Người thứ hai

Chương 3: Người thứ hai

Hội đua ghe trên đầm Sa Lư năm ấy đông hơn mọi năm. Sáu làng ven đầm, mỗi làng một chiếc ghe dài, hai mươi tay chèo, đầu ghe chạm rồng, thân ghe sơn đỏ. Trống chiêng rền cả mặt nước. Người đứng chật hai bờ, trẻ con trèo lên cả cây phi lao.

Mẹ tôi ngồi trên chiếu hoa ở lều hương chức, cạnh ông Chánh tổng và ông Thủ Bạ. Tôi ngồi ở hàng thứ hai, sau lưng mẹ. Con Đẻn không có mặt. Tôi tìm mãi không thấy nó.

Ông Chánh tổng nghiêng sang nói chuyện với mẹ tôi, giọng đủ to cho cả lều nghe. Ông nói hội xong thì xử cho gọn, đứa con gái hư hỏng ấy đi rồi thì lễ hỏi của hai nhà cũng sạch sẽ. Ông nói thêm, cười khà khà, rằng con gái ông nghe chuyện cậu Tuần bị con gái nhà đò hôn thì khóc mất hai đêm. Mẹ tôi không cười theo. Bà ngồi thẳng lưng, tay mân mê chuỗi hạt, mắt nhìn ra mặt đầm.

Tôi nắm sợi dây gai trong túi áo. Cái vòng thắt sẵn cọ vào lòng bàn tay tôi, sần sật. Tôi nghĩ tới bó rơm có ngực, tới ba mươi cái ấn, tới cái giọng khàn khàn của con Đẻn quát tôi làm lại. Tôi nghĩ ngày mai, khi nó đi rồi, sẽ không còn ai ở làng này biết cái việc ấy, trừ tôi.

Ghe làng Phá Đông đang dẫn đầu ở khúc quay thứ hai thì xảy chuyện. Ghe làng Thượng Xá vượt lên, mũi ghe húc vào mạn ghe Phá Đông. Một tiếng gỗ va chát chúa. Ghe Phá Đông nghiêng, nghiêng nữa, rồi lật úp, hai mươi tay chèo rơi xuống nước như hạt mưa.

Người ta bơi ra cứu. Phần lớn tay chèo biết bơi, tự bám được vào mạn ghe úp. Nhưng có một người không ngoi lên. Người ấy ngồi ở đầu ghe đánh trống, không phải tay chèo, là người làng cử ra đánh trống lệnh mỗi năm vì giọng ông to nhất.

Ông Thủ Bạ.

Mãi một lúc lâu, mấy tay chèo mới lặn được xuống, móc được ông lên. Họ kéo ông vào bờ, đặt nằm trên bãi cát ngay trước lều hương chức. Ông không thở. Mặt ông tím ngắt, bụng hơi phình, nước rỉ ra từ khoé miệng.

Có người kêu lên đi gọi thầy pháp. Có người dựng ông lên, định vác ngược ông lên vai cho nước chảy ra, như người làng chài vẫn làm từ đời này qua đời khác. Có người khóc.

Tôi đứng dậy.

Tôi nghe tiếng mẹ tôi gọi tên tôi phía sau. Tôi không quay lại. Tôi gạt mấy người đang dựng ông Thủ Bạ lên, đặt ông nằm ngửa xuống cát. Tôi quỳ xuống cạnh ông. Tôi đặt hai bàn tay lên giữa ngực ông, chồng lên nhau, đúng chỗ con Đẻn đã chỉ trên bó rơm, và tôi ấn.

Một. Hai. Ba. Nhịp chày giã gạo. Ba mươi cái.

Rồi tôi ngửa đầu ông ra, bịt mũi ông, cúi xuống, kề miệng tôi vào miệng ông, và thổi.

Cả bãi cát lặng ngắt. Tôi không nghe trống, không nghe chiêng. Tôi chỉ nghe tiếng của chính mình đếm, và tiếng nước đầm vỗ vào bờ.

Ấn. Thổi. Ấn. Thổi. Tay tôi mỏi rã. Ngực ông Thủ Bạ cứng như tấm phản. Tôi nghĩ tới ông Lành, tới những người con Đẻn kể, kéo lên muộn, không ai sống được. Tôi không biết ông Thủ Bạ đã chìm bao lâu. Tôi không biết mình có đang làm một việc vô ích trước mặt cả sáu làng.

Đến lần ấn thứ tư, có một bàn tay đặt lên vai tôi. Con Đẻn. Nó quỳ xuống phía bên kia, tóc còn ướt, như vừa bơi từ đâu tới.

– Cậu ấn tiếp. – Nó nói khẽ. – Em thổi.

Hai đứa tôi làm. Tôi ấn, nó thổi. Tôi đếm thành tiếng, nó gật đầu theo nhịp. Lần thứ bảy, lần thứ tám.

Lần thứ chín, ông Thủ Bạ giật mạnh một cái. Nước đầm trào ra khỏi miệng ông. Con Đẻn lật ông nằm nghiêng, đúng như nó đã lật tôi mười bốn ngày trước. Ông ho, ông nôn, ông thở. Ông mở mắt, nhìn lên trời, rồi nhìn hai đứa tôi, mặt ngơ ngác như đứa trẻ mới ngủ dậy.

Bãi cát vẫn im. Rồi có tiếng ai đó nói, rất khẽ, như sợ nói to thì ông Thủ Bạ chết lại:

– Cậu Tuần cũng hôn ông ấy.

Không ai cười. Tôi đứng dậy, quay lại. Mẹ tôi đứng ở mép lều hương chức, khăn vấn đã xô lệch. Bà nhìn tôi, nhìn ông Thủ Bạ đang được người ta đỡ ngồi dậy, nhìn con Đẻn. Bà nhìn rất lâu. Tôi đợi bà nói. Bà không nói gì.

Con Đẻn đứng dậy, phủi cát trên đầu gối, định lẳng lặng đi. Mẹ tôi gọi nó lại. Cả bãi cát lại im. Mẹ tôi bước xuống khỏi chiếu hoa, đi tới trước mặt nó, nhìn nó từ đầu tới chân, cái áo nâu ướt, đôi bàn tay chai, mái tóc rối.

– Hôm ấy, – mẹ tôi nói, – mày ấn ngực con tao bao nhiêu lần?

Con Đẻn ngẩn ra. Rồi nó nói nó không đếm. Nó chỉ biết là lâu lắm.

Mẹ tôi gật đầu, chậm. Bà không cảm ơn. Bà quay về lều hương chức, ngồi xuống, và bảo người ta đánh trống cho ghe đua tiếp.

Chiều hôm ấy, làng không họp xử con Đẻn. Ông Thủ Bạ được khiêng về nhà, sáng hôm sau ông tự chống gậy ra đình, nói với hương chức rằng ông xin rút cái đơn ông đã đứng tên. Ông nói thêm, giọng còn khàn, rằng ông đã ở chỗ tối ấy, và ông nghe thấy có người đếm.

Lễ hỏi con gái ông Chánh tổng bị hoãn, không ai nói vì sao. Tôi cũng không hỏi.

Một tháng sau, tôi qua đầm sang trường thầy đồ, vẫn ngồi trên mũi đò ông Lụt. Tôi không ôm tráp sách. Tráp sách tôi buộc trên mui đò. Còn dưới mũi đò, cạnh chân tôi, có ba quả bầu khô buộc dây gai, mỗi quả một vòng thắt sẵn vừa ngực người.

Quả thứ ba là mẹ tôi nạo ruột. Bà không nói gì cả, chỉ để nó ở bậc cửa sáng hôm ấy, miệng đã nút sáp, ngoài bọc lưới gai, dây thắt vòng hơi lệch, vì bà chưa từng thắt dây bao giờ.

— Hết —