Tiết toán cuối cùng

Chương 3: Tiết toán cuối cùng

Sáng thứ Bảy, hợp tác xã họp xã viên bất thường ở hội trường kho. Công an huyện cử một cán bộ xuống nghe, theo đơn đề nghị của tôi gửi hôm thứ Sáu. Tôi gửi đơn chứ không đến nói miệng, vì nói miệng thì người ta tưởng ông già lẩm cẩm, còn giấy trắng mực đen thì phải đọc.

Hội trường có cái bảng đen cũ, dùng để ghi giá thu mua chè hằng tuần. Chừng sáu chục xã viên ngồi ghế nhựa, phần lớn là người trồng chè, nhiều người tôi đã dạy, nhiều người là con của người tôi đã dạy.

Thịnh ngồi ở bàn chủ toạ, mặc áo sơ mi trắng, mặt mệt mỏi.

Tôi xin phép lên bảng. Tôi không nói ai lấy trộm. Tôi chỉ viết bốn con số.

Hai mươi bảy. Bốn rưỡi. Tám phẩy hai. Sáu phẩy hai.

– Bà con ơi. – Tôi nói. – Đầu tiên là hai mươi bảy tấn búp tươi bà con bán cho hợp tác xã mùa xuân này. Ai còn giữ phiếu cân thì cộng lại sẽ thấy. Bốn cân rưỡi tươi ra một cân khô, cái này bà con sao chè cả đời, còn biết rõ hơn tôi.

Một bà cụ ở hàng đầu gật đầu lia lịa. Bà cụ ấy là mẹ thằng Khương.

Tôi làm phép chia trên bảng. Phấn kêu ken két. Ra sáu.

– Hợp tác xã mình sao ra được chừng sáu tấn chè khô. Thế mà sổ ghi nhập kho tám tấn hai. Bán ra sáu tấn hai, có hoá đơn rành rành. Vậy hai tấn còn lại trong sổ ở đâu ra? Không ở đâu ra cả. Chè không tự đẻ trong bao.

Hội trường im phăng phắc. Rồi một tiếng xì xào, rồi nhiều tiếng xì xào.

– Còn chuyện cái lỗ trên tường. – Tôi nói tiếp. – Gạch rơi ra ngoài mương, chứ không rơi vào trong kho. Người đục tường đứng bên trong mà đục ra. Mà ai đứng được bên trong kho lúc nửa đêm, khi cửa kho khoá, chìa thì thằng Khương không giữ?

Tôi không cần nói nữa. Tôi để viên phấn xuống máng bảng, lau tay vào khăn mùi xoa.

– Và cuối cùng: một trăm bao chè đi qua bờ cỏ ra đường mà không rụng một vụn chè. Chè khô nhà ai mà dai thế, bà con chỉ cho tôi mua với.

Có người bật cười, rồi im ngay.

Thịnh ngồi im rất lâu. Người cán bộ công an huyện ngồi cuối hội trường không nói gì, chỉ ghi chép. Rồi Thịnh đứng dậy. Nó không nhìn xã viên. Nó nhìn tôi.

– Thầy ạ. – Nó nói. – Năm ngoái mất mùa, hợp tác xã nợ tiền bà con hai trăm triệu. Con không muốn bà con mất tiền. Con khai khống hàng tồn để vay ngân hàng trả bà con trước, định năm nay được mùa thì bù vào. Năm nay giá chè rớt. Con không bù được.

– Mày định để thằng Khương chịu à?

Nó cúi đầu.

– Con không định thế. Con nghĩ anh Khương ngủ, công an không có chứng cứ, rồi vụ việc sẽ khép lại là trộm không rõ ai. Con không nghĩ người ta lại quay sang nghi anh ấy.

Tôi tin nó nói thật một nửa. Nửa kia, nó cũng không biết, có khi chính nó cũng không dám nghĩ đến. Một cái lỗ trên tường cạnh lán ông bảo vệ uống rượu thì người ta sẽ nghĩ đến ai trước, một đứa học sinh giỏi toán như Thịnh không thể không tính ra.

Người cán bộ công an đứng lên, nói việc tiếp theo sẽ làm theo quy định, mời anh Thịnh lên huyện làm việc. Thịnh gật đầu, cầm mũ bảo hiểm, đi ra cửa. Đi ngang qua bảng đen, nó dừng lại nhìn bốn con số, rồi nhìn phép chia.

– Hồi lớp sáu, – nó nói, không quay lại, – thầy bảo bài nào khó quá thì quay về đơn vị đo. Con quên mất.

Nó đi ra. Hội trường vỡ ra thành tiếng nói. Bà mẹ thằng Khương đứng dậy, chen lên, nắm tay tôi bằng cả hai bàn tay chai sần, không nói được câu nào.

Thằng Khương đứng ở cửa hội trường, mũ cối trên tay. Lần này nó vào.

Chiều hôm đó tôi về nhà, bà nhà tôi đã pha sẵn ấm chè. Bà hỏi chuyện. Tôi kể. Bà nghe xong, rót cho tôi chén thứ hai, rồi nói:

– Ông thấy chưa. Năm mươi năm tôi nói câu bốn cân rưỡi ra một cân, ông bảo tôi lắm lời.

– Tôi chưa bao giờ bảo bà lắm lời.

– Ông không bảo. Nhưng mặt ông bảo.

Tôi uống chè. Chát trước, ngọt sau. Ngoài vườn, mấy luống chè sau nhà đã đến lứa hái. Sáng mai, tôi sẽ ra hái cùng bà, rồi bà sao, rồi tôi cân. Năm nay, tôi định cân thật kỹ, rồi chia cho thật đúng.

— Hết —