Phiếu ký tên N

Chương 3: Phiếu ký tên N

Chúng tôi ngồi ở cái quán nước đầu trại, nơi công nhân ca sáng ăn bánh cuốn sau giờ làm. Xoan gọi cho tôi một bát, cho cô một bát. Tôi đặt xấp phiếu lên bàn. Cô nhìn nó, rồi nhìn ra cửa.

– Tớ ký rồi bỏ đi trước khi chị bưu điện đọc tên, – Xoan nói. – Chị ấy chắc biết. Chị ấy chưa hỏi lần nào.

– Một triệu rưỡi, – tôi nói. – Cậu được bao nhiêu một tháng?

Xoan không trả lời ngay. Cô chấm miếng bánh cuốn vào bát nước chấm, ăn, nhai kỹ.

– Năm đầu bốn triệu hai. Bây giờ sáu triệu. Mẹ tớ giữ hai triệu nuôi ba đứa em. Tớ giữ một triệu ăn. Thế là thừa một triệu rưỡi.

Cô nói như đọc bảng cân đối. Tôi nhớ cái giọng đó. Cái giọng đọc công thức lượng giác sau lưng tôi trên đường mười hai cây số.

– Còn chuyện người dưới xuôi có xe tải?

– Thì có ông ấy thật, – Xoan nói. – Ông ấy hỏi thật. Bốn mươi tuổi, có xe tải thật. Tớ không lấy.

– Sao cậu nói thế với tớ?

Xoan đặt đũa xuống. Lần đầu tiên từ lúc ngồi xuống, cô nhìn thẳng vào tôi.

– Vì nếu tớ không nói thế, cậu sẽ ở lại. Tớ biết cậu. Cậu sẽ ở lại làm nương, rồi hai đứa lấy nhau, rồi đẻ con, rồi năm năm sau cậu nhìn tớ như nhìn cái lý do cậu không thành bác sĩ. Tớ không muốn bị nhìn như thế cả đời.

Tôi muốn cãi, mà không cãi được. Vì cô nói đúng, ít nhất là đúng một nửa. Mười tám tuổi tôi đã sẵn sàng ở lại. Tôi không chắc hai mươi tư tuổi tôi có còn vui vì đã ở lại không.

– Còn cái lưng cậu, – tôi nói. – Cúi vắt sữa sáu năm. Cậu có đi chụp chưa?

– Đau thì uống thuốc giảm đau.

– Uống bao lâu rồi?

Xoan không trả lời. Tôi biết câu trả lời.

Tuần sau, tôi đưa Xoan lên trung tâm y tế chụp cộng hưởng từ. Thoát vị đĩa đệm hai tầng thắt lưng, chèn rễ thần kinh bên trái. Chưa phải mổ, nhưng phải nghỉ việc nặng, phải tập vật lý trị liệu, phải đổi việc. Bác sĩ trưởng khoa đọc phim xong hỏi tôi người nhà à. Tôi nói vâng. Rồi tôi nói thêm, không biết vì sao, người cho em ăn học.

Xoan nghỉ ở trang trại. Lần đầu tiên sau sáu năm. Cô ngồi ở nhà, không quen, ngày nào cũng gọi điện hỏi tôi có được đi cuốc nương không, có được bế em út nhà hàng xóm không. Tôi trả lời không, không, không.

Bà Hà biết chuyện, không hiểu từ đâu, ở cái xã này chuyện gì cũng lan nhanh hơn sương. Một buổi chiều bà sai người mang xuống nhà Xoan một bao chè búp với một tấm đệm mút dày, loại đệm cứng người ta bán cho người đau lưng. Kèm theo một mẩu giấy viết tay, chữ to như chữ người già: cho con bé chữ X. Mẹ Xoan cầm mẩu giấy, không biết chữ X là gì, đem hỏi khắp bản. Tới tối thì cả bản biết. Tới sáng hôm sau thì mẹ tôi biết. Mẹ tôi đi bộ mười hai cây số từ bản trên xuống nhà Xoan, mang theo một rổ mận đầu mùa còn chua, ngồi với mẹ Xoan cả buổi chiều. Không ai kể lại cho tôi hai bà đã nói gì.

Một tối cuối tháng, tôi lại sang nhà Xoan, đặt lên bàn một tờ giấy. Đó là thông báo tuyển sinh của trường cao đẳng ở thành phố Sơn La, hệ vừa học vừa làm, ngành chăn nuôi thú y. Học buổi tối và cuối tuần. Học phí mỗi kỳ không đắt.

– Cậu giỏi toán hơn tớ, – tôi nói. – Cậu thuộc từng con bò ở trang trại hơn ông kỹ sư ở đấy. Họ nói thế. Cậu đi học đi.

– Tiền đâu?

Tôi rút từ túi áo ra một tờ phiếu gửi tiền của bưu điện, mẫu mới màu xanh. Người nhận: Lò Thị Xoan. Số tiền: một triệu rưỡi. Người gửi: N. Tôi đã ra bưu điện từ chiều, chị nhân viên cầm tờ phiếu tôi điền nhìn tôi một lúc rất lâu, rồi mỉm cười, đóng dấu, không hỏi gì.

– Tháng nào cũng có, – tôi nói. – Bảy mươi hai tháng. Rồi tính tiếp.

Xoan cầm tờ phiếu. Cô đọc đi đọc lại cái chữ N. Rồi cô làm một việc mà hồi lớp mười một cô cũng hay làm khi tôi giải sai bài: cô cầm bút, gạch chữ N đi, viết đè lên bằng nét chữ của cô.

– Tháng sau ký cả tên ra, – cô nói. – Cầm Văn Ninh. Ký chữ N làm gì. Cậu có phải gián điệp đâu.

Tôi bật cười. Tôi kể cho cô nghe bà Hà cũng nói đúng câu ấy. Xoan cũng cười, rồi phải dừng lại vì cười đau lưng, một tay chống ngang hông.

Mùa xuân năm sau, hoa mận lại trắng sườn đồi nhà Xoan. Cô đi học tối thứ Ba, thứ Năm, tôi chở cô xuống thành phố, ngồi chờ ở quán nước trước cổng trường, đọc sách chuyên khoa. Thỉnh thoảng cô nhắn tin cho tôi từ trong lớp, hỏi một câu hóa sinh tôi cũng không nhớ. Chúng tôi chưa nói chuyện cưới. Mẹ tôi hỏi, mẹ cô hỏi, bà Hà cũng hỏi. Xoan bảo phải đợi cô tốt nghiệp đã, đợi cô đứng được thẳng lưng mà không cần chống tay.

Tôi đợi được. Tôi đã nợ cô bảy mươi hai tháng. Tháng này mới là tháng thứ mười một.

— Hết —