi nghĩ về ba đứa trẻ đã thấy thằng bé tóc húi cua. Rồi tôi nhận ra một điều mà lúc hoảng tôi đã bỏ qua.

Nõn bị nắm phao ở cọc thứ tư, sát mép ngoài của bãi tập. Sẻ cũng vậy, nó kể nó đang bơi chệch ra ngoài thì bị kéo. Còn thằng Bin thì đã ra tận chỗ nước xanh, chỉ cách miệng Vực Gành mấy sải. Cả ba đứa đều ở chỗ xa bờ nhất lúc bị nắm.

Và cả ba đứa đều được tìm thấy ở chỗ gần bờ nhất.

Nõn bảo "nó nắm cái can của cháu rồi đẩy". Thằng Bin tỉnh dậy ở cọc thứ nhất, sát bãi cát, trong khi chỗ nó bơi tới cách đó cả trăm mét, ngược dòng.

Tôi ngồi đó cho tới khi trời tím lại. Gió sông thổi lạnh. Khi tôi đứng dậy đi về, từ phía Vực Gành, qua tiếng nước xoáy ì ầm, tôi nghe rõ một giọng trẻ con gọi tên tôi. Giọng gọi chậm, kéo dài, giống hệt cái cách một đứa bé mười một tuổi gọi bạn ra chơi qua hàng rào dâm bụt:

– Đạc ơi.

— Hết chương 2 —